Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Наваб Мұхаммед Ифтихар Әли Хан Патауди, кейде І. А. К. Патауди (16 наурыз 1910 жыл – 5 қаңтар 1952 жыл) – үндістандық ханзада және крикетші. 1946 жылы Англияға жасаған туры кезінде Үндістанның ұлттық крикет құрамасының капитаны болды. Оның ұлы Мансур, кіші Патауди науабы, кейіннен Үндістан крикет командасының капитаны болды. Ол 1932 және 1934 жылдары Англия құрамасы үшін тестілік крикет ойнады, осылайша екі ел үшін тестілік крикет ойнаған азаматтардың біріне айналды, сондай-ақ Үндістан және Англия құрамалары үшін ойнаған жалғыз тестілік крикетші. Ол барлығы алты тестілік матчта ойнады, оның үшеуі Үндістан құрамасының, ал үшеуі Англия құрамасының капитаны ретінде. Патауди 1917 жылдан 1947 жылға дейін британдық тәуелсіздік кезеңінде Патауди княздығының билеушісі болды. Княздық тәуелсіз Үндістанға қосылғаннан кейін, Үндістан үкіметі оған жеке қоржын, белгілі бір артықшылықтар берді және Патауди науабы атағын сақтауға рұқсат етті, ол 1952 жылы қайтыс болғанға дейін осы атақты сақтап қалды.
Nawab Mohammad Iftikhar Ali Khan Pataudi, sometimes I. A. K. Pataudi (16 March 1910 – 5 January 1952), was an Indian prince and cricket player. He was the captain of the India's national cricket team during its tour of England in 1946. His son Mansoor, known as the Nawab of Pataudi Jr., also later served as captain of the India cricket team. He also played Test cricket for the England team in 1932 and 1934, making him one of the few cricketers to have played Test cricket for two countries and the only Test cricketer to have played for both India and England. He played in six Tests in all, three as captain of India and three for England. Pataudi was the ruling Nawab of the princely state of Pataudi during the British Raj from 1917 until 1947. After the state was absorbed into independent India, he was granted a privy purse, certain privileges, and the use of the title Nawab of Pataudi by the Government of India, which he retained until his death in 1952.
Жас шағы мен отбасы
Ифтихар Әли Хан Делидегі Патауди үйінде, Патауди навабтарының отбасында дүниеге келді. Патауди – Делиге жақын, бүгінгі күні Үндістанның Харьяна штатында орналасқан шағын, салют ете алмайтын князьдік мемлекет. Патауди әулетінің тамыры 1804 жылы Патауди мемлекетінің алғашқы навабы болған Ауғанстанның Кандагар қаласынан шыққан Бареч тайпасының этникалық пуштуны Фаиз Талаб Ханға дейін жетеді. Ифтихар Әли Хан Патауди навабы Мұхаммед Ибрагим Әли Хан мен оның әйелі Шахар Бано Бегумның үлкен ұлы, ол Лохару навабы Әміруддин Ахмад Ханның қызы болған. Осылайша ол ұлы урду ақыны Мирза Ғалибке және кейін Пәкістанның премьер-министрі Ляқат Али Ханға туыс болды. 1917 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін ол наваб атанды және 1931 жылғы желтоқсанда ресми түрде билікке орнатылды. Оның мемлекеті 1948 жылы жаңадан тәуелсіздік алған Үндістанның құрамына кірді. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін ол өмірінің соңына дейін Үндістан Сыртқы істер министрлігінде жұмыс істеді.
Iftikhar Ali Khan was born at Pataudi House in Delhi, into the family of the Nawabs of Pataudi, a small ( non salute princely state near Delhi, located in the present day Indian state of Haryana. The Pataudi family traces their origin to Faiz Talab Khan, an ethnic Pashtun from the Barech tribe of Kandahar, Afghanistan, who became the first Nawab of the Pataudi State in 1804. Iftikhar Ali Khan was the elder son of Nawab Muhammad Ibrahim Ali Khan of Pataudi and his wife Shahar Bano Begum, daughter of Amiruddin Ahmad Khan, the Nawab of Loharu. Thus he was related to great Urdu poet Mirza Ghalib as well as later day Pakistan prime minister, Liaqat Ali Khan. He became Nawab on his father's death in 1917 and was formally installed as ruler in December 1931. His state became part of the newly independent India in 1948. After Indian independence, he was employed in the Indian Foreign Office till the time of his death.
