Кіріспе

Австралияның ең жоғары деңгейдегі шайбалы хоккей лигасы – Австралияның ең жоғары деңгейдегі ерлер шайбалы хоккей лигасы. 2000 жылы құрылған AIHL, Ice Hockey Australia (Халықаралық шайбалы хоккей федерациясының мүшесі) тарапынан санкцияланған. AIHL – жартылай кәсіби лига, он франчайзингтік команда қатысады, олар екі конференцияда алты австралиялық штат пен аумақта жарысады. AIHL жеңімпаздары H Ньюман Рид кубогымен марапатталады, ал AIHL чемпиондары әлемдегі үшінші ескі хоккей кубогы – Гудэлл кубогымен марапатталады, ол алғаш рет 1909 жылы табыс етілді. AIHL тарихындағы ең табысты команда – «Ньюкасл Нортстарс», ол алты рет чемпиондық атаққа ие болды. 2023 жылғы қазіргі чемпиондар – «Мельбурн Мустангс».

Құрылтай және алғашқы онжылдық (2000-2010 жылдар)

Австралия шайбалы хоккей лигасы (AIHL) бұрынғы ұлттық лига тарағаннан кейін 2000 жылы құрылды. Бірінші маусымда AIHL үш командадан тұрды: Аделаида Аваланш, Канберра Найтс және Сидней Беарс. Алғашқы екі маусым бойы командалар маусым ішінде айналмалы кесте бойынша турнирлерде өнер көрсетті, ал ең үздік екі команда бір финалдық ойын өткізді. Аделаида Аваланш екі жылдың да қалыпты чемпионатын бірінші орында аяқтады, ал Сидней Беарс 2001 жылғы плей-оффта Гудолл кубогын жеңіп алды.

Кеңейту және финалға енгізу

2002 жылы AIHL алты командаға дейін кеңейтілді, қатарына Мельбурн Айс, Ньюкасл Норт Старс және Батыс Сидней Айс Догс командалары қосылды. Сидней Берс тұрақты маусымда бірінші орынды алып, Гудолл кубогы плей-оффтарында жеңіске жетті. 2006 жылы Брисбен Блу Тангс канадалық Роб Замунермен келісім шарт жасасты, ол НХЛ-де 800-ге жуық ойын өткізген еді. Норт Старс екінші рет Гудолл кубогын жеңіп алды, Аделаиданы екінші жыл қатарынан жеңді. Берс 2007 жылы Гудолл кубогын жеңіп алды, бұл 2002 жылдан бергі алғашқы жеңісі болды, финалда Норт Старсты жеңгеннен кейін. Маусым ішінде Аделаида Аваланч қаржылық қиындықтарға байланысты таратылды. Аваланч командасынан кейін "Аделаида Адреналин" атты жаңа команда құрылды. Ньюкасл Норт Старс 2008 жылы Гудолл кубогын жеңіп алды, финалда Батыс Сидней Айс Догсты жеңді. 2009 жылы Гудолл кубогы AIHL-ден Австралия мұзды хоккейімен алынып тасталды, осылайша ол штаттар арасындағы турнир ретінде қайта жаңғыртылды. Оның орнына H. Newman Reid кубогы қойылды, оны Адреналин жеңіп алды. Келесі маусымда, 2010 жылы, Австралия мұзды хоккейі Гудолл кубогын AIHL-ге қайтарды, ал H. Newman Reid кубогы тұрақты маусым жеңімпазыне сыйлық ретінде берілді. Мельбурн Айс алғашқы Гудолл кубогын жеңіп алды, финалда Адреналинді 6:4 есебімен жеңді.

