Бразилия штаттарының футбол чемпионаттары жүйесі

Кіріспе

Аймақтық футбол жарыстарының жүйесі

Бразилия штаттарының футбол чемпионаттары (Campeonatos Estaduais немесе жай ғана Estaduais) – Бразилиядағы ересектер арасындағы кәсіби футбол жарыстары, қаңтар мен сәуір аралығында Солтүстік-Шығыс, Орталық-Батыс, Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік аймақтарда өтеді. Дегенмен, Солтүстік аймақтың кейбір штаттарында мамыр немесе маусым айларында ұйымдастырылады. Мұндай лигалардың бірі – 1902 жылы басталган Кампеонато Паулиста, Бразилиядағы ең көне футбол жарысы болып табылады. Бразилиядағы барлық кәсіби футбол клубтары штат чемпионаттарында ойнайды, бірақ барлығы ұлттық лигаға ілікпейді. Штат чемпионаттары Бразилияда құрылған алғашқы кәсіби жарыстардың бірі болды. Экономикалық және географиялық себептерге, әсіресе елдің ірі қалалары мен штаттары арасындағы ұзақ қашықтықтарға байланысты, Бразилияның әр федеративтік бірлігі өз футбол чемпионатын құрды. Осылайша, штат лигалары басты жарыс болып саналды және тіпті 1971 жылы ұлттық чемпионат құрылғаннан кейін де, 1980 және 1990 жылдарға дейін Бразилия жанкүйерлері үшін беделді және маңызды болды, сол кезде ұлттық және құрлықтық жарыстар олардан маңыздырақ атанды. 1989 жылғы Бразилия чемпионатынан бұрын клубтар өз штаттарының лигасындағы көрсеткіштері арқылы ұлттық лигаға қатысу құқығын алды. Қазіргі уақытта штат чемпионаттары Бразилия чемпионатының алдын ала дайындық кезеңі ретінде, ал ұлттық жарыстарға қатыспайтын кіші командалар үшін негізгі маусым ретінде қызмет етеді.

