Кіріспе

Аргентиналық кумбия музыкасының қосалқы жанры

Кумбия виллера (ˈkumbja βiˈʎeɾa) (шамамен «қала маңы кумбиясы», «гетто кумбиясы» немесе «қаңқа кумбиясы» деп аударылады) — 1990 жылдардың соңында Аргентинада пайда болған және Латын Америкасының барлық аймақтарында, сондай-ақ шетелдегі латындық қауымдастықтарында танымал болған кумбия музыкасының қосалқы жанры. Лирикалық тұрғыдан алғанда, кумбия виллера аргентиналық лунфардо және lenguaje tumbero («бандиттік тіл» немесе «қарақшы тілі») сияқты шеткі және төменгі таптардың сөздік қорын пайдаланады және вилла мизериядағы (қаңқадағы) күнделікті өмір, кедейлік, қатты есірткілерді қолдану, ашық жағдайлар және/немесе жезөкшелік, кумбия және басқа тропикалық музыка жанрларын ойнайтын (мысалы, Пачекодағы танымал Tropitango мекемесі) дискотекалар мен клубтардағы түндер сияқты тақырыптарды қамтиды.

Музыкалық тұрғыдан алғанда, кумбия виллера дыбысын синтезаторларды, дыбыс эффекттерін, пернетақта үнін, китар-синтезаторларды, электрондық барабандарды және басқа да электр аспаптарынан алынған элементтерді кеңінен пайдалануға негіздейді. Кумбия виллераның ерекше дыбысы Колумбия және Перу кумбиясы, кумбия сонидера және кумбия сантафесинаның, сондай-ақ регги, ска, аргентиналық фольклор және электрондық музыканың ықпалымен қалыптасқан. Уақыт өте келе жанр эволюциялады, топтар мен әртістер әртүрлі дыбыстарды зерттеді және жаңа синтездер пайда болды, мысалы, кумбия рапера (Bajo Palabra кумбия виллераны хип-хоппен үйлестіреді) және тропипанк (Kumbia Queers кумбия виллераны панкпен үйлестіреді). Өзінің ерекшеліктеріне байланысты кумбия виллера гангста-рэп, реггетон, рок-ролинга, раггамффин, баил фанк және наркокорридо сияқты музыка жанрларымен салыстырылады. 1990 жылдардың басында Аргентинада неолибералды экономиканың енгізілуі ел экономикасына жылдам серпін берді, бірақ қоғамның үлкен бөлігін бірте-бірте шеттетуге алып келді, ал 1990 жылдардың соңында Аргентина үлкен депрессияға ұшырады. Бұл дағдарыстың ең көп зардап шеккендері жұмысшылар мен төменгі таптар болды, олардың арасында Буэнос-Айрестегі және оның агломерациясындағы вилла мизерияның (қаңқалардың) тұрғындары және тұрғындары болды, олар кумбия мен басқа тропикалық музыка жанрларын жақсы көретін. Осы жағдайда 1999 жылы Буэнос-Айрес агломерациясының солтүстігіндегі Сан-Фернандодағы Вилла-Ла-Эсперансаның тереңдігінде алғашқы кумбия виллера тобы құрылды. Сол кездегі кумбия тобының бірі – Amar Azul-дың китар-синтезаторшысы Пабло Лескано, Amar Azul әндерінен түскен гонорардан жинаған ақшаға аспаптар мен жабдықтар сатып алып, тәуелсіз альбом жазуға кірісті. Ол өзгеше стильде, өзгеше мәтінмен және өзгеше дыбысы бар Flor de Piedra тобын құрды. 2000 жылға қарай ондаған кумбия виллера тобы ойнап, жазды.

