Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Белгісіз террорист (1994–2006 жылдары белсенді)
Unknown terrorist (active 1994–2006)
Италиялық Unabomber (['/j//uː//n//ə//b//ɒ//m//ər/]) – 1994 және 2006 жылдар аралығында Италияның Венето және Фриули-Венеция-Джулия аймақтарында бірнеше жарылыс жасаған белгісіз террористті атау үшін қолданылатын лақап. Италиялық Unabomber Венето және Фриули-Венеция-Джулиядағы қоғамдық орындарға кішкентай тұзақ құрылғыларын орналастырды, олардың жолдан өтетін адамдар ұстағанда жарылып, құрбанды ауыр жарақаттауы, бірақ өлтірмеуі тиіс болған. Италиялық Unabomber американдық нео-луддит террорисі және пошта арқылы бомба жіберуші Тед Качинскиге, «Unabomber» деп белгілі болған тұлғаға сілтеме жасай отырып, халықаралық баспасөз тарапынан аталды, бірақ итальяндық бомбалаушы саяси немесе экономикалық талаптар қойған жоқ. 30-дан астам жарылғыш құрылғы Италиялық Unabomber-ге жатқызылды, нәтижесінде көптеген адамдар жарақат алды, оның ішінде саусақтары мен аяқ-қолдары алынып тасталды. 2006 жылдың 28 тамызында Италия полициясы 49 жастағы инженер Эльво Зорниттаның үйін тінту жасады, ол бір жылдан бері АҚШ Федералдық Тергеу бюросының көмегімен бақылауда болған. 2009 жылдың қаңтар айында, жылдар бойы жүргізілген тергеуден кейін, дәлелдердің жетіспеуіне байланысты қылмыстық іс тоқтатылды. Зорнитта тұтқындалуы мен сотталуы үшін 300 000 евро өтемақы алды, оның ішінде жалған дәлелдер де болды. Бүгінгі күнге дейін итальяндық Unabomber-дің кім екені анықталған жоқ. 2022 жылдың қазан айында журналист пен зардап шеккен адамның өтініші бойынша, бұрын жеткілікті технологиялардың болмауына байланысты талдаудан өткізілмеген ДНК және қан іздері табылуына байланысты жергілікті прокуратура істі қайта ашты.
The Italian Unabomber ('/j//uː//n//ə//b//ɒ//m//ər/) is the moniker referring to an unidentified terrorist who carried out a series of bombings in the Veneto and Friuli Venezia Giulia regions of Italy between 1994 and 2006. The Italian Unabomber placed small booby trapped objects in public spaces in Veneto and Friuli Venezia Giulia which were designed to detonate when handled by a passerby and seriously injure but not kill the victim. The Italian Unabomber was named by the international press in reference to Ted Kaczynski, the American Neo Luddite terrorist and mail bomber known as the "Unabomber", but the Italian bomber made no political or economic demands. Over 30 explosive devices were attributed to the Italian Unabomber, and resulted in numerous people receiving injuries including the removal of digits and limbs. On August 28, 2006, Italian police raided the house of Elvo Zornitta, a 49 year old engineer, who had been under surveillance for a year with assistance from the United States' Federal Bureau of Investigation. In January 2009, after years of investigations, the case was dropped after the prosecutors asked for its dismissal due to lack of evidence. Zornitta received €300,000 as compensation for his arrest and trial, which included false evidence. To this day, the Italian Unabomber remains unidentified. In October 2022, at the request of a journalist and a victim, the case was reopened by the local prosecutor's office thanks to the discovery of DNA and blood traces that once could not be analysed due to lack of suitable technologies.
