Кіріспе

CPU өзек кернеуі (VCORE) – CPU (цифрлық схема), GPU немесе өңдеу өзегі бар кез келген құрылғының өңдеу өзектеріне жеткізілетін қуат көзінің кернеуі. CPU қолданатын қуат мөлшері, демек, бөліп шығаратын жылу мөлшері, осы кернеу мен оның тартатын токтың көбейтіндісімен анықталады. Қазіргі заманғы CPU-лар, CMOS схемалары болатындықтан, ток сағат жылдамдығына пропорционал, ал CPU сағат циклдері арасында дерлік ешқандай ток тартпайды. (Дегенмен, төменгі шектік ағымды қараңыз.)

Энергия үнемдеу және сағаттық жылдамдық

Қуатты үнемдеу және жылуды басқару үшін көптеген ноутбуктер мен стационарлық процессорларда қуатты басқару мүмкіндігі бар, оны бағдарламалық жасақтама (әдетте операциялық жүйе) сағат жылдамдығы мен процессорлық ядроның кернеуін динамикалық түрде реттеу үшін пайдалана алады. Көбінесе кернеуді реттегіш модуль 5В немесе 12В немесе басқа кернеуді процессорға қажетті процессорлық ядроның кернеуіне түрлендіреді. Бұл энергияны үнемдейтін төменгі кернеуді қамтамасыз етеді. Бұл CMOS дизайнері үшін қиындық тудырады, себебі CMOS-та кернеулер тек жерге немесе қуат көзіне жетеді, ал FET-тің (полевой эффекті транзистор) көзі, қақпасы және дренажы тек қуат көзінің кернеуіне немесе нөлдік кернеуге ие. MOSFET формуласы: FET арқылы берілетін ток, FET арнасы мен қақпасының геометриялық пішініне және олардың физикалық қасиеттеріне, әсіресе сыйымдылығына байланысты болатын шекті кернеумен азайтылған қақпа-көз кернеуіне пропорционалды екенін көрсетеді. Қуат көзін азайту және токты арттыру үшін сыйымдылықты арттыру қажет. Дегенмен, жүктеме басқа FET-тің қақпасы болып табылады, сондықтан оған қажетті ток сыйымдылыққа пропорционалды, демек, дизайнер сыйымдылықты төмен ұстауға тиіс. Сондықтан, қуат көзін төмендетуге бағытталған тенденция жоғары сағат жылдамдығының мақсатына қайшы келеді. Осы екі жақсартуға бірдей қол жеткізу үшін тек фотолитографияны жетілдіру және шекті кернеуді азайту қажет. Басқа бір мәселе, жоғарыда көрсетілген формула ұзын арналы MOSFET-терге арналған. Мур заңына сәйкес, MOSFET-тің ауданы әр 18-24 ай сайын екі есеге азаяды, сондықтан MOSFET коммутаторының екі терминалы арасындағы қашықтық, яғни арна ұзындығы, үнемі кішірейіп барады. Бұл терминалдар арасындағы кернеу мен ток арасындағы қатынасты өзгертеді. Процессорды күшейту (overclocking) жүйелік тұрақтылыққа зиян келтіре отырып, оның сағат жылдамдығын арттырады. Жоғары сағат жылдамдықтарына төтеп беру үшін көбінесе қуат тұтыну мен жылуды тарату есебінен жоғары процессорлық ядроның кернеуі қажет. Бұл "күшейтілген кернеу" (overvolting) деп аталады. Күшейтілген кернеу көбінесе процессорды оның техникалық сипаттамаларынан тыс іске қосуды білдіреді, бұл оның зақымдануына немесе процессордың қызмет ету мерзімін қысқартуына әкелуі мүмкін.

Екі кернеулі CPU

Екі кернеулі CPU процессордың негізгі бөлігі төмен кернеуді пайдалана алуы үшін екі рельстік дизайнды қолданады, ал сыртқы Кіріс/Шығыс (I/O) кернеулері кері үйлесімділік үшін 3,3 вольтты қалпына келтіреді. Бір кернеулі CPU чиптің барлық бөлігінде бір қуат кернеуін қолданады, I/O және ішкі қуатты қамтамасыз етеді. Pentium MMX-тен бұрынғы барлық процессорлар бір кернеулі процессорлар болып табылады. Екі кернеулі CPU-лар өнімділікті арттыру үшін енгізілді, себебі сағат жылдамдықтарының және жартылай өткізгіштік технологияның дамуы артық жылу шығынына және қуатпен қамтамасыз ету мәселелеріне, әсіресе ноутбуктерде, әкелді. Кернеуді реттегіш арқылы сыртқы I/O кернеу деңгейлері қуатты азайту үшін төмендетілді, бұл жоғары жиілікте жұмыс істеуге мүмкіндік беретін жылуды азайтты. VRT – бұл көбінесе мобильдік құрылғыларда қолданылатын ескі Intel P5 Pentium процессорларындағы мүмкіндік. Ол негізгі кернеуді I/O кернеуінен бөлуді білдіреді. VRT процессорында 3,3 В I/O және 2,9 В негізгі кернеуі бар, бұл 3,3 В I/O және негізгі кернеуі бар стандартты Pentium процессорымен салыстырғанда қуатты үнемдеуге мүмкіндік береді. Барлық Pentium MMX және одан кейінгі процессорлар осы split rail қуат жүйесін қабылдады.