Білім
Лахордағы Chiefs' College (кейіннен Aitchison College деп аталды) және Оксфордтағы Balliol College-те білім алған Ифтихар 1939 жылы Бхопалдың соңғы билеуші Навабы Хамидулла ханның екінші қызы Бегум Саджида Сұлтанға үйленді. Хамидулла ханның орнын оның үлкен қызы Абида Сұлтан мұрагерлік етпек болған. Ол Үндістанның бөлінуінен кейін Пәкістанға эмиграциялады. Оның өз мемлекетін Делиге барып, ерікті түрде Үндістанға қосып беруі В. П. Менонның «Үнді мемлекеттерінің бірігу тарихы» атты кітабында баяндалған. В. П. Менон оны «Ұлы патриот, өкінішке орай жас шағында қайтыс болған» деп еске алды. Саджида осылайша күйеуінің орнын басып, 1961 жылы Үндістан үкіметі тарапынан Бхопалдың Бегумы ретінде мойындалды. 1995 жылы қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Мансур Бхопал Навабтарымен байланысты мүліктер мен атақтарға ие болды.
Educated at Chiefs' College (later renamed Aitchison College), Lahore, and at Balliol College, Oxford, Iftikhar married Begum Sajida Sultan, second daughter of Hamidullah Khan, last ruling Nawab of Bhopal, in 1939. Hamidullah Khan was to have been succeeded in the titles and privileges associated with the ruling house of Bhopal by his eldest daughter Abida Sultan. She emigrated to Pakistan in the aftermath of the partition of India. His voluntary accession of his state to India by going to Delhi has been recounted in V P Menon's book The story of Integration of Indian States. V P Menon remembered him as "Great Patriot who unfortunately died young". Sajida therefore succeeded her husband and was recognised by the government of India as Begum of Bhopal in 1961. Upon her demise in 1995, her son Mansoor succeeded to the estates and titles associated with the Nawabs of Bhopal.
Криккеттік мансап
Ифтихар Әли Ханды Үндістандағы мектепте Оксфорд крикетшісі М. Г. Слейтер, ал Англияда Фрэнк Вулли жаттықтырды. Ол 1927 жылы Оксфордқа түсті. Ол «көк» атағын екі жылдан кейін жеңіп алды; бұл Кембриджге қарсы матчты құтқаруға көмектескен 106 және 84 ұпайы үшін болды. 1931 жылғы маусымда ол Оксфорд үшін 1307 ұпай жинап, 93 орташа ұпаймен аяқтады, Оксфордтың үздік көрсеткіштерінің тізібасында бірінші орын алды. Сол жылы университет матчында Алан Ратклифф Кембридж үшін 201 ұпай жинады, бұл жаңа рекорд болды. Патауди оны жеңемін деп мәлімдеді және келесі күні 238* ұпай жинады. Бұл рекорд 2005 жылға дейін университет матчында сақталды. Патауди 1932 жылы Вустершир командасы үшін ойнауға құқылы болды, бірақ тек үш матчта ғана қатысып, алты иннингте барлығы 65 ұпай жинады. Дегенмен, 1932 жылдың шілдесінде Лордс стадионындағы «Джентльмендер» үшін өткен матчта Тич Фрименге қарсы тамаша аяқ жұмысын көрсеткенінде 165 ұпай жинап, сол қысқы «Пепел» турнесіне қатысуға мүмкіндік алды. Ол 1932 жылы «Wisden» журналының «Жылдың үздік крикетшісі» деп танылды.