Шолу

Тарихи тұрғыдан алғанда, елдің ірі қалалары арасындағы үлкен қашықтық сияқты экономикалық және географиялық себептерге байланысты, штаттық лигалар бразилиялық клубтар үшін ең маңызды чемпионат саналды, әсіресе 1959 жылға дейін, тұрақты ұлттық чемпионат (Taça Brasil) алғаш рет құрылған кезде. Соңғы жылдары ірі клубтар штаттық лигаларды сынап бақты, олардың Бразилия футбол күнтізбесінде орынның жетіспеуіне кінә тағылып, бұрынғы беделінің көп бөлігін жоғалтты. Сонымен қатар, Бразилия чемпионатының Серия А, Серия В немесе Серия С-де қатыспайтын әр штаттың ең жоғары рейтингтегі клубтары келесі жылғы Серия D-ға ілікпейді. Сонымен қатар, әр штаттық лиганың ең үздік командалары Копа ду Нордесте (солтүстік-шығыс клубтары үшін) және Копа Верде (солтүстік және орталық-батыс аймақтарының клубтары үшін) сияқты аймақтық кубоктарға қатыса алады. Штаттық чемпионатқа дайындалу үшін, толық жылдық күнтізбесі жоқ, дивизиондық емес клубтар жаттығу ойындарын өткізеді, ал кейбіреулері әртүрлі аймақтардағы қалалық құрамалармен күш сынасуды жөн көреді. Штаттың тумаларының ресми атауын қолданбайтын жалғыз чемпионат – Рио-де-Жанейро штатындағы чемпионат, себебі турнир көпшілік арасында Campeonato Carioca деп аталады (Carioca – Рио-де-Жанейро қаласының ресми атауы), ал Campeonato Fluminense емес. Бұл үш себепке байланысты: біріншісі – дәстүр, өйткені штаттың ірі клубтары, Рио-де-Жанейро әлі Бразилияның астанасы болған кезде, Campeonato Carioca үшін күресті, ал Campeonato Fluminense үшін емес; екіншісі – себебі «кариока» атауы штаттан тыс жерде оның тұрғындарының танымал және мәдени атауы болып табылады, үшіншісі – штаттың ішінде «Флуминенсе» деп аталатын дәстүрлі клуб бар, чемпионат осылай аталса, қарсыластары наразылық білдіруі мүмкін. Осы себепті Рио-де-Жанейро штатының футбол чемпионаты ресми түрде Campeonato Estadual do Rio de Janeiro деп аталады. Суретте: Рио-де-Жанейро қаласынан келген «Ботафого» және Рио-де-Жанейро штатының ішкі аймағынан келген «Ресенде» футбол клубы арасындағы Кариока чемпионаты үшін өткен матч. Басқа штаттардан айырмашылығы, Кариока чемпионаты штат есімдік емес, қалалық есімдік қолданады. Көбінесе чемпион атанған ойыншылар: сол жақ жартылай қорғаушы Кварентина, 1950-1970 жылдар аралығында «Пайсанду» үшін 12 титул жеңіп алған, бір штат пен бір клубта ең көп жеңіске жеткен; қорғаушы Дурвал, 2017 жылы 5 команда үшін 12-ші штаттық титулын жеңіп алған (2003 жылдан бері жиналған трофейлер арасында Кампеонато Параибано, Бразилиенсе, Паранаэнсе, Пернамбукано (6) және Паулиста (3) чемпионаттары); жартылай қорғаушы Живанильдо Оливейра, 10 Пернамбуканоның жеңімпазы, сондай-ақ Паулиста және Кариока; және Хорхе Энрике, ол, мүмкін, көбірек штаттарда жеңіске жеткен ойыншы, өйткені ол 8 командада 12 рет чемпион болды (CE, DF, PE (3), PR, RJ, RS (2), SC және SP (2)). Бапкер ретінде дәл сол Живанильдо 6 штаттан 10 команда үшін 18 штаттық команданы жеңіп алды, бұл абсолютті рекорд: 7 Параэнс, 5 Пернамбукано, 2 Сеаранс, 2 Алагоанос, 1 Баяно және 1 Минейро. Бұл Живанильдо үшін 30 штаттық марапатқа тең. Тағы бір үлкен жеңімпаз – Вандерлей Люксембурго, ол бапкер ретінде 5 штаттан 9 команда үшін 14 рет жеңіске жетті (9 Паулиста, 2 Минейрос, 1 Кариока, 1 Капишаба және 1 Пернамбукано) (оның ойыншы ретінде үш жетістігі бар: 3 Кариока), осы ғасырда тоғыз титулға ие болды, бұл көрсеткіш бойынша Живанильдомен тең (ол өз кезегінде 21-ғасырда әртүрлі командалар үшін де штаттық жеңімпаз (8)).

Historically, for economic and geographic reasons, such as long distances between the country's main cities, the state leagues were considered the most important championship for Brazilian clubs, especially before 1959, when a regular national championship (Taça Brasil) was first established. In recent years, bigger clubs have become increasingly critical of the state leagues, which are often blamed for the lack of space in Brazil's football calendar and have lost most of its old prestige. In addition, the highest ranked clubs in each state that do not compete in the Brazilian Championship Serie A, Serie B or Serie C qualify for next year's Serie D. Finally, the best teams in each state league can also qualify for regional cups such as the Copa do Nordeste (for Northeastern clubs) and Copa Verde (for clubs from North and Center West regions). To prepare for the State Championship, divisionless clubs, lacking a full year calendar, play training games and some choose to face Municipal Selections in different regions. The only state championship that does not use the official gentile of those born in the state is the one in Rio de Janeiro, since, popularly, the tournament is called Campeonato Carioca (Carioca is the official gentile of the municipality of Rio de Janeiro), instead of Campeonato Fluminense. This occurs for three reasons: the first because of tradition, since the big clubs in the state, when Rio de Janeiro was still the capital of Brazil, disputed the Campeonato Carioca and not the Campeonato Fluminense; the second because popular and culturally Carioca is the gentile by which its inhabitants are usually known outside the state of Rio de Janeiro, and the third because there is a traditional club in the state called Fluminense, which could generate complaints from rivals if the championship were so called. Because of this, the Rio state football championship is officially called the Campeonato Estadual do Rio de Janeiro
[[File:Maracanã Botafogo 3 0 Resende (Final Taça Guanabara 2009) falta. JPG|thumb|Match for the Carioca Championship between Botafogo from the city of Rio de Janeiro and Resende Futebol Clube from the city of Resende, in the interior of the state of Rio de Janeiro. Unlike other states, the Carioca Championship uses the city's gentile and not the state's

