Қоршау (Qorshau)

Кіріспе

Эдвард Цвиктің 1998 жылғы фильмі

"Қоршау" – 1998 жылы режиссер Эдвард Цвик түсірген американдық әрекет-триллері. Фильм Нью-Йорк қаласында бірнеше шабуыл жасаған террористік ұяшықтардың ойдан шығарылған жағдайын көрсетеді. Басты рөлдерде Дензел Вашингтон, Аннет Бенинг, Тони Шалхуб және Брюс Уиллис ойнаған.

Сюжет

ФБР арнайы агенті Энтони Хаббард және оның ливандық-американдық серігі Франк Хаддад, жолаушылармен толы автобустың қасып алуына араласады, автобусте жарылғыш құрылғы бар еді. Бомба бояу бомбасы болып шығады, ал террористер қашып кетеді. ФБР бұрынғы жарылысқа күдікті деп саналған шейх Ахмет бин Талалды босату туралы талап алады. Хаббард соңында Орталық барлау агенттігінің қызметкері Элис Крафтпен қақтығысқа түседі, ол терроризм күдіктісін ұстайды және Крафтты қамауға алады. Кейін тағы бір террористік қауіп туындайды, Метрополитен көлік басқармасының автобусына жанкешті шабуыл жасалып, 25 адам қаза табады. ФБР Самир Нажде есімді адамды ұстайды, ол жанкешті шабуыл жасағандардың біріне виза алуға көмектескенін мойындайды, өйткені ол студенттік визаларға көптеген өтініштерді қараған лекторы болып жұмыс істеген. Алайда, Крафт Самирдің террорист емес екенін және оның бостандығы тергеу үшін маңызды екенін мәлімдейді. Хаббард пен оның командасы террористік топтың қалған бөліктерін іздеп табады және жояды, ал бастапқыда қауіп сейілген деп есептейді. Бірақ террористік оқиғалар күшейеді: көп адам жиналған театр жарылады, бастауыш мектепте кешірімшілік оқиғасы орын алады, содан кейін ФБР-дің Нью-Йорк кеңсесі орналасқан One Federal Plaza жарылып, 600-дан астам адам зардап шегеді. Америка Құрама Штаттарының Президенті наразылықтарға қарамастан, әскери жағдай жариялайды және генерал Уильям Деверо басқаратын АҚШ армиясының 101-ші әуе десанттық дивизиясы Бруклин қаласын басып алып, бекітеді, қалған террористік топтарды табу үшін. Кейіннен араб тегінен шыққан барлық жас ерлер, соның ішінде Хаддадтың ұлы Фрэнк-младший, Даунинг стадионында ұсталып, қамауға алынады. Хаддад ашуланып, қызметтен кетеді. Нью-Йорк тұрғындары армияның және арабтарды теріс бейнелеуіне қарсы зорлық-зомбылықпен толған наразылықтар ұйымдастырады; армия бақылауды сақтап қалу үшін күреседі. Армияның адам өлтіруі туралы хабарлар таралады. Хаббард пен Крафт, енді Шэрон Бриджер екені белгілі болған құпия агент, тергеуді жалғастырып, күдікті Тарик Хусейниді ұстайды. Девероның адамдары Хусейниді тергеу кезінде азаптап өлтіреді. Кейін Бриджер Хаббардқа Хусейнидің бөлінген ақпарат принципіне байланысты ешқандай құнды ақпаратты жасырғанын айтады. Ол Саддам Хусейннің режиміне қарсы күрескендерге оқыту және қолдау көрсеткенін мойындайды, Самирмен бірге шейхтың ізбасарларын таңдап, оқытып, дайындаған. АҚШ олардың қаржыландыруын тоқтатқаннан кейін және оларды қорсыз қалдырғаннан кейін, ол Хусейннің күштерінен құтылған аз ғана адамдарға аянып, олардың АҚШ-қа қашуын ұйымдастырды, бұл олардың бомба жасау және жасырын дағдыларын елге қарсы қолдануына әкелді, енді олардың көшбасшысы осы елде тұтқындалған. Олар Хаббардпен бірге Самирді соңғы террористік топпен кездесуге мәжбүрлейді. Хаббард Хаддадты ФБР-ге қайта оралуға көндіреді. Бруклин қаласын басып алуға қарсы көп ұлтты бейбітшілік шеруі өтеді. Шеру басталғанда Хаббард пен Хаддад кездесу орнына жетеді, бірақ Бриджер мен Самир бұрын кетіп үлгерген. Самир Бриджерге өзінің соңғы жасуша екенін, ал басқа мағынада "соңғы жасуша ешқашан болмайды" дейді. Ол денесіне бомба байлап, шерушілердің арасында жарылғысы келеді. Хаббард пен Хаддад оның моншадан шығуына кедергі келтіру үшін уақтылы жетеді, бірақ Самир Бриджерді тоқтатуға тырысқанда, оның құрсағына атып, жаралайды. Хаббард пен Хаддад Самирді өлтіреді, бірақ олардың бар күш-жігеріне қарамастан, Бриджердің Иеміздің дұғасының екінші жартысынан бірнеше жолдарды оқып, "Иншалла" – "Құдай қаласа" деген арабша сөзбен аяқтағаннан кейін ғана жарақатынан көз жұмады. Хаббард, Хаддад және олардың командасы Девероның штаб-пәтеріне шабуыл жасап, Хусейниді азаптап өлтіргені үшін тұтқындауға тырысады. Деверо соғыс өкілеттігі туралы резолюцияға сәйкес, Президенттің оған берген өкілеттігі, тұтқындауға бұйрық берген соттың өкілеттігінен жоғары екенін мәлімдейді. Содан кейін ол өзінің сарбаздарына агенттерге шабуылдау мылтықтарын бағыттауға бұйрық береді, нәтижесінде қақтығыс туындайды. Хаббард Девероға ол Хусейниден тартып алған азаматтық бостандықтар мен адам құқықтарын оның барлық алдыңғылары үшін күрескен және өлгенін еске салады. Деверо ақырында мойынсұнып, тұтқындалады. Әскери жағдай аяқталып, Хаддадтың ұлы да қоса, тұтқындар босатылады.

