Кіріспе
Есептік шамаларға қатысты негізгі теңдеу Есептік теңдеудің негізгі теңдеуі, сондай-ақ баланс теңдеуі деп аталады, ол қос жазбалы бухгалтерлік есеп жүйесінің негізі және бүкіл есептік ғылымның негізі болып табылады. Кез келген теңдеудегідей, екі жағы да тең болады. Бухгалтерлік теңдеуде әрбір операцияның дебет және кредит жазуы болады, ал жалпы дебет (сол жақта) жалпы кредиттерге (оң жақта) тең болады. Басқаша айтқанда, бухгалтерлік теңдеу әрқашан "салмақтанады". Теңдеу әр түрлі формада болуы мүмкін, соның ішінде: (яғни) (яғни) (яғни) (яғни) формуланы қайта орналастыруға болады, мысалы: (яғни) (яғни) (яғни) мәміле саны Активтер Мүшеліктер Активтер Түсіндірме 1 + 6,000 + 6,000 Ақша немесе басқа активтер үшін эмиссиялық капитал қорлары 2 + 10,000 + 10,000 Активтерді қарыз ақшамен сатып алу (банктен қарыз алу немесе несиеге сатып алу) 3 − 900 − 900 Мүшелерді қарыз ақшамен сатып алу: активтер мен міндеттемелерді төлеу үшін қолма-қол ақшамен сату: активтер мен міндеттемелердің екеуі де азайтылады 4 + 1,000 + 400 + 600 Активтерді акционердің ақшасымен (600) және қарыз ақшасымен (600) төлеу арқылы сатып алу Табыстарды алу 6 − 200 − 200 Шығыстарды төлеу (мысалы, жалдамалы немесе кәсіби сыйақылар) немесе 7 + 100 − 100 шығыстарды есепке алу, бірақ оларды бір уақытта төлеуге болмайды 0 − 500 0 Қарызды төлеу ақшамен (банктен қарыз алу немесе жай ғана несиеге сатып алу) ақшамен сатып алу: Активтерді қолма-қол ақшамен төлеу арқылы сатып алу, бірақ қарызды төлеу мүмкін емес; Бұл ұқсас операциялардың мысалдары: 0 0 0 - 500 - 0 Сіз қарызды ақшамен бересіз, бірақ кейбір активтерді ақшамен айырбастауға болады, бірақ оларды бір немесе басқа жолмен сатып алуға болады. Бұл теңдеу дебет, кредит және журнал жазбаларының артында. Бұл теңдеу транзакцияларды талдау моделінің бір бөлігі болып табылады, ол үшін біз 1=Иегердің меншікті капиталы = Салым салынған капитал + Кірісті пайда 1= Кірісті пайда = [[Таза кіріс және 1= Таза кіріс = Кірістер − Шығыстар Есепке алу теңдеуінде осы алмастырулардан туындайтын теңдеуді кеңейтілген есептік теңдеу деп атауға болады, өйткені ол теңдеудің меншікті компонентінің бөлінуін береді. 1="Активтер = Пассивтер + Салым салынған капитал + Кірістер − Шығыстар − Дивидендтер"
The fundamental accounting equation, also called the balance sheet equation, is the foundation for the double entry bookkeeping system and the cornerstone of the entire accounting science. Like any equation, each side will always be equal. In the accounting equation, every transaction will have a debit and credit entry, and the total debits (left side) will equal the total credits (right side). In other words, the accounting equation will always be "in balance". The equation can take various forms, including:
(i. e. )
(i. e. )
(i. e. )
The formula can also be rearranged, e. g.:
(i. e. )
(i. e. )
TransactionNumber Assets Liabilities Equity Explanation 1 + 6,000 + 6,000 Issuing capital stock for cash or other assets 2 + 10,000 + 10,000 Buying assets by borrowing money (taking a loan from a bank or simply buying on credit) 3 − 900 − 900 Selling assets for cash to pay off liabilities: both assets and liabilities are reduced 4 + 1,000 + 400 + 600 Buying assets by paying cash by shareholder's money (600) and by borrowing money (400) 5 + 700 + 700 Earning revenues 6 − 200 − 200 Paying expenses (e. g. rent or professional fees) or dividends 7 + 100 − 100 Recording expenses, but not paying them at the moment 8 − 500 − 500 Paying a debt that you owe 9 0 0 0 Receiving cash for sale of an asset: one asset is exchanged for another; no change in assets or liabilities
These are some simple examples, but even the most complicated transactions can be recorded in a similar way. This equation is behind debits, credits, and journal entries. This equation is part of the transaction analysis model, for which we also write
1=Owner's equity = Contributed Capital + Retained Earnings
1=Retained Earnings = [[Net income
and
1=Net Income = Revenue − Expenses
The equation resulting from making these substitutions in the accounting equation may be referred to as the expanded accounting equation, because it yields the breakdown of the equity component of the equation. 1='Assets = Liabilities + Contributed Capital + Revenue − Expenses − Dividends'
Қолданбалар
Есепке алу теңдеуі екі еселенген жазбалар бойынша бухгалтерлік есеп жүргізудің негізгі әдісі болып табылады. Сондықтан оның бухгалтерлік есеп пен экономикадағы қолданылуы әртүрлі.