The players most often champions are the left midfielder Quarentinha, with 12 titles, all for Paysandu, between the 1950s and the 1970s, being the one with the most triumphs in a single state and by the same club; defender Durval, who in 2017 also won his 12th state title, in 5 FUs (each for a single team), among trophies accumulated since 2003 between the Campeonato Paraibano, Brasiliense, Paranaense, Pernambucano (6) and Paulista (3) championships; the midfielder Givanildo Oliveira, winner of 10 Pernambucanos, as well as a Paulista and a Carioca; and Jorge Henrique, who is perhaps the player who won in more states, as he was champion 12 times by 8 teams in 8 FUs (CE, DF, PE (3), PR, RJ, RS (2), SC and SP (2). As a coach, the same Givanildo won 18 state teams for 10 teams in 6 FUs, an absolute record: 7 Paraenses, 5 Pernambucanos, 2 Cearenses, 2 Alagoanos, 1 Baiano and 1 Mineiro. This adds up to 30 state commemorations for Givanildo, an isolated record holder. Another big winner is Vanderlei Luxemburgo, who won 14 times for 9 teams in 5 FUs (9 Paulistas, 2 Mineiros, 1 Carioca, 1 Capixaba and 1 Pernambucano) as a coach (already having three achievements as a player: 3 Cariocas), having nine titles this century, being tied at the top of this stat with Givanildo, who in turn is also the statewide winner for more different teams in the 21st century (8).

Релегиядан шықпаған футбол клубтары

ЧемпионатКомандалар құрамынан шығарылмаған (10 жылдан кем емес)75 жылдан бері штаттық лигада үздіксіз өнер танытып келедіАкреаноРио-Бранко (1919–1921, 1928, 1930, 1935–) Пласидо де Кастро (2008–)Рио-Бранко (1935–)АлагоаноКРБ (1927–) АСА (1953–)АмазоненсеНасьонал (1914–)БаианоБаия (1931–) Витория (1920–1929, 1932–1936, 1938–)Баия (1931–) Витория (1938–)БразилиенсеГама (1976–)КапишабаКариокаБотафого (1906–) Флуминенсе (1906–) Фламенго (1912–) Васко да Гама (1921–)Ботафого (1906–) Флуминенсе (1906–) Фламенго (1912–) Васко да Гама (1921–) Америка (1908–2008) Бангу (1915–2004)СеаренсеСеара (1915–) Форталеза (1918–)Сеара (1915–) Форталеза (1918–)ГаушуГремио (1919–1926, 1930–1933, 1935, 1946, 1949, 1956–) Жувентуде (1925, 1940, 1961–1971, 1976–) Интернасьонал (1927, 1934, 1936, 1940–1945, 1947–1948, 1950–1953, 1955, 1961–)ГойаноГояс (1944–)Гояс (1944–)МараньенсеСампайо Корреа (1926–)Мату-ГросенсеМинейроАтлетико Минейро (1915–1923, 1925–) Крузейро (1921–1925, 1927–)Атлетико Минейро (1925–) Крузейро (1927–) Америка (1915–2007)ПараибенсеПайсанду РемоПараибаноБотафого (1934–) КампиненсеБотафого (1934–)ПаранаэнсеКоритиба (1915–) Атлетико Паранаэнсе (1924–)Коритиба (1915–) Атлетико Паранаэнсе (1924–)ПаулистаКоринтианс (1913–1914, 1916–) Сантос (1913, 1916–2001, 2003–) Палмейрас (1916–) Сан-Паулу (1930–1934, 1936–)Коринтианс (1916–) Палмейрас (1916–) Сан-Паулу (1936–) Сантос (1916–2001)ПернамбуканоСанта-Круз (1915–) Наутико (1916–) Спорт Ресифи (1916–)Санта-Круз (1915–) Наутико (1916–) Спорт Ресифи (1916–) Америка (1915–1995)ПьяуиенсеРивер ПарнаибаПотигуарАБС (1919–1951, 1953–) Америка (1919–1959, 1966–)РорайменсеСержипаноКонфианса СержипеТокантинсенсеТокантинополис (1993–)