Осы кезде кумбия виллера тарихындағы ең жақсы альбомдардың кейбіреулері шықты, соның ішінде Yerba Brava-ның 100% Villero (2001) және Pibes Chorros-тың Sólo Le Pido A Dios (2002). Жанр және оның салдары негізгі бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен талқыланды, ірі газеттерде, журналдарда, телешоуларда және радиошоуларда пікір алмасылды, ал құбылыс тіпті Tumberos (2002) телесериалымен және El bonaerense (2002) және El polaquito (2003) фильмдерімен де жетті. Кумбия виллера топтары көршілес елдерде, Солтүстік Америкада және Еуропада гастрольдік сапарлар жасады, жанрды бастапқы шекарасынан тысқары таратып, Уругвай (La Clave), Парагвай (Los Rebeldes), Боливия (Diego Soria), Чили (Buena Huacho) және Мексика (Cumbia Zero) сияқты елдердің әртістеріне әсер етті, олар жанрға әртүрлі аймақтық стильдер мен ықпалдарды, сондай-ақ жергілікті сөздіктер мен жаргондарды қосып, музыкалық үлес қосты. 2003 жылға қарай Аргентиналық кумбияның трендтері президент Нестор Киршнердің сайлануы және ел экономикасының одан кейінгі жақсаруына байланысты өзгерді. Сонымен қатар, Аргентинаның музыка индустриясы топтарды даулы мәтіндерді қолданудан тоқтатуға қысым жасады, ал телерадиокомпаниялар мен COMFER цензурасы кумбия виллераның таралуын азайтты. Бұл өзгерістерге виллалардағы христиандық үгіт-насихат та ықпал етті. La Base және El Original сияқты жаңа кумбия виллера топтары көбінесе даулы тақырыптардан аулақ болып, оның орнына махаббат туралы ән шырқады, олардың стилін кумбия виллера алған стигманы болдырмау үшін кумбия базасы деп атады. 2000 жылдардың алғашқы онжылдығында кумбия виллера Латын Америкасының барлық жұмысшы және кедей қауымдастықтарында бекініс тапты, әр жыл сайын жаңа топтар құрылды. Жанрдың ең танымал өкілдері, соның ішінде Damas Gratis және Pibes Chorros гастрольдік сапарларын жалғастырды. 2007 жылға қарай Аргентинаның музыка индустриясының жалпы сатылымының 30% кумбия виллера жазбаларынан түсті. 2010 жылдары Rolling Stone сияқты негізгі музыка басылымдарының кумбия виллера топтарын насихаттауы, танымал мәдени орындарда концерттер ұйымдастырылуы және Андрес Каламаро, Висентико және Фидель Надаль сияқты танымал музыканттардың кумбия виллера топтарымен қаржылық өндіріс және ынтымақтастығы жанрдың әлі де тірі және дамып жатқанын көрсетті. Күні бүгінге дейін кумбия виллера ең агрессивті, қарсылық білдіретін және әлеуметтік мәселелерге ден қоятын кумбия стилі ретінде танылады.

Жағдайлар

1930 жылдан бері провинциялардан (сондай-ақ Перу, Парагвай және Боливия сияқты көрші елдерден) Буэнос-Айрес аймағына үлкен көші-қон болды, онда фабрикаларда жұмыс іздеді. Көшіп келгендер өз мәдениеттерін алып келді, ал үлкен қаланың музыкалық әртүрлілігі мен динамикалық дыбыстары жаңа стильдердің пайда болуына әкелді. Атап айтқанда, Корриентестен келген чамамэ Анд музыкасымен және Кордоба провинциясынан келген куартетомен өзара байланысты. Буэнос-Айрес маңындағы қалаларда Лос-Мирлос сияқты Перу кумбия тобына үлкен сұраныс болды. 1970 және 1980 жылдары «тропикал» термині осы гибридтік музыканы білдіретін жалпы атау ретінде қолданылды. 1990 жылдары коммерциялық мүдделер Amar Azul және Ráfaga сияқты жергілікті кумбия шығармаларын жаңа имиджмен және кең аудиторияны тартуға баса назар аудара отырып, насияттауды бастады. Күмбияның дәстүрлі жанкүйерлері «нағыз» орындаушыларды іздеді, ал көптеген топтар төрттік кумбия ырғағын таңдап, қылмыс және есірткіге қатысты тақырыптарды терең зерттейтін өлеңдер жазды. Пибес Чоррос бұл бағыттағы алғашқылардың бірі болды. Бұл үрдістегі басқа топтарға Ерба Брава және Дамас Гратис жатады. 1998 жылы басталған экономикалық төмендеу салдарынан халықтың көп бөлігінің жағдайы нашарлап, жанрды қолдаған әлеуметтік орта кеңейді. «Cumbia villera» термині БАҚ-та кеңінен таралды, және Карлос Тевес сияқты шалаптардан шыққан футбол жұлдыздары адалдықтарын білдірген кезде көптеген топтар танымал болды. Тевес уақыты болғанда Пиола Ваго тобының жетекші вокалисі болады. Cumbia villera музыкалық тұрғыдан Мексиканың сонидера кумбиясы және Перудің чичасы сияқты басқа жергілікті кумбия сахналарымен байланысты болуы мүмкін.

Параллельдер

Дәстүрлі кумбия билеу тобы әдетте толық духовой аспаптар тобын пайдаланады, ал кумбия виллера жазбалары көбінесе ең төменгі мүмкін шығынмен жасалады. Мұндай жағдайларда көбінесе синтезаторлар қолданылатындықтан, аргентиналық кумбияны, алжирлік раи, румындық манеле немесе бразилиялық бейль фанк сияқты "төмен сапалы, жоғары технологиялық" жанр деп атауға болады.