Қаржылық есептер
Компанияның тоқсандық және жылдық есептері негізінен бухгалтерлік есеп жүргізуде қолданылатын есептік теңдеулерден тікелей алынады. Бұл теңдеулер, бизнестің бас кітабына енгізілген, бизнестің қаржылық есептілігінің негізін құрайтын материалды береді. Бұл шығындар туралы есептерді, ақша ағыны мен жалақыны және компанияның инвестицияларын қамтиды.
Екі еселік есепке алу жүйесі
Есепке алу теңдеуі қосарланған жазбалар бойынша бухгалтерлік есеп жүйесінің негізі ретінде маңызды рөл атқарады. Екі еселік жазу жүйесінің негізгі мақсаты - дебет пен кредиттерді бақылау және олардың сомасы әрқашан компания активтеріне сәйкес келетінін қамтамасыз ету, бұл есептеу бухгалтерлік теңдеу арқылы жүзеге асырылады. Бұл әрбір транзакцияның бірдей әсері бар деген ойға негізделген. Ол негізгі жазбалар кітаптарынан номиналды кітапшаға сомаларды аудару үшін қолданылады. Әрбір транзакция екі рет тіркеледі, дебет кредитке теңестіріледі.
Табыс және жинақталған табыс
Есепке алу теңдеуінің кірісі мен жинақталған табысы сонымен қатар фирманың табыс есебін есептеу, түсіну және талдаудың маңызды компоненті болып табылады. Бұл есеп негізгі бухгалтерлік теңдеуді құрайтын есептеулер арқылы анықталатын пайда мен шығындарды көрсетеді. Басқаша айтқанда, бұл теңдеу бизнеске кірісті анықтауға және сақталған пайда туралы есепті дайындауға мүмкіндік береді. Бұл оларға болашақ пайда үрдісін болжауға және тиісінше бизнес тәжірибесін түзетуге мүмкіндік береді. Осылайша, бухгалтерлік теңдеу компанияның табыстылығын анықтаудың маңызды кезеңі болып табылады.
Компанияның құны
Баланс бухгалтерлік теңдеу қағидаларына негізделгендіктен, бұл теңдеу бүкіл компанияның таза құнын бағалауға жауапты деп айтуға болады. Есептік теңдеудің негізгі компоненттері компанияның үлестерін және компанияның борыштарын есептеуді қамтиды; осылайша, ол меншік иелеріне фирманың активтерінің жалпы құнын өлшеуге мүмкіндік береді. Алайда, бухгалтерлік есеп тарихи негізде жүргізілетіндіктен, өз капиталы, әдетте, ұйымның таза құны емес. Көбінесе компания капитал активтерін 5-7 жылда амортизациялай алады, яғни активтер кітаптарда "нақты" құнынан немесе олардың екінші деңгейлі нарықтағы құнынан төмен болады.
Инвестициялар
Фирманың таза құнын анықтаудағы рөліне байланысты бухгалтерлік теңдеу кез-келген уақытта компанияның үлестерін және борыштарын өлшеуге тырысатын инвесторлар үшін маңызды құрал болып табылады, ал жиі есептеулер бизнестің қаржылық қатынастарының қаншалықты тұрақты немесе бейімсіз болатынын көрсете алады. Бұл несие алуды немесе компанияға инвестиция салуды қарастыратын кредиторларға немесе банктерге құнды ақпарат береді.