FBI Special Agent Anthony Hubbard and his Lebanese American partner Frank Haddad intervene at the hijacking of a bus fully loaded with passengers, which contains an explosive device. The bomb turns out to be a paint bomb and the terrorists escape. The FBI receives demands to release Sheikh Ahmed bin Talal, a suspect in an earlier bombing. Hubbard eventually comes into conflict with Central Intelligence Agency operative Elise Kraft as he takes a terrorist suspect into custody and arrests Kraft. Later, another terrorist threat is made and a Metropolitan Transportation Authority bus is suicide bombed, killing 25 people. The FBI captures a man named Samir Nazhde, who admits to signing the visa application of one of the suicide bombers in the course of signing many applications for student visas in his job as a lecturer. However, Kraft insists that Samir is not a terrorist and that his continued freedom is vital to the investigation. Hubbard and his team track down and eliminate the remaining elements of the terrorist cell, and initially believe the threat is over. However, the terrorist incidents escalate with the bombing of a crowded theater and hostage situation at an elementary school, and culminate in the destruction of One Federal Plaza, the location of the FBI's New York City field office, with over 600 casualties. In spite of objections, the President of the United States declares martial law and the United States Army's 101st Airborne Division, under General William Devereaux, occupies and seals off Brooklyn in an effort to locate the remaining terrorist cells. Subsequently, all young men of Arab descent, including Haddad's son Frank Jr., are rounded up and detained in Downing Stadium. Haddad resigns in outrage. New Yorkers stage violent demonstrations against the Army and the profiling of the Arabs; the Army fights to maintain control. There are reports of Army killings. Hubbard and Kraft, now revealed to be an intelligence operative named Sharon Bridger, continue their investigation and capture a suspect, Tariq Husseini. Devereaux's men torture and kill Husseini in the course of the interrogation. Afterward, Bridger tells Hubbard that Husseini revealed nothing of value because of the principle of compartmentalized information. Sickened, she finally admits that she herself provided training and support to militants opposed to Saddam Hussein's regime, working with Samir to recruit and train the followers of the Sheikh. After the U. S. cut their funding and left them exposed, she took pity on the few of them who had not yet been slaughtered by Hussein's forces, and arranged for them to escape to the United States, ultimately leading to the present situation as they turn their bomb making and covert skills on the country that now holds their leader. She and Hubbard compel Samir to arrange a meeting with the final terrorist cell. Hubbard convinces Haddad to return to the FBI. A multi ethnic peace march demonstrates against the occupation of Brooklyn. As the march is getting under way Hubbard and Haddad arrive at the meeting place, but Bridger and Samir have already left. Samir reveals to Bridger that he constitutes the final cell while in another sense he says, "there will never be a last cell." He straps a bomb to his body which he intends to detonate among the marchers. Hubbard and Haddad arrive in time to prevent him from leaving a bath house, but Samir shoots Bridger in the stomach as she struggles to stop him. Hubbard and Haddad kill Samir but despite their best efforts the pair can only watch as Bridger succumbs to her wound after managing to recite certain lines of the second half of the Lord's Prayer and concluding with "Inshallah" – the Arabic phrase "God Willing". Hubbard, Haddad, and their team raid Devereaux's headquarters to make an arrest for the torture and murder of Husseini. Devereaux insists that under the War Powers Resolution the authority vested in himself by the President supersedes that of the court which issued the arrest warrant. He then commands his soldiers to aim their assault rifles at the agents, resulting in a Mexican standoff. Hubbard reminds Devereaux that the civil liberties and human rights which he took from Husseini are what all his predecessors have fought and died for. Devereaux finally submits and is arrested. Martial law ends and the detainees, including Haddad's son, are given their freedom.

