Кіріспе

Ирандағы футбол стадионы, Тегерандағы стадион.

Азат стадионы (ورزشگاه آزادی Varzešgâh è Âzâdi), бастапқыда Ариямехр стадионы (ورزشگاه آریامهر Varzešgâh è Âryâmehr) деп ашылған, Тегерандағы толық отыратын футбол стадионы. Стадионды Абдол Азиз Мирза Фарман Фармаян Архитекторлар және Серіктестері (AFFA) жобалаған, ал спорт кешенінің қалған бөліктері американдық Skidmore, Owings & Merrill архитектуралық, қала құрылысы және инженерлік фирмасының жоспарлары негізінде салынған. Оны 1971 жылдың 17 қазанында Иранның соңғы шахы Мұхаммед Реза Пахлави ашқан. Қазіргі таңда Эстеглал және Персеполис клубтарына тиесілі. Бұл стадион сонымен қатар Иран ұлттық футбол құрамасының үй стадионы болып табылады. Оның сыйымдылығы 78 116 көрерменді құрайды.

Орналасқан жері

Стадион Тегеранның батысында, Экбатан ауданының жанында орналасқан.

Тарих

Азади стадионы 1974 жылғы Азия ойындары үшін Arme Construction Company құрылыс компаниясы және Азиз Фарман Фармаянның AFFA сәулет фирмасымен халықаралық стандарттар бойынша салынды. Ол Иран ұлттық футбол құрамасының жаңа үйі ретінде Амджадие стадионының орнын басты. Стадион, Тегеран қаласының Жазғы Олимпиада ойындарын қабылдауға бағытталған амбициялық жоспарларының бір бөлігі ретінде, көптеген олимпиадалық деңгейдегі спорттық нысандарды қамтитын ірі кешеннің құрамына кірді. 1975 жылдың тамызында Иран шахы, Тегеран мэрі және Иран Олимпиада комитеті Халықаралық Олимпиада комитетіне 1984 жылғы Жазғы Ойындарды өткізуге ниеттіліктерін білдіретін ресми хат жолдады. Стадион осы үміткерліктің басты орталығы болды. Алайда, 1970 жылдардың соңындағы саяси тұрақсыздық Тегеранның Олимпиадаға үміткерлігінен бас тартуына әкеп соқты, нәтижесінде Лос-Анджелес қаласы жалғыз кандидат болып қалды. Стадионды жаңарту жұмыстары 2002 жылы басталды. Стадион әкімшілігі кейін стадионның жоғарғы қабатына орындықтар орнатуды жоспарлады. Бұл жаңарту 2003 жылы аяқталып, стадионның сыйымдылығы 100 000-нан асты. Келесі жаңартулар стадионның қазіргі сыйымдылығын 78 116 орынға дейін төмендетті. Сыйымдылығы төмендесе де, Азади стадионы кейде толып кетуі мүмкін, мысалы, 2005 жылдың наурыз айында Иран мен Жапония арасындағы 2006 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының іріктеу матчында жеті адам қаза болды. 2004 жылы ескі таблоның орнына үлкен жамботрон теледидары орнатылды. Стадион 2004 және 2008 жылдары Батыс Азия футбол федерациясының чемпионаттарын қабылдады. 2008 жылы АФК Сепахан клубын АФК Чемпиондар лигасының үйіндегі ойындарын осы стадионда өткізуге мәжбүр етті, себебі олардың Naghsh e Jahan стадионы жөндеуге жабылды. Стадион сондай-ақ, Олимпиадалық футболға іріктеу турнирлерінде Иранның 23 жасқа дейінгі құрамасына тұрақты үй иесі болып табылады. Соңғы жылдары Иран футбол федерациясы АФК Азия кубогын қабылдау үшін бірнеше рет өтінім берді, соңғы рет Иран 1976 жылы осы турнирді өткізген. Алайда, кейбір шенеуніктер Ирандағы Азади сияқты стадиондарға әйелдердің кіруіне тыйым салатын ережелер халықаралық спорт ұйымдарын іс-шараларды өткізуден алдыртатынын айтты. 1982 жылдан бері Иран әйелдеріне Азади стадионында матчтарды тамашалауға тыйым салынған.

Оқиғалар

1975 жылы қарашада Франк Синатра Ариямехр стадионында концерт берді. 2006 жылғы Жафар Панахи режиссерлік еткен "Offside" фильмі (2006 жылғы Берлин халықаралық кинофестивалінде күміс аю жүлдесін жеңіп алған), Сима Мобарак Шахи мен Ида Садеги бас рөлдерде ойнаған, футбол матчын көру үшін стадионға кіруге тырысқан қыздар туралы, сол стадионда түсірілді. "Азаттық" стадионы 2013 жылғы мамыр айында Фердуси фестиваліне де төрағалық етті. 2015 жылғы Әйелдер Ислам ойындары да осы стадионда өтті. "Салам Фарманде" әні "Азаттық" стадионында орындалды.

Ғимараттар мен нысандар

Стадионның сәулетшісі Абдолазиз Фарманфармайан болды, ал кешеннің бір бөлігі Скидмор, Оуингс және Меррилл компаниясымен бірлесіп салынды. Бастапқыда стадионның максималды сыйымдылығы 120 000 көрерменді құрады, бірақ 2003 жылғы жаңартудан кейін 84 000-ға дейін азайтылды. Маңызды іс-шараларда көрермендер саны одан да көп жиналады. Стадион құрылысының бас инженері және жоба жетекшісі – Англиядан келген Джеймс Реймонд Уитл болды.

Көлік

Стадион ішінде 400 автомобильге жететін тұрақ орны бар, ал сыртында қосымша 10 000 тұрақ орыны қарастырылған.

Қатысу рекорды

1998 жылы Аустралияға қарсы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу ойынында Азади стадионында 128 000-нан астам көрермен жиналды.