Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Территорияны немесе ресурстарды басқа державаға өткізу
Giving up control over territory or resources to another power
Бас тарту, әскери терминологияда, территорияны, жауынгерлерді, бекіністерді, кемелерді немесе қару-жарақты басқа державаға өткізуді білдіреді. Бас тарту бейбіт жолмен жүзеге асуы мүмкін, немесе шайқаста жеңіліс салдарынан болуы мүмкін. Егемен мемлекет соғыста жеңілгеннен кейін, әдетте бейбітшілік шартына немесе капитуляция келісіміне қол қою арқылы бас тартады. Ұрыс алаңында жеке тұлғалардың немесе офицерлердің бұйрығымен бас тарту, көбінесе бас тарғандардың әскери тұтқынға айналуына әкеледі.
Surrender, in military terms, is the relinquishment of control over territory, combatants, fortifications, ships or armament to another power. A surrender may be accomplished peacefully or it may be the result of defeat in battle. A sovereign state may surrender following defeat in a war, usually by signing a peace treaty or capitulation agreement. A battlefield surrender, either by individuals or when ordered by officers, normally results in those surrendering becoming prisoners of war.
Анықтама және этимология
Мерриам Вебстер "сүрендер" сөзін "адамды немесе бір нәрсені, әсіресе басқа біреудің билігіне беру" деп анықтайды және оның этимологиясын орта ағылшын тіліндегі surrendre сөзінен, француз тіліндегі sur немесе sus, suz ("астында") + rendre ("қайтару") сөздерінен шығарады; бұл өз кезегінде Мичиган университетінің орта ағылшын тілі сөздігінде "мүлікті, жерді немесе оған құқығы бар адамға меншік құқығын беру" немесе заң бойынша "патенттерді патшаға қайтару" немесе "бір нәрсені қайтару" деп түсіндіріледі.
Merriam Webster defines "surrender" as "the action of yielding one's person or giving up the possession of something especially into the power of another", and traces the etymology to the Middle English surrendre, from French sur or sus , suz "under" + rendre "to give back"; this in turn is defined by the University of Michigan Middle English Dictionary as meaning "The giving up of an estate, a grant of land, or an interest in property to the person who holds the right to it", or, in law, "the relinquishing of letters patent to the king", or "the giving back or return of something".
Бас тарту белгілері мен ым-ишаралары
Ақ ту немесе орамал көбінесе қарсы тарапқа бас ию ниетінің белгісі ретінде қарастырылады немесе осы мақсатта қолданылады, бірақ халықаралық құқық бойынша ол ресми бас июге әкелмеуі мүмкін келіссөздерге дайындық екенін көрсетеді. Әдетте, бас ию кезінде қару-жарақ тапсырылады; бас игісі келген әскердің командирі жеңімпаз командирге семсерін символдық түрде ұсынады. Жекелеген жауынгерлер қаруларын тастап, бос және ашық қолдарын жоғары көтеру арқылы бас иеді дегенді білдіре алады; бас игісі келген танк командирі танк мұнарасын қарсыластарынан бұруы керек, бірақ бас июді анық көрсету үшін танкіден шығуы да мүмкін. Тулар мен штандарттар түсіріліп немесе жиналып алынады, ал кемелердің түстері түсіріледі. Галлиполиға шабуыл алдында Ұлыбритания империясының әскерлеріне таратылған парақшада былай делінген: «Түрік әскерлері әдетте мылтықтарын тік көтеріп, кез келген түсті киімдерін немесе маталарын желбірету арқылы бас игісін білдіреді». Парақшада сондай-ақ «Түрік әскерінің мұндай түсті нәрсесі болуы екіталай болғандықтан, ақ туға ең жоғары күдікпен қарау керек» делінген, бұл ақ тудың алдау мақсатымен қолданылуы мүмкін екенін көрсетеді.