Iftikhar Ali Khan was coached at school in India by Oxford cricketer M. G. Slater and then in England by Frank Woolley. He went to Oxford in 1927. It was two years before he won a blue; this was for a 106 and 84 that saved a match against Cambridge. In the 1931 season, he scored 1,307 runs for Oxford and finished with a batting average of 93, heading the Oxford averages. In the University Match that year, Alan Ratcliffe scored 201 for Cambridge, a new record. Pataudi declared that he would beat it, and hit 238* on the very next day. This stood as a record for the University Match until 2005. Pataudi qualified to play for Worcestershire in 1932 but played only three matches and scored just 65 runs in six innings. However, his slaughter of Tich Freeman with marvellous footwork during an innings of 165 for the Gentlemen at Lord's in July 1932 gained him a place on the Ashes tour for that winter. He was selected as a Wisden Cricketer of the Year in 1932.
Бірінші тестілік матчқа іріктеу
Ол 1932–1933 жылғы «Ашес» сериясының бірінші тестіне іріктелді. Патауди Ранжитсинхжидің қадамын басып, Сиднейдегі тұңғыш тестілік ойынында 102 ұпай жинап, жүздік соқты, нәтижесінде Англия 10 қақпамен жеңіске жетті. Дегенмен, ол капитан Дуглас Жардиннің «bodyline» тактикасына қарсылық білдіргендігі үшін оның наразылығына ұшырады. Патаудидің «bodyline» тактикасымен ойынға қатысудан бас тартуына Жардин: «Мен оның ішкі түйсігімен қарсы келетінін көріп тұрмын», – деді. Ол Мельбурндағы екінші тестіде 15 және 5 ұпай жинап, одан әрі серияда ойнамады. Жардин оған «асырап алған елі» үшін ешқашан ойнамайтынын айтқан деген әңгіме бар, бұл нәсілдік себептерге байланысты пікір болуы мүмкін (өйткені Жардиннің өзі Үндістанда туған және шотландтық тегі болғандықтан, Англия оның «асырап алған елі» еді). Шындығында Патауди Англия үшін тағы бір рет ойнады және 1932–1933 жылғы турның соңында Жардин туралы: «Оның жақсы тұстары бар екенін айтады. Бірақ үш айдың ішінде оларды көре алмадым», – деді. 1933 жыл Патаудидің округтік крикеттегі жалғыз толық маусымы болды, ол керемет ойын көрсетіп, Вустерширдегі Фрименді тағы да жеңіп, екі қос жүздік соқты. Ол 1749 ұпай жинап, 49 ұпайдың орташа көрсеткішін жасады, бірақ 1934 жылдың басында жарқын ойыннан кейін денсаулығы нашарлап, он ойын ғана ойнады, бірақ соққының орташа көрсеткіші 91,33 болды. Ол Англия үшін үшінші және соңғы тестілік ойынын 1934 жылдың маусымында Австралияға қарсы Трент-Бриджде өткізді, онда 12 және 10 ұпай жинады. Патауди 1935 және 1936 жылдары мүлдем ойнамады, ал 1937 және 1938 жылдары барлығы бес рет қана ойнады. Дегенмен, осы ойындарда ол өте жақсы ойнады, сондықтан Вустершир, ұрып-соғуда нашар болғандықтан, оның жиі ойнамауына өкінді. Ол 1932 жылы Лордс стадионында өткен алғашқы тестілік матчта Үндістан құрамасының капитаны болуға үміткер ретінде қарастырылды, бірақ өтінішін кері алып, қатыспады. Ол 1936 жылы Англияға жасалған Үндістан турына капитан болып тағайындалды, бірақ соңғы сәтте денсаулығына байланысты бас тартты. 1946 жылы Англияға барған туры кезінде ол Үндістан құрамасы үшін ойнады және капитандық етті. Турда 46,71 орташа көрсеткішке ие болғанымен, ол 5 тестілік иннингте барлығы 55 ұпай ғана жинады, сонымен қатар оның капитандығы да сынға ұшырады. Ол 1946–1947 жылдары жылдың үздік крикетшісі атанды. Ол 1952 жылғы округтік крикет маусымында Вустершир үшін ойнауға оралуды жоспарлады, бірақ қайтып келгенге дейін Үндістанда қайтыс болды. Ифтихар Әли Хан сонымен қатар хоккей және бильярдта жақсы ойнаған, сондай-ақ шебер сөйлеуші болған. 2007 жылы Үндістанның тұңғыш тестілік матчының 75 жылдығына орай Мэрилебон крикет клубы Патаудидің атына арналған кубок жасады, ол Үндістан мен Англия арасындағы тестілік серияда жеңіске жеткен командаға беріледі.
