Кіріспе
Open Root Server Network (ORSN) – Интернетке арналған Домендік атау жүйесінің тамырлық атау серверлерінің желісі. ORSN DNS тамырлық аймағы туралы ақпарат ICANN үйлестіретін «ресми» Домендік атау жүйесінің тамырлық атау серверлерімен синхронды түрде сақталды. Желілер 100% үйлесімді болды, бірақ ORSN тәуелсіз түрде жұмыс істеді. ORSN серверлері негізінен Еуропаға орналастырылды. ORSN сондай-ақ қоғамдық атау серверлерімен қолданылады, бұл жоба 2019 жылдың мамыр айында жабылғанға дейін кез келген шектеусіз, әркімге Домендік атау жүйесіне тегін қол жеткізуді қамтамасыз етті. TOC
ORSN негізінен Интернет пайдаланушыларының АҚШ-қа және Сауда департаменті/IANA/ICANN/VeriSign-ға деген артық тәуелділігін азайту, осының нәтижесінде Интернетке қатысты бақылауды шектеу, сонымен қатар домендік атаулардың дұрыс болуын қамтамасыз ету үшін құрылды. Бұл сондай-ақ бір тараптың бүкіл әлемдік «Интернетті тоқтату» мүмкіндігін болдырмауға көмектеседі. Олар өз желілерінің домендік атауларды анықтау процесін барлығы үшін жылдамдатуына үміттенді. Германияда тұратын Маркус Грундманн ORSN-нің негізін қалаушы және ORSN таратылған жүйелерді басқару және бақылау бағдарламалық қамтамасыз ету шешімінің авторы. UNIX сияқты операциялық жүйелердегі DNS серверлері үшін де-факто стандартты бағдарламалық қамтамасыз етуі BIND-тің негізгі дизайнының авторы Пол Викси ORSN-ді белсенді түрде қолдайды. Пол Викси ICANN қауіпсіздік және тұрақтылық жөніндегі кеңес комитетінің мүшесі; ол 2005 жылдан 2013 жылға дейін Интернет нөмірлерінің американдық тіркелімдерінің (ARIN) сенімділер кеңесінде қызмет етті, сондай-ақ 2009 және 2010 жылдары ARIN төрағасы болды. ORSN-де екі жұмыс режимі бар:
ICANN BASED (әдепкі) режимі күнделікті синхрондауды қамтиды, бірақ жойылған TLD-лер ORSN тамырынан жойылмайды. INDEPENDENT режимі автоматты синхрондаудан өтеді және «біздің пікірімізше, әлемдегі саяси жағдай бұл қадамды қажет ететін кезде, себебі ICANN тамырлық аймағының өзгеруі және/немесе істен шығуы мүмкін, немесе біз өз тамырлық аймағымыздың автоматты түрде қайта құрылуын қаламаймыз» дегенде белсендіріледі.
ORSN was primarily started to reduce the over dependence of Internet users on the United States and Department of Commerce/IANA/ICANN/VeriSign, limit the control over the Internet that this gives, while ensuring that domain names remain unambiguous. It also helps avoid the technical possibility of global "Internet shutdown" by one party. They also expect their network to make domain name resolutions faster for everyone. Markus Grundmann, based in Germany, is the founder of ORSN, and author of ORSN distributed system management and monitoring software solution. Paul Vixie, the main designer of BIND, the de facto standard software for DNS servers in UNIX like operating systems, is a high profile proponent of the ORSN. Paul Vixie is member of Security and Stability Advisory Committee of ICANN; he served on the board of trustees of the American Registry for Internet Numbers (ARIN) from 2005 to 2013, also as ARIN chairman in 2009 and 2010. ORSN has two operating modes:
ICANN BASED (default) operating mode involves daily synchronization, except that removed TLDs are not removed from the ORSN root. INDEPENDENT mode has no automatic synchronization and is activated "whenever the political situation of the world in our opinion makes this step necessary because the possibility of a modification and/or a downtime of the ICANN root zone exists or we do not want that our root zone will rebuild automatically."
Пайдалану тарихы
ORSN 2002 жылдың ақпанынан 2008 жылдың соңына дейін жұмыс істеді. ORSN 2013 жылдың маусымынан 2019 жылдың мамырына дейін қайта жұмыс істеді. Еуропадағы бірнеше интернет-провайдерлер ORSN-ді өздерінің домендік серверлерінің түбірі ретінде пайдаланды.
ORSN DNS-серверлері
ORSN қоғамдық DNS серверлерін ORSN қауымдастығы басқарды, бұл кез келген адамға ешқандай шектеусіз Домендік атаулар жүйесіне (DNS) тегін қол жеткізуді қамтамасыз етті. Ол қосымша TLD-лерге қызмет көрсетпеді, тек ICANN-ның стандартты TLD-леріне ғана қызмет көрсетті. ORSN қоғамдық DNS серверлері жеке өмірге құрмет көрсетуге және пайдалануды тіркемеуге бағытталған, бірақ бұл серверлер тәуелсіз түрде жұмыс істеді және ORSN мұны жүзеге асыруға техникалық мүмкіндіктерге ие болған жоқ. Кез келген адам ORSN қоғамдық DNS серверін іске қосып, оны веб-форма арқылы жіберуге құқылы болды. Бұл DNS серверлері пайдаланушылар үшін баламалы нұсқа болып табылды, егер оларда жергілікті ORSN сервері болмаса немесе жергілікті провайдер (ISP) ORSN пайдалануды қолдамаса. Барлық тіркелген серверлер қолжетімділігі және функционалдығы тұрғысынан үнемі бақыланды. Олардың көпшілігі, соның ішінде қолжетімділік веб-сайты, жұмыс істемейді, бірақ бірнешесі әлі де жұмыс істейді.
ORSN Public DNS data last updated on 18 October 2022.
source: Official ORSN Public DNS live data and monitoring.
FQDN IP Ел IPv4 мекенжайы IPv6 мекенжайы Оператор / демеуші Операциялық күйі
ns0. freeinfosociety.org Франция Жұмыс істемейді
ns1. freeinfosociety.org Франция Жұмыс істемейді
ns2. freeinfosociety.org Франция Жұмыс істемейді
ns01.ch.orsn.it schwerin.de Швейцария Жұмыс істемейді ORSN
ns01.zirkumflex.net Германия Жұмыс істемейді ORSN
ns.godau.eu Германия Жұмыс істемейді ORSN
ns2.godau.eu Германия Жұмыс істемейді ORSN
dnscache.cyborgconnect.de Германия Cyborg Connect.de Жұмыс істемейді ORSN
ns01.firstcolo.de Германия First Colo GmbH Жұмыс істейді ORSN
ns02.firstcolo.nl Нидерланды First Colo GmbH Жұмыс істейді ORSN
a.tx.nic.servertx.cf Амстердам Verotel International Жұмыс істемейді
ORSN Public DNS data last updated on 18 October 2022.
source: Official ORSN Public DNS live data and monitoring.
ORSN қоғамдық DNS деректері соңғы рет 18 қазан 2022 жылы жаңартылды.
Дереккөз: Ресми ORSN қоғамдық DNS тікелей деректері және мониторингі.
ORSN Public DNS data last updated on 18 October 2022.
source: Official ORSN Public DNS live data and monitoring.