A white flag or handkerchief is often taken or intended as a signal of a desire to surrender, but in international law, it simply represents a desire for a parley that may or may not result in a formal surrender. Normally, a surrender will involve the handing over of weapons; the commanding officer of a surrendering force symbolically offers his sword to the victorious commander. Individual combatants can indicate a surrender by discarding weapons and raising their hands empty and open above their heads; a surrendering tank commander should point the tank's turret away from opposing combatants, although they may have to leave the tank in order to clearly signal surrender. Flags and ensigns are hauled down or furled, and ships' colors are struck. According to a leaflet given to British Empire troops before the Gallipoli landings, "Turkish soldiers as a rule manifest their desire to surrender by holding their rifle butt upwards and by waving clothes or rags of any colour." The leaflet also claimed that, "An actual white flag should be regarded with the utmost suspicion as a Turkish soldier is unlikely to possess anything of that colour," suggesting that a white flag would be used in an act of perfidy.
Процесс
Тараптар шарттарға келіскен кезде, берілу шартты болуы мүмкін; яғни, берілуші тарап жеңімпаз белгілі бір уәделер бергеннен кейін ғана бағынуға келіседі. Бас тартушы топтың басшылары қарсылықты тоқтату арқылы жеңімпаздың уақытын, шығындарын және адам өмірін сақтауы үшін артықшылықтар немесе өтемақы туралы келіседі. Әскери берілудің алғашқы мысалы – Екінші Пуникалық соғыстың соңында Рим империясының Карфагенді жеңгені. Әдетте, соғысып жатқан тарап жаулықты жалғастыруға мүлдем қабілетсіз болған жағдайда ғана шартсыз берілуге келіседі. Дәстүр бойынша, капитуляция рәсімі соғыс құрметтерімен бірге өткізілген. Женеваның үшінші конвенциясында соғыс тұтқындарына қатыгездікпен қарауға немесе оларды қорлауға рұқсат етілмейді деп көрсетілген. Мысалы, АҚШ әскерінің саясаты бойынша, берілген адамдар соғыс алаңынан эвакуацияланатын кезде қауіпсіздігі мен қорғанысы қамтамасыз етілуі керек. Формалды әскери заң болмаса да, АҚШ-тың жауынгерлік күштерінің кодексі "қарсылықтың барлық ақылға қонымды құралдары таусылғанда және жалғыз балама – анық өлім болғанда" берілуге тыйым салады: Кодексте "Мен ешқашан өз еркіммен берілмеймін. Егер мен басшылық етсем, мен командамның мүшелерін олардың қарсы тұруға мүмкіндігі бар кезде ешқашан тапсырмаймын" делінген.
When the parties agree to terms, the surrender may be conditional; that is, the surrendering party agrees to submit only after the victor makes certain promises. The leaders of the surrendering group negotiate privileges or compensation for the time, expense and loss of life saved by the victor through the stopping of resistance. An early example of a military surrender is the defeat of Carthage by the Roman Empire at the end of the Second Punic War. Normally, a belligerent will agree to surrender unconditionally only if completely incapable of continuing hostilities. Traditionally, a surrender ceremony was accompanied by the honors of war. The Third Geneva Convention states that prisoners of war should not be mistreated or abused. US Army policy, for example, requires that surrendered persons should be secured and safeguarded while being evacuated from the battlefield. While not a formal military law, the Code of the US Fighting Force disallows surrender unless "all reasonable means of resistance [are] exhausted and certain death the only alternative": the Code states, "I will never surrender of my own free will. If in command, I will never surrender the members of my command while they still have the means to resist".
Жалған тапсыру
Жалған қарсы тапсыру – соғыс кезіндегі опасыздық түрі. Бұл Женева конвенциясының I хаттамасы бойынша соғыс қылмысы болып саналады. Жалған қарсы тапсыру көбінесе жауды жасырынудан шығарып, күтпеген шабуыл жасау үшін қолданылады, бірақ олар қоршау сияқты ірі операцияларда да қолданылуы мүмкін. Тарихта жалған қарсы тапсыру туралы жазбалар жиі кездеседі.
False surrender is a type of perfidy in the context of war. It is a war crime under Protocol I of the Geneva Convention. False surrenders are usually used to draw the enemy out of cover to attack them off guard, but they may be used in larger operations such as during a siege. Accounts of false surrender can be found relatively frequently throughout history.