He was selected for the first Test of the 1932–33 Ashes series, Pataudi followed in the footsteps of Ranjitsinhji by scoring a century (102) on his Test debut in Sydney, which England won by 10 wickets. He nonetheless incurred the ire of his captain Douglas Jardine by dissenting against Jardine's bodyline tactics. Upon Pataudi's refusal to take his place in a bodyline leg side field, Jardine retorted, "I see His Highness is a conscientious objector." He was dropped after the second Test in Melbourne, in which he scored 15 and 5, and did not play again that series. It is said that Jardine told him he would never play for his "adopted country" again, presumably a comment with racial implications (since Jardine himself had been born in India, and was of Scottish parentage, England was his "adopted country" also). In fact Pataudi did play one further time for England and, towards the end of the 1932 33 tour, he said of Jardine: "I am told he has his good points. In three months I have yet to see them." 1933 was Pataudi's only full season of county cricket, and he batted marvellously, again slaughtering Freeman at Worcester and scoring two other double hundreds. He finished with 1749 runs at an average of 49, but after more brilliant batting early in 1934 his health broke down and he played just ten games, although recording a batting average of 91.33. He played in his third and last Test for England in June 1934, against Australia at Trent Bridge, scoring 12 and 10. Pataudi did not play at all in 1935 and 1936 and only five times altogether in 1937 and 1938. Nonetheless, in these games he batted so well that Worcestershire, weak in batting, were always regretting he could not play more often. He has been considered as a possible captain for the India team in its first Test match in 1932, at Lord's, but withdrew his name from consideration. He was actually appointed captain for the India tour of England in 1936, but withdrew at the last moment, ostensibly on health grounds. He finally played for India when he captained the tour to England in 1946. Despite averaging 46.71 on the tour, his scored only 55 runs in 5 Test innings, and his captaincy was also criticised. He was Indian Cricketer of the Year in 1946/47. He planned a return to play for Worcestershire for the 1952 county cricket season, but died in India before he came back. Iftikhar Ali Khan was also a fine hockey and billiards player and an accomplished speaker. In 2007, in commemoration of the 75th anniversary of India's Test debut, the Marylebone Cricket Club commissioned a trophy in Pataudi's name, to be competed for in the Test series between India and England .
Өлім және мұра
Ыфтихар мен Сажиданың ұлынан өзге үш қызы да болған. 1952 жылдың 5 қаңтарында Делиде поло ойнап жүргенде Ыфтихар жүрек талмасынан қайтыс болды, сол күні оның ұлы Мансур Әли Ханның он бірінші туған күні де еді. Оның ұлы Патудидің 9-шы Навабы болды, кейін Үндістан крикет командасының капитаны қызметін де атқарды. Ыфтихар – Боливуд актерлері Сайф Әли Хан мен Соха Әли Ханның әкесі.
In addition to their son, Iftikhar and Sajida were also the parents of three daughters. Iftikhar died at Delhi with a heart attack while playing polo on 5 January 1952, also his son Mansoor Ali Khan's eleventh birthday. His son succeeded him as the 9th Nawab of Pataudi, and later also served as captain of the Indian cricket team. Iftikhar was also the grandfather of Bollywood actors Saif Ali Khan and Soha Ali Khan.