Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гвинеяның физикалық ерекшеліктері
Physical characteristics of Guinea
Гвинея Батыс Африка жағалауында орналасқан ел. Гвинея Бисау Гвинеясы, Сенегал, Мали, Кот-д'Ивуар, Либерия және Сьерра-Леонемен шектеседі. Гвинея төрт географиялық аймаққа бөлінеді: Теңіз Гвинеясы (Төменгі Гвинея) – жағалаудың ішінде солтүстіктен оңтүстікке қарай созылатын жазық; Фута Джалонның мал өсіру таулы аймағы (Орталық Гвинея); солтүстік саваннасы (Жоғарғы Гвинея); және оңтүстік-шығыс жаңбырлы орман аймағы (Орман Гвинеясы).
Guinea is a country on the coast of West Africa and is bordered by Guinea Bissau, Senegal, Mali, Ivory Coast, Liberia, and Sierra Leone. Guinea is divided into four geographic regions: Maritime Guinea (Lower Guinea) a coastal plain running north to south behind the coast; the pastoral Fouta Djallon highlands (Middle Guinea); the northern savanna (Upper Guinea); and a southeastern rain forest region (Forest Guinea).
Орналасқан жері
Гвинея Африканың батысында, Гвинея-Бисау және Сьерра-Леоне арасында, Солтүстік Атлант мұхитымен шектеседі. Оның географиялық координаттары .
Guinea lies in western Africa, bordering the North Atlantic Ocean, between Guinea Bissau and Sierra Leone. Its geographic coordinates are .
Климат
Гвинеяның жағалау аймағы мен ішкі аймақтардың көп бөлігі тропикалық климатқа ие, сәуірден қарашаға дейін созылатын мұссондық жаңбырлы маусым, салыстырмалы түрде жоғары және теңдемелі температура, оңтүстік-батыс желдері және жоғары ылғалдылық сипаттайды. Елорда Конакриде жыл бойы орташа ең жоғары температура 32 °C (90 °F), ал ең төменгі температура 21 °C (70 °F) құрайды. Конакридегі орташа жылдық жауын-шашын мөлшері Сахель аймағына жуық. Жоғарғы Гвинеяда жаңбырлы маусым қысқарақ, ал күндізгі температураның ауытқуы зор. Желтоқсаннан мамырға дейін созылатын құрғақ мезгілде солтүстік-шығыстан соғатын гарматтан желдері болады.
The coastal region of Guinea and most of the inland have a tropical climate, with a monsoonal type rainy season lasting from April to November, relatively high and uniform temperatures, southwesterly winds, and high humidity. The capital Conakry's year round average high is 32 °C (90 °F), and the low is 21 °C (70 °F). Conakry's average annual rainfall is almost Sahelian Upper Guinea has a shorter rainy season and greater daily temperature variations. There is a dry season (December to May) with northeasterly harmattan winds.
Өзендер мен су
Нигер, Гамбия және Сенегал өзендері Гвинеядан бастау алатын 22 Батыс Африка өзенінің арасында.
The Niger River, the Gambia River, and the Senegal River are among the 22 West African rivers that have their origins in Guinea.
Экоөңірлер
Гвинеялық орман-саванна мозаикасы елдің көп бөлігін, соның ішінде Теңіз Гвинеясының және Жоғарғы Гвинеяның көп бөлігін, әрі Фута Джаллонның төменгі жазықтықтарын жабады. Ол солтүстікке Гвинея-Бисау және Сенегалға, ал шығысқа Мали және Кот-д'Ивуар арқылы кеңейеді. Батыс Гвинеяның жазық ормандары Конакри маңындағы Теңіз Гвинеясының оңтүстік-батыс бөлігін, сондай-ақ Орман Гвинеясын, Сьерра-Леоне, Либерия және Кот-д'Ивуардың батыс жағалауларын қамтиды. Гвинеялық тау ормандары Гвинеяның оңтүстік-шығысындағы Фута Джаллон және Гвинея жоталарын 600 метрден жоғары биіктікте жабады. Гвинеялық мангр ормандары жағалаудың сағаларында орналасқан. Энклавтар солтүстікке Гвинея-Бисау, Гамбия және Сенегалға, оңтүстік-шығысқа Сьерра-Леоне, Либерия және Кот-д'Ивуарға дейін созылады.
Guinean forest savanna mosaic covers most of the country, covering most of Maritime Guinea and Upper Guinea, as well as the lower elevations of the Fouta Djallon. It extends north into Guinea Bissau and Senegal, and east through Mali and Ivory Coast. Western Guinean lowland forests occupies the southwestern portion of Maritime Guinea around Conakry, and Forest Guinea, along with coastal Sierra Leone, Liberia, and western Ivory Coast. Guinean montane forests, cover the Fouta Djallon and Guinea Highlands of southeast Guinea above an elevation of 600 meters. Guinean mangroves, in the coastal estuaries. Enclaves extend north into Guinea Bissau, Gambia and Senegal, and southeast through Sierra Leone, Liberia, and Ivory Coast.
Ресурстар мен қоршаған орта
Елдің табиғи ресурстарына боксит, темір кені, алмаз, алтын, уран, су электр энергиясы, балық және тұз кіреді. Жердің 12,21% егіс жер, ал 2,85% тұрақты егіндік дақылдарға арналған. 949,2 км² (2003) жер суғарылады. Гвинеяның жалпы жаңартылатын су ресурстары 226 км³ құрайды.
The country's natural resources include bauxite, iron ore, diamonds, gold, uranium, hydropower, fish, and salt. It has 12.21% arable land, and 2.85% of the land is permanent crops. 949.2 km2 (2003) of land is irrigated. Guinea's total renewable water resources total 226 km3.
Қоршаған орта мәселелері
Гвинеядағы қазіргі экологиялық мәселелер: орманды кесу; ішуге жарамды судың жеткіліксіздігі; шөлдеу; топырақтың ластануы және эрозиясы; орманды аймақтарда балықтың тым көп аулануы және халық санының артуы. Дұрыс емес кен өндіру амалдары қоршаған ортаға зиян келтірді. Гвинея келесі халықаралық экологиялық келісімдерге қатысушы: Биологиялық әртүрлілік, Шөлдеумен күресу, Құрып кетуге жақын түрлер, Қауіпті қалдықтар, Теңіз құқығы, Озон қабатын қорғау, Кемелердің ластануы, Батпақты жерлер, Киттерді аулау.
Current environmental issues in Guinea include: deforestation; inadequate supplies of potable water; desertification; soil contamination and erosion; and overfishing and overpopulation in forest regions. Poor mining practices have led to environmental damage. Guinea is party to the following international environmental agreements: Biodiversity, Desertification, Endangered Species, Hazardous Wastes, Law of the Sea, Ozone Layer Protection, Ship Pollution, Wetlands, Whaling.