Кіріспе

UV сәулесінен қорғау үшін күн қремінде қолданылатын қорғағыш.

Авобензон (саудалық атаулары: Parsol 1789, Milestab 1789, Eusolex 9020, Escalol 517, Neo Heliopan 357 және тағы басқалары, INCI Butyl Methoxydibenzoylmethane) – органикалық молекула және күн қремі құрамында UVA сәулелерінің толық спектрін жұтуға арналған майда еритін компонент.

Тарих

Авобензон 1973 жылы патенттелген және 1978 жылы ЕО-да мақұлданған. 1988 жылы FDA оны мақұлдады. 2021 жылға қарай FDA авобензонды жалпы қауіпсіз және тиімді деп танымайтынын хабарлады (GRASE).

Қасиеттері

Таза авобензон – ақшылдан сарғышқа дейінгі кристалды ұнтақ, иісі әлсіз, изопропанол, диметил сульфоксид, децил олеаты, каприн қышқылы/каприл қышқылы, триглицеридтер және басқа майларда ериді. Суда ерімейді. Авобензон – дибензоилметанның туындысы. Авобензон негізгі күйде энол және кето түрлерінің қоспасы ретінде болады, энол түрі келаттанған. Бұл энол түрін β-дикетон ішіндегі молекулалық сутекті байланыс тұрақтандырады. Оның көптеген күннен қорғайтын заттарға қарағанда ультракүлгін сәуленің кең толқын ұзындығын сіңіру қабілеті, оны "кең спектрлі" күннен қорғайтын кремдер ретінде сатылатын көптеген коммерциялық препараттарда қолдануға алып келді. Авобензонның максималды сіңіруі 357 нм құрайды.

Қауіпсіздік

Мұнайдан жасалған күн сәулесінен қорғайтын кремнің белсенді ингредиенті авобензонды FDA жеткілікті деректер болмағандықтан, жалпы қауіпсіз және тиімді деп мойындамайды. Дегенмен, ол әлі күнге дейін FDA мақұлдаған жалғыз UVA сүзгісі (3% дейін концентрация). Авобензон ЕО (5% дейін), Австралия және Жапония сияқты басқа да елдерде бекітілген. 2017 жылы Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінде жасалған зерттеуде хлорланған су мен ультракүлгін сәуле авобензонды әртүрлі органикалық қосылыстарға – ароматты қышқылдарға, альдегидтерге, фенолдарға және ацетофенондарға ыдыратып жіберетіні анықталды, бұл денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін.

Түрлі

Авобензон энолят ретінде ауыр металл иондарымен (мысалы, Fe3+) түсті кешендерді түзетіп, оларды басу үшін хелаттаушы заттарды қосуға болады. Стериаттар, алюминий, магний және мырыш тұздары нашар еритін шөкпелерге алып келуі мүмкін. Авобензонмен жасалған күннен қорғағыштың бояу қасиеттері ақ гель-қаптамасы бар шыны талшықты қайықтарда ерекше байқалады. Авобензон сондай-ақ борон трифторидімен реакцияласып, ультракүлгін сәулелену кезінде жоғары флуоресценциялы тұрақты кристалдық кешенді құрайды. Кристаллдардың сәуле шығару түсі борон-авобензон кешенінің молекулалық құрылысына байланысты. Фотолюминесценция қатты күйдегі механикалық күш әсерінен де өзгеруі мүмкін, нәтижесінде "механохромдық люминесценция" деп аталатын құбылыс пайда болады. Өзгерген сәуле түсі бөлме температурасында бірте-бірте қалпына келеді, ал жоғары температурада жылдамырақ қалпына келеді.

Абсорбция спектрі

Авобензон ерітілген кезде шамамен 360 нм толқын ұзындығында ең көп сорылады. Шығырдың орны еріткіштің түріне қарай сәл өзгеруі мүмкін.