Екінші онжылдық (2011-19 жылдар)

2011 жылы лига Мельбурн қаласындағы «Мустангс IHC» командасы қосылғаннан кейін сегіз командадан тұратын жарысқа қайта оралды. «AIHL» сондай-ақ «Перт Тандр» командасына 2011 жылғы маусымда көрсету мақсатында уақытша лицензия берді, осы арқылы 2012 жылы толыққанды лицензия алып, лигаға қосылу үшін дауыс беруді қамтамасыз етуді көздеді. 2011 жылдың тамызында «AIHL» және Жаңа Зеландия мұз хоккей лигасы (NZIHL) бірлесіп «Транс-Тасман Чемпиондар лигасының» құрылғанын жариялады. Чемпиондар лигасы екі лигадан екі команданы қамтиды, олар дөңгелек жүйесі бойынша өзара жарысады. Турнир 2012 жылы Австралияда басталады, содан кейін Австралия мен Жаңа Зеландия кезекпен турнирді қабылдау құқығын иеленеді.

Конференция жүйесін енгізу

2012 жылғы маусымда тоғызыншы команда қосылған кезде, АИХЛ лига тарихында алғаш рет конференция жүйесін енгізді. Бұл шешім командалардың шығындарын және маусымдық кесте ұзақтығын басқару мақсатымен қабылданды. Конференция құрылымының өзгеруі финал форматының да өзгеруіне әкелді. Конференция жеңімпаздары жартылай финалда қарсы конференцияның екінші орын алған командасымен кездеседі, бұл дәстүрлі 1-ші және 4-ші, 2-ші және 3-ші командалардың арасындағы матчтан өзгеше. Жартылай финалдың жеңімпаздары Гудэлл кубогының финалына қатысады. 2012 жылғы тұрақты маусымда Жаңа Оңтүстік Уэльс (NSW) және Австралия астанасының аумағындағы (ACT) командалары Бауэр конференциясында, ал Виктория (VIC), Оңтүстік Австралия (SA), Батыс Австралия (WA) және Квинсленд (QLD) командалары Истон конференциясында топтастырылды. Сидней «Айс Догз» және Аделаида командалары финалға қатысуға мүмкіндік алды. Екі үздік команда жартылай финалда жеңіске жетіп, финалға өтті. Мельбурн «Айс» командасы 4:3 есебімен жеңіске жетті, бұл жеңіске Лиам Вебстердің соққан голының арқасында қол жеткізілді. Олар Гудэлл кубогын үшінші рет жеңіп, АИХЛ тарихындағы алғашқы үштік жеңіске ие болды. 2012 жылдың шілдесінде Мельбурндағы «Айсхаус» аренасында тұңғыш Транс-Тасман Чемпиондар лигасы өтті. АИХЛ командалары – Мельбурн «Айс» және Ньюкасл «Нортстарс» – NZIHL командаларымен, яғни «Ботаникалық Шұбыр» және «Оңтүстік Шымкент» командаларымен бірге турнирге қатысты. Мельбурн «Айс» командасы турнир кестесінде бірінші орынды алып, Чемпиондар лигасының алғашқы титулын және кубогын жеңіп алды, гол айырмасы бойынша Ньюкасл командасын басып өтті.