Атаудың шығу тегі
Unabomber атауы он сегіз жыл бойы түрлі бомбалық шабуылдар жасаған американдық террорист Теодор Качинскиден алынған. Оны ұстағанға дейін ФБР UNABOM (Университет және Әуежолдарды бомбалаушы) деген инициалдармен таныстырған, бірақ кейін бұқаралық ақпарат құралдары оны бұрмалаған. Дегенмен, итальяндық және американдық Unabomber арасындағы ұқсастықтар одан да нашар. 2005 жылы Венециядағы Gazzettino газетінің директоры Луиджи Бациали оның атын мона сөзін пайдаланып, оған ұқсас және қарапайым Monabomber деп өзгертуге шешім қабылдады. "Мона" – венециялық сленг сөзі, ол әйелдердің жыныс мүшелерін білдіреді және көбінесе ақымақ адамды атау үшін қолданылады. Бұл шешім алғашқы Unabomber-ден алшақтау мақсатын көздеді және белгісіз күдіктіні жамандауға немесе оның қанағаттануына жол бермеуге бағытталған: осы мағынада бұл шешімді көптеген беделді журналистер қолдады, бірақ Италиядағы журналистика заңдарын бұзу деп санайтын басқалары қабылдамады, себебі заң фактілерді пікірлерден ажыратуды талап етеді. Жаңа атау Gazzettino журналистерінің наразылығын тудырды, олар бұл атау шабуылдарды мазақтап көрсету деп санайды және мақалаларында оны пайдаланудан бас тартты, сондықтан Monabomber атауы тек тақырыпта ғана қолданылды. Veneto журналистер одағы мен FNSI де Бациали бастамасынан бас тартты. Gazzettino газетінің редакциялық алқасындағы өзгерістер нәтижесінде атау қайтадан Unabomber деп өзгертілді.
The name Unabomber is borrowed from that of a US terrorist, Theodore Kaczynski, the perpetrator of various bomb attacks over the course of eighteen years. Before his capture, he was identified by the FBI with the initials UNABOM (UNiversity and Airline BOMber), which was then deformed by the media. However, the similarities between the Italian and the US Unabomber are tenuous at best. In 2005, the director of the Gazzettino of Venice, Luigi Bacialli, decided to change the name to the assonant and derogatory one of Monabomber, which exploited the vulgar Venetian expression mona, which refers to the female genitalia and is used colloquially to indicate a stupid person. The choice marked the distance from the original Unabomber and intended to discredit the unknown, or at least avoid his gratification: in this sense it was shared by authoritative signatures, but was rejected by others who recognised it as a violation of the laws of journalism in Italy, which require separating facts from opinions. The new name was also met with the dissatisfaction of the Gazzettino journalists, considering the name to be a satirisation of the attacks, these people refused to reproduce it in the body of their articles, so that the name Monabomber was limited to the title. Even the Veneto journalists union and the FNSI distanced themselves from the Bacialli initiative. The change at the top in the editorial board of the Gazzettino finally returned the name back to Unabomber.
Іс-шаралар
Италиялық "Унабомбер" үнемі шабуылдар жасады, бірақ оны сериялық кісі өлтіруші деп санамады, өйткені оның әрекеттері өлтіруге емес, зиян келтіруге бағытталған, тіпті кейде олар өлімге де әкелуі мүмкін еді. Ол өз қылмыстық әрекеттері мен олардың мағынасын мойындамағандықтан және түсініксіз себептермен әрекет еткендіктен, оны террорист деп санауға да болмайды. Кейбір тергеушілер оны терроризмнің мақсатын сұрап, айыптауға болады деп санайды. Дегенмен, оның мотиві ресми түрде анықталған жоқ. Мемлекет, әдеттегідей, терроризм құрбандарына "Унабомбер" құрбандарына да өтемақы төледі. Бірақ, алғашқы ауыр жарақат алған әйел Анна Пиньят 2008 жылы өтемақы алмай дүниеден озды. Оның орнына Анита Буози (90,466 евро), Надя Рос (38,418) және 2003 және 2005 жылдары зардап шеккен тоғыз және алты жасар екі қыз (190,455 және 53,786 сәйкесінше) өтемақы алды.
The Italian Unabomber struck regularly, but was not considered a serial killer, as his actions were aimed not at killing but at hurting, even if they sometimes bordered on fatal outcome. Nor should he be considered a terrorist, since he acted in accordance to an obscure motive, without claiming responsibility for his criminal acts and their meaning. Some investigators believe it is possible to challenge him with the aggravating circumstance of asking him the purpose of his terrorism. However, a motive has never officially been established. The state has granted compensation to some of the victims of Unabomber, as is generally the case for victims of terrorism. The first seriously injured woman, Anna Pignat, however, died in 2008 without having received compensation. Instead, it was obtained by Anita Buosi (90,466 euros), Nadia Ros (38,418) and the two nine and six year old girls injured in 2003 and 2005 (190,455 and 53,786 respectively)
"Унабомбер" түрлі деңгейдегі дене жарақаттары және кісі өлтіруге талпыну фактілері үшін іздеуде.
