Кіріспе

Спермидин – рибосомалар мен тірі тіндерде табиғи түрде кездесетін, организмдерде әртүрлі метаболизмдік функцияларды атқаратын полиамин қосылысы. Алғаш рет ол спермадан оқшауландырылған.

Функция

Спермидин – алифалық полиамин. Спермидин синтетазасы (SPDS) путрециннен оның түзілуін катализдейді. Ол спермин және оның құрылымдық изомері термоспермин сияқты басқа полиаминдердің алғысы болып табылады. Спермидин биологиялық процестердің (Ca2+, Na+, K+ АТФаза сияқты) қатарын синхрондап, мембраналық потенциалды сақтайды және жасуша ішіндегі pH және көлемді бақылайды. Спермидин биологиялық процестерді реттейді, мысалы, глютаматергиялық N метил D аспартат рецепторы (NMDA рецепторы) арқылы Ca2+ ағынын, бұл азот оксиді синтезасы (NOS) және cGMP/PKG жолдарының белсендірілуімен, сондай-ақ ми қабығының синаптосомаларындағы Na+,K+ АТФаза белсенділігінің төмендеуімен байланысты. Спермидин сүтқоректілерде ұзақ өмір сүру факторы болып табылады, себебі оның әртүрлі әрекет ету механизмдері бар, бірақ олар енді ғана толыққанды түсінік таба бастады. Автофагия молекулалық деңгейдегі негізгі механизм болып табылады, бірақ басқа механизмдерге де дәлелдер бар, соның ішінде қабынуды азайту, липид метаболизмі және жасушалардың өсуін, көбеюін және өлімін реттеу. Спермидиннің MAPK жолы арқылы рафтың фосфорилирленуін тежеу арқылы немесе цитозолдық автофагияға байланысты EP300 арқылы белок ацетилациясын тежеу арқылы, соның нәтижесінде тубулиннің ацетилациясын арттыру арқылы автофагияны ынталандыратыны жөнінде теория бар. Спермидин өсімдіктердің өсуін реттейді, in vitro жағдайында РНК транскрипциясына көмектеседі және NOS-ті тежеуге қатысады. Сондай-ақ, спермидин спермин және термоспермин сияқты басқа полиаминдердің алғышарты болып табылады, олардың кейбіреулері өсімдіктердің құрғақшылыққа және тұздылыққа төзімділігіне үлес қосады. Спермидин шаш өсуін ынталандырып, шаштың ұзындығын арттыратыны тексерілген. Сондай-ақ, спермидин эпителийлік түбірлі жасушалармен байланысты кератиндер K15 және K19 экспрессиясын жоғарылатып реттейтіні, дозаға тәуелді K15 промоторының белсенділігін in situ және оқшауланған адам K15 GFP+ жасушаларының колония құру тиімділігін, көбеюін және K15 экспрессиясын in vitro модуляциялайтыны анықталды.

Қолданылуы

Спермидинді электр импульсімен ДНК-ны жасушаға енгізу кезінде электропорацияда қолдануға болады. ДНК-ға байланысатын белоктарды тазарту үшін де пайдаланылуы мүмкін. Спермидин, кальций хлоридімен бірге, гендік тапаншамен бомбалау үшін микропрожектилдерге ДНК-ны тұндыруға қолданылады. Сондай-ақ, спермидиннің жүректі қартаюдан қорғайтыны және егешқұйрықтардың өмір сүру ұзақтығын арттыратыны, ал адамдарда қан қысымын төмендетумен байланысты екені хабарланды. Автофагияны ынталандырып, ашытқы, шыбықтар, құрттар және адам иммундық жасушаларының қартаюын баяулатуы да анықталды. Спермидин еркек және әйелдердің фертильділігіне әсер етуі мүмкін. Фертильді еркектерде спермидин деңгейі фертильді емес еркектерге қарағанда жоғары, ал спермидинді қосымша қабылдау гормоналды тепе-теңдікті сақтауға және тотығу стресін азайтуға көмектеседі. Спермидин көбінесе in vitro молекулалық биологиялық реакцияларда, әсіресе фаг РНК полимеразаларымен in vitro транскрипция, адам РНК полимеразасы II арқылы in vitro транскрипция және in vitro трансляция үшін қолданылады. Спермидин ДНК фосфат тірекшесіндегі теріс зарядты бейтараптандырып, тұрақтандыру арқылы Taq-мен катализделген ПТР-дің нақтылығы мен қайталанатындығын арттырады.