Роберт Баннерман дәуірі

2013 жылғы маусымға дейін, 2013 жылдың ақпан айында лига Роберт Баннерманды жаңа AIHL комиссары етіп тағайындады. Баннерманға AIHL-дің кірісін өсіру, жанкүйерлерді дамыту және қатысуды арттыру міндеті жүктелді. AIHL австралиялық Fox Sports телеарнасымен алғашқы теледидарлық келісімін жасады. Келісім бойынша, тұрақты маусым кезеңінде аптасына бір ойын Foxtel-дің Fox Sports арналарында көрсетіледі. Лига сондай-ақ Голд-Кост Блю Тонгз командасының AIHL лицензиясы тоқтатылуымен сегіз командаға дейін қысқарды, себебі команда лайықты мұз аренасымен үй алаңы туралы келісімге келе алмады. 2013 жылғы AIHL маусымында Сидней Ice Dogs тұрақты маусымдағы турнир кестесінде бірінші орын алып, финалда жеңіске жетіп, Премьер-лига және Чемпионатты қос жүлдесін жеңіп алды. Бұл Ice Dogs командасының 2004 жылдан бері H Newman Reid Trophy немесе Goodall Cup жүлдесін алғаш рет жеңгені болды. 2014 жылы лигада тағы өзгерістер болды. 2014 жылдың ақпан айында AIHL-дің негізін қалаушы командасы Канберра Knights 33 жылдық тарихынан кейін, иесі Джон Рауттың қаржылық қиындықтарды, жергілікті ойыншылардың жетіспеуін және тұрақты нашар нәтижелерді себептер ретінде келтіріп, қызметін тоқтатты. Канберра ойыншылары мен қоғамдық консорциум Knight командасы тарағаннан кейін Канберрада AIHL лицензиясын сақтап қалу үшін құрылды. Сәуір айында AIHL лицензиялық талаптарын орындағаннан кейін консорциум Канберра лицензиясын сәтті алды және CBR Brave деп аталған жаңа команда құрылды. 2014 жылғы маусымда Goodall Cup және Премьер-лиганың жаңа жеңімпаздары анықталды, Мельбурн Mustangs өзінің алғашқы лигалық және финалдық титулдарын жеңіп, финалда Мельбурн Ice командасын жеңді. 2014 жылғы маусымнан кейін AIHL 2014 жылғы желтоқсанда өткен жылдық мәжілісінде белгісіз себептермен Орталық Жағалау Rhinos командасының лигаға қайта қосылу өтінімін қабылдамады және Голд-Кост Блю Тонгз командасының лицензиясының мерзімін аяқтады, команда жаңа мұз аренасын салуға немесе басқа да қолайлы жайға орналасуға қаржыландыру таба алмағаннан кейін екі жылдық тоқтаудан кейін. Осылайша, AIHL 2015 жылды 2014 жылғы сегіз командамен бастайтындығы расталды. 2015 және 2018 жылдар аралығында лигада ойын ережелері өзгерді, Квинсленд штатында көрсету матчтары өткізілді, Сиднейдегі ең жақсы мұз аренасы жабылды және командалардың орналасқан жері өзгерді. 2015 жылы Сидней мұз аренасының иесі оны пәтерлерге қайта жаңартуға рұқсат берді, бұл Сидней Bears командасын Пенитке көшіруге мәжбүр етті. Лига IIHF жарыстарына дайындалуға AIHL ойыншыларына көмектесу үшін және ойыншыларды қауіпті соқтығыстардан қорғауды жалғастыру үшін халықаралық деңгейде танылған гибридтік мұздату ережесін қабылдады. 2016 жылы Bears командасы Квинслендте лиганы көрсету үшін екі тұрақты маусым ойынын Брисбенге алып барды, бұл 2012 жылдан бері алғаш рет болды. Ойындар Iceworld Boondall және Iceworld Acacia Ridge мұз ареналарында Melbourne Ice командасына қарсы өткізілді. 2017 жылы жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін Сидней Bears және Сидней Ice Dogs командалары Пенит пен Ливерпульден Macquarie Ice Rink мұз аренасына көшірілді. 2018 жылы AIHL комиссары Роб Баннерман алты жыл қызмет еткеннен кейін лауазымынан кетті. Баннерман карьерасын өзгерту үшін АҚШ-қа көшіп барады.

Дәуіт Тюрик дәуірі

2019 жылы АИХЛ қаржы бөлімінің басшысы Хайди Уилсон лига комиссиясындағы лауазымынан кетті. Доун Уатт комиссардың орынбасары болып сайланды және АИХЛ жаңа мүшелерді іздеді. Кейін Дэвид Турик АИХЛ-нің жаңа комиссары болып тағайындалды.

COVID-19 маусымы бойынша (2020-21) өткізілген іс-шаралар

2020 және 2021 жылдары лига COVID-19 пандемиясының басталуына байланысты қызметін тоқтатты. Ішкі және халықаралық деңгейдегі түрлі денсаулық сақтау шаралары мен шекаралық шектеулер 2020 және 2021 жылдары маусымдарды өткізуге мүмкіндік бермеді. Бастапқыда 2020 жылы лига тоқтатылды, бірақ кейіннен ол жойылды. 2021 жылы лиганың орнына көрмелеу турнирлері өткізілді, алайда пандемия жағдайы сақталғандықтан олар үзіліске ұшырады. 2021 жылы AIHL комиссары Дэвид Турик "өзара келісім" бойынша лауазымынан кетті, оның кету себептері жарияланбады.