Unabomber is wanted for a series of personal injury events of varying severity and for attempted murder.
Криминологиялық профилі
Италиялық "Унабомберді" ерекшелендіретін бір элемент – оның шабуылдарының нақты операциялық схемасын құру мүмкін еместігі. Кейбір ерекшеліктерді атап өтуге болады, мысалы, ең көп зардап шеккен елді мекендер Порденоне және Портогруаро болды. Сондай-ақ, ол халықты тиімдірек қорқыту үшін қалалар емес, кішкентай қалаларды нысанаға алады деп болжауға болады. Шабуылдардың ортақ белгілерінің бірі – оларды мереке күндері немесе жаз маусымында, сол оқиғаға қатысты көп адам жиналатын орындарда (діни мерекелерде шіркеулер, жазда жағажайлар, карнавал кезінде алаңдар) жүзеге асыру болып табылады. Оның 1997 және 1999 жылдар аралығында ешқандай қылмыс жасамауы кейбір мамандарды түрме жазасы (басқа қылмыс үшін), әскери тәжірибе сияқты кедергілер бар деген гипотезаға жеткізді. Сонымен қатар, ол аймақты жақсы біледі, сондықтан ол батыс Фриулиден, тіпті Порденонеден болуы мүмкін. Профильдеу әрекеттері 35-50 жас аралығындағы адамның сипаттамасын көрсетті, бұл оның ұзақ қызмет ету уақытымен және оның құрылғыларында көрсеткен білімімен байланысты. Оның жарылғыш құрылғыларын дайындау тәсілі химия және инженерия саласындағы тамаша шеберлігін ғана емес, сонымен қатар егжей-тегжейге үлкен назар аударуын көрсетеді. Мұндай құрылғыларды дайындауға қажетті уақытты ескерсек, ол жалғыз және/немесе оқшауланған жерде тұрады деген қорытындыға келуге болады. Ол кейбір жарылыстарды қашықтан бақылаған болуы мүмкін, бірақ оның әрекеттерінде өзіндік көрсетуге немесе қолтаңба қалдыруға ұмтылыс болған жоқ. Мотивтерге қатысты көптеген гипотезалар бар, олардың көпшілігі құрбандардың католик мерекелерінде немесе көпшілік жиналатын жерлерде зардап шегуіне негізделген. Көбінесе құрбандар қайталанатын әлеуметтік топтарға жатпайды, оларға қарсы жек көруден туған ашулану болуы мүмкін, бірақ құрбандар қарапайым адамдар немесе тіпті балалар. Кейбір психологтардың пікірінше, ол қандай да бір психикалық жарақаттан немесе бұзылудан зардап шегуі мүмкін, бұл оны нақты нысанасыз біреуге шабуыл жасауға итермелейді.
One element that distinguishes the Italian Unabomber is the impossibility of creating a precise operational scheme of their attacks. Some peculiarities can only be noted, such as the fact that the most affected localities were Pordenone and Portogruaro. It can also be assumed that it targets small towns rather than cities to terrorize the population more effectively. Among the common features of the attacks, the tendency to carry them out on holidays or during the summer season, in crowded places relevant to the occasion (churches on religious holidays, beaches during summer, squares during carnivals), stands out. The fact that he did not commit any crimes between 1997 and 1999 has led some to hypothesize an impediment (prison time for an unrelated crime, military experience, etc ). In addition, he seems to know the territory well, so he could be from western Friuli, if not really just from Pordenone. Attempts at profiling have come back with the description of a person aged between 35 and 50, given the prolonged time of activity and the knowledge demonstrated in his traps. The way his explosive devices were prepared reveals not only excellent dexterity and skill in chemistry and engineering, but also obsessive attention to detail. Considering the time needed to prepare such devices, it is likely that he lives alone and/or in an isolated area. It is not excluded that he may have observed some of the explosions from afar, but in his modus operandi there was no tendency towards exhibitionism or the intention to leave a signature. There are many hypotheses on the motives, based on the fact that most of the victims were hit on the occasion of Catholic holidays or in places of collective gathering. The preferred victims do not belong to recurring social categories, against which there could be a fury caused by contempt, but the victims are ordinary people or even children. According to some psychologists he could suffer from a trauma or an impairment, which would push him to lash out and strike at somebody without aiming at any specific target.