Кіріспе
Тактикалық байланыс – кез келген ақпарат, әсіресе бұйрықтар мен әскери барлауды бір командадан, адамнан немесе орыннан екіншісіне, әсіресе соғыс қимылдары кезінде жеткізуді қамтамасыз ететін әскери байланыс түрі. Ол ақпаратты ауызша, жазбаша, көру арқылы немесе есту арқылы жеткізудің кез келген жолын қамтиды және оны түрлі тәсілдермен жіберуге болады. Қазіргі заманда мұндай байланыс көбінесе электрондық құралдар арқылы жүзеге асырылады. Тактикалық байланысқа қорғаныс байланыс жүйесі арқылы тактикалық күштерге берілетін, тактикалық емес әскери басшылыққа, сондай-ақ азаматтық ұйымдардан тактикалық күштерге берілетін байланыс түрлері және стратегиялық байланыс кірмейді.
Tactical communications are military communications in which information of any kind, especially orders and military intelligence, are conveyed from one command, person, or place to another upon a battlefield, particularly during the conduct of combat. It includes any kind of delivery of information, whether verbal, written, visual or auditory, and can be sent in a variety of ways. In modern times, this is usually done by electronic means. Tactical communications do not include communications provided to tactical forces by the Defense Communications System to non tactical military commands, to tactical forces by civil organizations, nor does it include strategic communication.
Ертедегі құралдар
Соғыста басқалармен байланысудың ең алғашқы тәсілі қолбасшының дауысы немесе адам арқылы хабар алмасу болды. Жүгірші бір офицерден екіншісіне есептер мен бұйрықтарды жеткізер еді. Аттар қолға үйретілгеннен кейін хабарлар анағұрлым жылдам тарала бастады. Ақпаратты жылдам жеткізудің бір жолы – барабандар, кернейлер немесе тулар қолдану еді. Әрбір дыбыс немесе байрақ сарбазға белгілі бір мағынаны білдіретін, сол мағынаға сәйкес жауап қайтаратын болған. Дегенмен, дыбыстық сигналдардың тиімділігі оларды есту қабілетіне байланысты еді. Ұрыс дауылы немесе ұзақ қашықтықтар дыбыстың тиімділігін азайтуы мүмкін. Сонымен қатар, олар жеткізе алатын ақпарат мөлшері де шектеулі болды; ақпарат қарапайым болуы керек, мысалы, шабуыл немесе кері шегіну. Тулар немесе түтін сигналдары сияқты визуалды сигналдар қабылдаушының сигналды анық көруі және оны қашан және қайда іздеу керектігін білуін қажет етті. Бірақ, қауіп-қатер туралы хабар беру үшін әрқашан күрделі ескерту жүйелері пайдаланылып келді, мысалы, отпен сигнал беретін бақылау мұнаралары. Мұндай жүйелер тактикалық және стратегиялық деңгейде де қолданылуы мүмкін еді. 19 ғасырдағы әскерлер әрпіне ұқсас комбинацияда екі туды қолданды. Бұл командирлерге қажет болған кезде кез келген бұйрықты жіберуге мүмкіндік берді, бірақ бұл үшін де көру қабілетіне сүйену қажет болды. Париж қоршауы (1870–71) кезінде француз әскері тактикалық бөлімдер арасында ақпарат алмасу үшін хат тасушы көгершіндерді тиімді пайдаланды.
Сымсыз революция
Көрнекі байланыс жарық жылдамдығымен тараса да, жіберуші мен қабылдаушы арасында тікелей көру сызығына тәуелді болды. Телеграфтар майдан командирлеріне ірі әскерлерді жылжытуға көмектесті, бірақ өзгеріп отыратын майданда жылжымайтын телеграф желілеріне сену мүмкін емес еді. 19 ғасырдың соңында, кез келген майдандағы бөлімшелер радионың ойлап табылуы мен жаппай өндірісі арқылы өз командирлерімен дереу байланысқа түсті. Алғашқыда радио тек сигналдарды ғана таратуға қабілетті болды, сондықтан хабарламалар Морзе коды арқылы жіберілді. АҚШ армиясы алғаш рет далалық радионы испан-американ соғысында (1898) және Филиппин көтерілісінде (1899–1902) қолданды. Радио қолданысқа енгізілген кезде, далалық телефон да жасалып, коммерциялық тұрғыдан тиімді болды. Бұл жаңа сигнал маманының пайда болуына әкелді: желіші. Ұрыс аралық кезеңде неміс әскері жылдам соғыс тактикасын ойлап тапты, онда әуе күштері, бронетехника және жаяу әскерлері үздіксіз радио байланысы арқылы жылдам және нақты әрекет етті. Олар өз жаулары осындай байланыс пен үйлестіруге қол жеткізгенге дейін жеңіске жетті.
Цифрлық соғыс алаңы
Қауіпсіздік мәселесі туындады. Егер жоспарларыңызды радио толқындары арқылы хабарласаңыз, сол жиіліктегі ұқсас радиосы бар кез келген адам оларды естіп қалуы мүмкін еді. Оқшаулар (траншея) кодтары Бірінші дүниежүзілік соғыстың криптографиясының тактикалық бөлігіне айналды. Электрониканың, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін дамуы, дауыстық радионың электрондық шифрлануына мүмкіндік берді. Соғыс кезіндегі операциялық және стратегиялық хабарламалар мәтін түрінде шифрлармен шифрланды, оларды адам күшімен, неміс Энигма машинасы сияқты жоғары технологиялық құралдың көмегісіз бұзу мүмкін емес еді. Компьютерлік ғылым жетістікке жеткен соң, тактикалық дауыстық радионы шифрлау мүмкін болды және үлкен көлемдегі деректер күрделі шифрлаумен жылдам сигналдар арқылы эфир арқылы жіберілуі мүмкін болды. Әрине, электрондық дәуірге дейін әскерлер арасындағы байланыс әлдеқайда қиын болды және оны атқа немесе жаяу жүрген хабаршылар арқылы, хабаршының қашықтығына байланысты уақыт кешіктірілімімен жүзеге асыруға болатын. Ұзақ қашықтыққа байланыс құрудағы жетістіктер майдандағы қолбасшыларға көмектесті, олар кез келген сыртқы күш немесе шайқастың барысына әсер ете алатын фактор туралы ақпарат ала алатын болды.