Сыни жауап

Фильм сыншылардан әртүрлі пікірлер алды. Rotten Tomatoes 62 сынға негізделген фильмге 44% баға берді. Сайттың консенсусы былай деді: "Қызықты, жақсы темптегі әрекет фильмi". CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға "B−" берді. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың 2½ жұлдызын берді, режиссер Эдвард Цвик көпшілік көріністерін жақсы орындағанын, бірақ фильмді ұқыпсыз деп сынға алғанын жазды. Брюс Уиллис осы фильмдегі, "Армагеддон" мен "Меркурийдің көтерілуі" фильмдеріндегі рөлі үшін "Алтын малина" сыйлығын "Ең нашар актер" номинациясы бойынша жеңіп алды.

Кассалық жинақ

Фильм Солтүстік Америкада 40 981 289 доллар, ал басқа елдерде 75 691 623 доллар тапты, бұл фильмнің бюджеті 70 миллион доллар болды. Фильмнің екінші аптасында "The Siege" фильмі "Star Wars: Episode I – The Phantom Menace" фильмінің тизер трейлерін көрсетті.

Дау

Фильм көрсетілген кезде Америкалық Арабтардың кемсітуге қарсы комитеті фильмге қарсы шықты. Оның өкілі Хусейн Ибиш: «Қоршау өте ұятсыз. Ұятсыздықтың өзінен де артық. Біз ұятсыздыққа үйреніп кеттік, ол күнделікті нәрсеге айналды. Бұл шынымен қауіпті» деді. Ол мұны «жамандыққа ұқсатып, қоздыратын» деп ойлады, себебі ол «нағыз қылмыстарға әкелетін стереотиптерді күшейтеді». Ибиш 1993 жылы Дүниежүзілік сауда орталығын араб террористерінің жарғандығын мойындады, бірақ араб және исламдық топтар «мұсылман діни амалдары мен терроризм арасындағы тым күшті байланысқа» ренжіді. [Осы фильмнің арқасында] әркім мұсылман дәретін жасаған сайын, күніне бес рет намаз оқу алдында қолды жуу рәсімі жасағанда, бұл бейне көрерменге зорлық-зомбылықтың бар екенін көрсетеді. Осындай сынға жауап ретінде Америка-Ислам қатынастары жөніндегі кеңес «мұсылмандар адам өміріне мүлдем немқұрайлы қарамайды» деген айыптауға қарсылық білдірді. Бұл топтар өз алаңдаушылықтарын білдіру үшін «жаңалықтар ұйымдарына үнемі факс жіберіп, телефон соғып отырды». Режиссер Эдвард Цвик араб американдықтарымен кездесті, олар оқиғаны Оклахомадағы жарылыстан кейін арабтардың жауапты деп есептелген оқиғаның салдарына ұқсату үшін өзгертуді ұсынды. Бұл идея қабылданбады. Цвик «Қоршау» фильмінің жауларының арасында АҚШ үкіметінің өкілдері де бар екенін атап өтті және сынды жоққа шығарып былай деді: «Қандай да бір дінге қатысты мәселелер туралы сөйлескен кезде, мұндай реакция күтілуі мүмкін. Әрбір топты тек қана жақсылықтың белгісі ретінде көрсетуіміз керек пе? Фильм осы диалогты қозғауға шақырады. Мен кинолар адамды жай ғана ыңғайсыз сезіндірмей, сонымен қатар ойландыруы керек деп санайтын мектептен келдім. Қазіргі уақытта сезімталдық өте жоғары болғандықтан, кез келген реакцияны күтуге болады. Менің бір досым бар, ол егер ешкімді ренжітпесең, сен ешкім емессің дейді. Назардың ортасында болу қандай сезім? Қанды қыздырады. Менің ойымша, бұл барлығынан елемеуден жақсы. Көп нәрсе туралы сөйлейтін мәдениетте, әңгіме болу жақсы. 2007 жылдың қыркүйегіндегі сұхбатында сценарист Лоуренс Райт фильмнің кассадағы сәтсіздігін фильмді көрсететін кинотеатрларда мұсылман және арабтардың наразылықтарына байланысты деп есептеді, сонымен қатар 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін Америкада ең көп жалға алынған фильм болды деп мәлімдеді. Ғалым Мұстафа Баюми фильмдегі арабтардың нәсілдік белгіленуін сынап, «араб әлемінің африкалық американдықтардың басшылығы туралы түсінік, онымен достық байланысы» деп сипатталатын жаңа жанрдың пайда болуын көрсетеді. Ғалым Александра Кэмпбелл фильмдегі мұсылмандардың жын-перілеуі мен соттан тыс зорлық-зомбылықты Дергулдің елге оралғаннан кейінгі алғашқы сұхбатында сипаттаған зорлық-зомбылықпен салыстырғанда, бұрынғы Гуантанамо тұтқыны Тарек Дергулдың сөздерін келтірді. 2006 жылдың 12 шілдесінде «Mother Jones» журналы Гуантанамодағы тұтқындардың таңдамалы жазбаларынан үзінділер жариялады. Юнис Абдурахман Шокури тұтқындардың бірі болды. Мақалада оның жазбасында мынадай пікір келтірілген: «Мен АҚШ-ты тек Голливуд фильмдері немесе мультфильмдер арқылы ғана білемін. Мен олардың әншілерінің үлкен жанкүйерімін. Мен алғаш рет американдық сарбазды Кандагар әуе базасында көрдім. 1996 жылы «Қоршау» атты фильмді көрдім. Фильмде АҚШ-та террористік шабуылдар жасаған террористер туралы айтылған. [Фильмде] ЦРУ мен ФБР сол террористік топты таба алмады және АҚШ армиясы араласып, араб тегінен келген барлық адамдарды жинап, оларды құрлықтағы лагерьге немесе лагерьге қамады, дәл Кандагарда болғандай. Мен қатты таңғалдым, «Мен осы фильмдемін бе немесе Голливуд сахнасындамын ба?» деп ойладым. Кейде өзімнен күліп: «Бұл фильм қашан бітеді?» деп сұраймын.»

