Кіріспе

Фрэнсис Гриффит Ньюлендс (28 тамыз 1846 – 24 желтоқсан 1917) – американдық саясаткер және жерді дамытушы, Невада штатының өкілі және сенаторы, Демократиялық партияның мүшесі. Батысқа қарай кеңеюді қолдаған ол 1902 жылғы Ньюлендс суландыру заңының қабылдануына көмектесті, ол Суландыру бюросын құрды және құрғақ Батыс штаттарында суаруды қолдау үшін бөгеттер салып, ауыл шаруашылығы саласын дамытты. Сенатор Ньюлендс иммиграцияға нәсілдік шектеулер қоюды және 15-ші түзетуді жоюды ашық түрде жақтады. Жерді дамытушы ретінде Ньюлендс Вашингтон, округтің Шеви Чейз және Мэриленд штатының Шеви Чейз аудандарын құрды және ақ емес адамдардың сол жерге көшіп келуіне кедергі келтірді. Осы трамвай қалашықтарының дамуын қамтамасыз ету үшін ол 20 ғасырдың басында Вашингтон аймағына қызмет еткен екі ірі трамвай компаниясының бірі – Рок Крик темір жолын құрды.

Ерте өмір

Ньюлендс 1846 жылдың 28 тамызында (немесе 1848; дереккөздер әртүрлі) Миссисипи штатының Натчес қаласында дүниеге келді. Ол Шотландиядан көшіп келген Джесси мен Джеймс Ньюлендс отбасының төртінші баласы еді. Оның әкесі Эдинбургте медицина білімі алған, бірақ 1851 жылы қайтыс болды. 1869 жылы ол Колумбия колледжін бітірді, қазір бұл Джордж Вашингтон университетінің құқық мектебі, және 1869 жылы адвокаттыққа қабылданды. 1901 жылы ол құрметті магистр дәрежесін алды.

Жерді игеруші

1880-ші жылдардың соңында Ньюлендс және оның серіктестері ел астанасы үшін тұрғын үй трамвай маңындағы ауданды дамыту мақсатында Вашингтонның солтүстік-батысы мен Мэриленд штатының оңтүстік Монтгомери округіндегі ауыл шаруашылығы жерлерін сатып ала бастады. 1888 жылдың 23 маусымында Ньюлендс бір рельсті трамвай үшін Rock Creek темір жолын тіркеді. Екі жыл өткен соң, Ньюлендс және оның серіктестері жерлерін дамыту үшін Chevy Chase жер компаниясын құрды, ол кезде ол 1700 акрдан астам жерді құрады. 1890 және 1892 жылдар аралығында Жер компаниясы Рок-Криктан округтік шекара арқылы Мэрилендке дейін Коннектикут даңғылын бес мильге дейін ұзартты. Жаңа жолға ортасынан салынған екі жаңа көпір және трамвай жолдары кірді. Ньюлендс Chevy Chase Springs қонақ үйін (кейін Chevy Chase қыздар мектебі, қазір 4 H жастар конференция орталығы) салды. Ньюлендс қауымдастықта мектептер, шіркеулер, ауылдық клубтар, ағаштармен көмкерілген көшелер, сумен жабдықтау және кәріз жүйесі болуын қамтамасыз етті. Азық-түлік пен күнделікті қажетті заттар Вашингтоннан теміржол арқылы тұрғындарға ақысыз жеткізілді. 1893 жылы Ньюлендс Калифорния штатының Бурлингем қаласында мұраға алған мүлкін бөліп бастады. Ол Бурлингем контри клубымен және бес коттеджбен бастады. Келесі жылы ол Бурлингем теміржол станциясын қосты.

АҚШ өкілі

Ньюлендс 1893 жылдан 1903 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында Невада штатын, Күміс партиясының мүшесі ретінде өкілдік етті. 1898 жылы ол Ньюлендс резолюциясын жасады, ол Гавай Республикасын аннексиялап, жаңа аумақты құрды. Ол 1902 жылғы Мелиорация заңының қабылдануына көмектесті, бұл заң сондай-ақ Ньюлендс заңы деп аталды және болашақта Мелиорация бюросын құрды. 1916 жылы ол Луис Брандейстің АҚШ Жоғарғы сотына тағайындалуына қарсы дауыс берген жалғыз демократ сенатор болды. Ньюлендс ақ нәсілшілдікке сенді және афроамерикалықтардың құқықтарын шектеуді қолдап, жария түрде сөйледі.

Растық көзқарастар

Ньюлендс – ақ үстемдік идеясын ашық жақтаған сенатор және АҚШ-ты ақ нәсілділердің отаны ретінде сақтауға ұмтылған ақ ұлтшыл еді. 1905 жылы ол афроамерикандықтарды Кариб теңізіне ақы төлеп көшіруді ұсынды. 1909 жылы «Америкалық саяси және әлеуметтік ғылым академиясының жылнамасында» жарияланған «Раса мәселесіне батыс тұрғысынан қарау» атты мақаласында Ньюлендс қара нәсілділерді «балалар сияқты» санап, олардың АҚШ-қа қауіп төндіретінін жазды. Ол: «Еліміз қазірдің өзінде шекараларымыздағы қара нәсілділерге қатысты ұлттық саясатты мұқият қарастырып, оны іске асыруға кірісуі керек. Адамдыққа құрмет көрсетіліп, олардың біздің институттарымыз бен мәдениетімізге төндіретін қауіпті азайтуға болады» деп жазды. 1912 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда ол партиялық платформаға АҚШ Конституциясының 15-ші түзетуін жою және иммиграцияны тек ақ нәсілділерге шектеу туралы «Ақ парақшаны» қосуды ұсынды.

Өлім және мұра

Ньюлендс 1917 жылғы 24 желтоқсан күні түстен кейін Сенаттағы кеңсесінде жүрек жеткіліксіздігінен зардап шегіп, сол түні 2236 Массачусетс даңғылындағы үйінде қайтыс болды. Ол Вашингтондағы Оук Хилл зиратында жерленді. Фрэнсис Гриффит Ньюлендс ескерткіш фонтаны Шеви Чейз Сырклында, Вашингтон және Мэрилендті бөліп тұратын федералдық саябақта орналасқан. 2014 жылы Шеви Чейз кеңесші комиссиясының бір мүшесі Ньюлендстің есімін фонтаннан алып тастауға шақыратын резолюция ұсынды, себебі оның нәсілшілдік көзқарастары, афроамерикандықтардың сайлау құқығын жобау тілегі болған. Басқалары Шеви Чейз ескерткішті өзгертпеу керек деп мәлімдеді, өйткені мұндай өзгеріс Ньюлендстің заңнамалық жетістіктерін кемсіртеді. 2020 жылғы 27 шілдеде Шеви Чейздің Көрсетпелік аудандық комиссиясы бірауыздан Ұлттық саябақтар қызметінен Фрэнсис Гриффит Ньюлендс ескерткіш фонтанындағы оның есімін жазылған тақтаны алып тастауды және Ньюлендстің расистік көзқарастарын көрсететін көрме құруды сұрауға дауыс берді. Невада штатының Рино қаласындағы Ньюлендс паркінің айналасында да осындай атауды өзгерту жұмысы басталды. Ньюлендстің Ренодағы бұрынғы сарайы Невададағы алты нысанның бірі болып табылады, ол Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тағайындалған. 1935 жылы Барбара Хаттон сияқты көптеген белгілі адамдар Джордж Тэтчер ажырасу құжаттарын рәсімдеп бітіргенге дейін үйде тұрды, ал ол 1920 жылы үйді сатып алған жергілікті ажырасу адвокаты еді.