Кіріспе

Карл Альберт Линдхаген (17 желтоқсан 1860 – 11 наурыз 1946) – швед заңгері, саясаткер және бейбітшіл. Карл Линдхаген 1903–1930 жылдары Стокгольмнің бас сот судьясы (borgmästare) болды (яғни әкімшілік емес, заңдық лауазым).

Өмір

Линдхаген Стокгольмде дүниеге келді. Ол Альберт Линдхагеннің ұлы және Анна Линдхаген мен Артур Линдхагеннің інісі болды. Упсалада заң білімін алды. Адвокат ретінде Линдхаген Альфред Нобельдің өсиеті бойынша басшыларға кеңесші ретінде қатысты. 1899 жылы Нобель комитетінің хатшысы болды, кейде антимилитаризмдегі ұстанымдары үшін Нобель бейбітшілік сыйлығына үміткер ретінде қарастырылды. Саяси мансабын демократия орнамас бұрын радикалды қозғалыс саналған Либералдық партияда бастады. 1909 жылы, 50 жасқа жуып қалғанда, Швеция социал-демократиялық партиясына қосылды. Тезірек партия төрағасы Хьялмар Брантингке қарсы солшыл оппозицияға қосылды. Солшылдардың төбесінде жас коммунист Зет Хёглунд тұрды, ал 1917 жылы топ ана партиядан бөлініп, Швецияның Социал-демократиялық солшыл партиясын (СДП) құрды. Линдхаген демократия, әйелдер құқықтары және жұмысшы табы мен шаруалардың жағдайын жақсарту үшін күресті. Скандинавияның орталық және солтүстік бөліктеріндегі саам халқының жағдайын жақсартуды да қолдады. Карл Линдхаген әйелдер құқықтары үшін атқарған жұмысымен танымал, швед парламентіне әйелдер құқықтарын жақсарту бойынша бірнеше ұсыныс енгізді, олардың ең танымалсы – әйелдерге сайлау құқығы. 1902 жылы швед парламентіне әйелдердің сайлау құқығына қатысты екі ұсыныс ұсынылды. Бірі Әділет министрі Хьялмар Хаммаршёльдке тиесілі болды, ол тұрмысқа шыққан ерлерге екі дауыс беруді ұсынды, себебі олар әйелдерінің атынан дауыс бере алады деп есептелді. Екінші ұсынысты Карл Линдхаген жасады, ол әйелдерге сайлау құқығын беруді ұсынды. Хаммаршёльдтің ұсынысы әйелдер құқығын қолдаушы белсенділердің наразылығын тудырды, олар Линдхагеннің ұсынысын қолдау үшін топ құрды. 1902 жылдың 4 маусымында Әйелдердің сайлау құқығы үшін ұлттық қауымдастық (FKPR) құрылды, ол Швециядағы әйелдердің сайлау құқығы үшін ұйымдастырылған қозғалыстың бастауы болды. Стокгольмнің бас судьясы ретінде Карл Линдхаген, Тюре Нерман және Фредрик Стрёммен бірге 1917 жылдың сәуір айында Лениннің Стокгольмге жасаған қысқа сапарында оны қарсы алған шағын делегацияның құрамында болды. Швециялық социалистер Ленинді PUB универмагына алып барды, онда оған жаңа костюм сатып алды, осылайша ол революциялық Петроградқа қайтқанда жақсы және таза көрінетін болды. Карл Линдхаген бастапқыда Ленин мен Ресейдегі большевиктік революцияны қолдады, бірақ ол бейбітшілдікке ұмтылушы болды және коммунизмнің кейбір аспектілерімен келіспеді. 1921 жылы ол Коминтерннің жиырма бір талабын қабылдауға қарсы болды, соның салдарынан СДП-ден қуылды. Ол және бірге қуылғандар "Армп СДП" құрды. 1923 жылы ол партиясының қалған бөлігімен бірге Социал-демократиялық партияға қайта қосылды.

Линдхаген және эсперанто

Линдхаген эсперанто халықаралық тілін ұзақ жылдар бойы қолдады. 1911 жылдан бастап ол швед парламентіне халықаралық тіл идеясы туралы жыл сайын сөз сөйледі. 1928 жылы ол эсперантоны нақты ұсынды. Осының нәтижесінде, 1929, 1930 және 1931 жылдары швед парламенті эсперанто оқыту курстарына 2900 крона бөлді. Ол сондай-ақ Андрео Чехтің эсперанто курсын швед парламентарийлеріне таныстыруға қатысты. 1927 жылы Данцигте өткен Эсперантоның дүниежүзілік конгресінде ашылу сөз сөйледі, ал 1934 жылғы конгресте оқу сессиясында да сөз сөйледі.

Жеке өмір

Ол 1883 жылы алғаш рет үйленді, ал әйелі ұзақ аурудан кейін 1902 жылы қайтыс болды. 1904 жылы ол қайта үйленді және жаңа әйелі Дженни Линдхагенмен екі бала сүйді.