When the film opened, the American Arab Anti Discrimination Committee came out against the film. Its spokesman Hussein Ibish said "The Siege is extremely offensive. It's beyond offensive. We're used to offensive, that's become a daily thing. This is actually dangerous." He thought it was "Insidious and incendiary" because it "reinforces stereotypes that lead to hate crimes." Ibish acknowledged that Arab terrorists did, in fact, bomb the World Trade Center in 1993, but said that Arab and Islamic groups are upset by "the very strong equation between Muslim religious practices and terrorism. [Thanks to this film] Every time someone goes through the Muslim ablution, the ritual washing of hands everybody does before they pray five times a day, that image is the announcement to the viewer of the presence of violence." Echoing such criticism, the Council on American–Islamic Relations protested the insinuation that "Muslims have total disregard for human life." The groups were "faxing and calling news organizations on a regular basis" to voice their concerns. Director Edward Zwick had met with Arab Americans, who suggested that the story be changed to mirror the aftermath of the Oklahoma City bombing, when Arabs were immediately assumed responsible. This idea was rejected. Zwick noted that The Sieges villains also include members of the U. S. government, and dismissed the criticism, saying: Anytime you talk about issues that touch on religion of any kind, you can anticipate this kind of reaction. Should we only present every group as paragons and monoliths of virtue? The movie inspires to engender this kind of dialogue. I happen to come from the school that thinks that movies should not only make you uncomfortable, they might make you think. You can anticipate any kind of reaction in these times in which sensitivity seems very high in the culture. I have a friend who says, if you've not offended somebody, you're a nobody. How does it feel to be a lightning rod? It gets the blood going. I think it's better than being universally ignored. In a culture where there seems to be so much to talk about, it's good to be talked about. In a September 2007 interview, screenwriter Lawrence Wright attributed the film's failure at the box office to Muslim and Arab protests at theaters playing the film, but also claimed that it was the most rented movie in America after the September 11 attacks. Scholar Moustafa Bayoumi has also critiqued the racialization of Arabs in the film and suggests it is indicative of an emerging sub genre defined by "the notion of African American leadership of the Arab world, intertwined with friendship with it." Scholar Alexandra Campbell quoted from former Guantanamo Bay detention camp captive Tarek Dergoul when she compared the fictional demonization and extrajudicial abuse of Muslims in the film and the abuse that Dergoul described in his first post repatriation interview. On July 12, 2006, the magazine Mother Jones provided excerpts from the transcripts of a selection of the Guantánamo detainees. Yunis Abdurrahman Shokuri was one of the detainees profiled. According to the article, his transcript contained the following comment:
[T]he only way I know the United States is through movies from Hollywood or through cartoons. I’m a big fan of a lot of their singers [T]he first time I saw an American soldier was at Kandahar Air Base When I first saw myself in Kandahar, it was like I was in a cinema or a movie. I saw a 1996 movie called The Siege. The movie was about terrorists carrying out terrorist attacks in the United States [In the movie] the CIA and FBI were not successful in finding that terrorist group and the United States Army interfered and gathered all the people of Arabic descent and put them in a land cage or camp just like it happened in Kandahar. I was shocked, thinking, "Am I in that movie or on a stage in Hollywood?" Sometimes I laugh at myself and say, "When does that movie end?"