Кіріспе

Теориялық көлік құралдары

нақты Гравитациялық пойыздар

Гравитациялық пойыз – сфераның бетіндегі екі нүкте арасында, сфераның ішкі бөлігінен өтетін түзу тоннель арқылы қатынау мақсатындағы теориялық көлік құралы. Үлкен денеде, мысалы, планетада, бұл пойыз тек гравитация күшінің әсерімен ғана үдеуге мүмкіндік алады, себебі саяхаттың бірінші жартысында (атқарылған нүктеден ортасына дейін) гравитациялық орталыққа қарайғы тартылыс күші оны мақсатқа қарай жетелеуге мүмкіндік береді. Саяхаттың екінші жартысында үдеу траекторияға қарама-қарсы бағытта болады, бірақ үйкеліс әсерін ескермесек, бұрын алынған жылдамдық бұл тежелуді жеңіп, нәтижесінде пойыздың жылдамдығы мақсатқа жеткенде шамамен нөлге жетеді.

Тұжырымдаманың пайда болуы

XVII ғасырда британдық ғалым Роберт Хук Исаак Ньютонға жазған хатында планета ішінде үдеумен қозғалатын дененің идеясын ұсынды. Гравитациялық пойыз жобасы 19 ғасырда Француз ғылым академиясына ұсынылды. Осы идеяны Льюис Кэрролл 1893 жылы "Силви мен Бруноның қорытындысында" есептеулерсіз айтқан. Бұл идея 1960 жылдары физик Пол Купер American Journal of Physics журналында гравитациялық пойыздарды болашақ көлік жобасы ретінде қарастыруды ұсынатын мақала жариялағанда қайта жаңғыртылды.

Математикалық шығару

Жердің толық сфера пішіндес және біртекті тығыздықта екендігін, сондай-ақ біртекті қуыс сфераның ішінде гравитация болмайтындығын ескере отырып, Жердің ішіндегі дене сезінетін гравитациялық үдеу орталықтан Жер радиусына дейінгі арақашықтықтың қатынасына пропорционалды. Себебі, орталықтанғы қашықтықтағы жер астында болу, радиусы бар қуыс сфераның ішінде планета бетінде болумен бірдей, ол ештеңе қосқан жоқ. Жер бетінде , сондықтан гравитациялық үдеу, демек, арақашықтықтағы гравитациялық үдеу – .

Көркем шығармаларда

2012 жылғы "Total Recall" фильмінде "The Fall" деп аталатын гравитациялық поезд Батыс Еуропа мен Австралия арасында қатынау үшін Жердің ортасымен өтеді.