Үшінші онжылдық (2022-қазіргі уақыт)

2022 жылы AIHL 2019 жылдан бері алғаш рет қалыпты маусымды қайта бастайтынын хабарлады. Лига жаңа директорлар кеңесі мен басқару тобы туралы, сондай-ақ жаңа финал форматының қабылдануы және ойын уақытын ұзарту туралы ақпарат жариялады. AIHL халықаралық стандарт бойынша 60 минуттық ойындарды (бұрынғы 50 минуттен) енгізді және финалдық демалысты кеңейтіп, іріктеу ойыны мен кестеге қосымша бір күн қосты. Лига Бенни Геберт пен Глен Фолл басқаратын «Аделаида Адреналин» франшизасының жаңа лицензия иесін де жариялады. 2022 жылғы маусымға дайындық «Перт Тундер» және «Аделаида Адреналин» командаларының мемлекеттік шекаралардың жабық болуы және шана алаңын басқарумен келіспеушіліктерге байланысты маусымнан шығуына байланысты тоқырады. Алайда, 2022 жылдың ақпан айында AIHL лиганың 2023 жылы кеңейетінін хабарлады және бұған «Брисбен Лайтнинг» (Ice Hockey Queensland (IHQ) басқарады) және «Орталық Жағалау Носорогы» командаларына лицензия берді. «Орталық Жағалау Носорогы» 2008 жылғы маусымның соңында лигадан шыққаннан кейін 14 жылдан кейін алғаш рет лигаға оралуда.

Қосымша жұмыс уақыты мен ұпай жүйесі

АИХЛ қолданатын ұпай жүйесі мен үстеме форматтары лига тарихында дамыды және өзгерді. 2006 жылы алғаш рет енгізілген қазіргі балл жүйесі Еуропада кеңінен қолданылатын ұқсас жүйелерді қамтиды. Жеңіс үшін 3 ұпай, ал жеңіліс үшін 0 ұпай беріледі. Егер матч регламенттік уақыт соңында тең нәтижемен аяқталса, ойын жеңімпазын анықтау үшін қосымша уақыт (OT) қолданылады. Қосымша уақытта жеңіс 2 ұпайға, ал қосымша уақытта жеңіліс 1 ұпайға бағаланады. АИХЛ-де тұрақты маусым матчтары үшін қолданылатын қазіргі қосымша уақыт ережелері 2019 жылы енгізілді. Регламенттік уақыт аяқталғаннан кейін бес минуттық үшке қарсы үш ойыншымен қосымша уақыт кезеңі өтеді, ал бірінші гол соққан команда ойынды жеңеді. Егер осы кезеңде ешкім гол соқпаса, жеңімпазды анықтау үшін буллиттер сериясы (shootout) өткізіледі, ұпайлар бөліседі. 2000 және 2005 жылдар аралығында лигада сол кездегі НХЛ стиліндегі төртке қарсы төрт ойыншымен бес минуттық қосымша уақыт болды. Егер ешкім гол соқпаса, матч тең нәтижемен тіркелді. 2006 жылы лига бес минуттық қосымша уақытты алып тастап, оны буллиттер сериясымен алмастырды, яғни әр матчта жеңімпаз анықталатын болды. Буллиттер сериясы жүйесі лигада 2018 жылғы маусым соңына дейін қолданылды. АИХЛ финалдарында (плей-офф) қосымша уақыт кезеңдері регламенттік уақытқа дейін өтеді және «алтын гол» ережесі қолданылады – қосымша уақыт кезеңінде бір команда гол соқса, ойын аяқталады; командалар толық құрамында (бес ойыншы, пенальтилерден басқа), буллиттер сериясы болмайды, әр қосымша уақыт кезеңі 20 минуттық, қосымша уақыт кезеңдері арасында толық үзіліс болады.

Медиа қамту

2017 жылғы голдарды сақтау көрсеткіші бойынша көшбасшы болған Дэмиен Кетло Канаданың «Үлкен ағайыны» 7-ші маусымына қатысып, 22-ші бөлімінде Австралиялық хоккей туралы айтты.