Кіріспе

Андовер – Канзас штатының Батлер округіндегі қала. Андовер Батлер округінің халқы ең көп қаласы болып табылады.

19 ғасыр

Канзас аумағы алғаш рет картаға түсірілгенде, Андовердің бастапқы аймағы Миннеха деп аталды. Кейіннен бұл жердің жергілікті американдық атауы «Бұлт-қаласы» деп өзгертілді. Бруно қалашығындағы алғашқы еуропалықтардың қоныстануы 1869 жылдың ақпан айында Винсент Смит Драй-Крикке (Андовер жолынан шығысқа қарай 2 миль, 21-ші көшеде) келген кезде болды. Ол өтінішін 1869 жылдың 10 мамырында берді. 1870 жылдың көктемінде басқа да ерте қоныс аударушылар келе бастады, көп ұзамай барлық жерлер иеленді. Бруно қалашығының алғашқы сайлауы 1872 жылдың 9 сәуірінде өтті. Бірінші қалашық шенеуніктері: Н. Б. Дэниелс – сенімді, Джейкоб Браун – қазынашы, Дж. Д. Ребер – хатшы, Исаак Ньюленд және Сэмюэл Рид – бейбіт судьялар, Уильям Райзер және Исаак Строп – констебльдер. Бруно қалашығы арқылы Фриско теміржолын салуға 18 000 долларлық облигациялар шығарылды. Теміржол 1880 жылы аяқталды. Г. М. Паттисон Андовердің құрылысы басталған жерді иемденді. 1872 жылдың тамызында Паттисон осы жерге меншік құқығын алды. 1876 жылдың ақпанында жер Эфрем Ваггонерлерге сатылды. Андовердің алғашқы шіркеуі бүгінде Біріккен методист шіркеуі деп белгілі. Шіркеу 1873 жылы жексенбілік мектеп ретінде ашылды. Алғашқы пошта бөлімшесі Миннехада (құрылмай қалған қала) 1877 жылдың қарашасында құрылды. 1880 жылдың наурыз айында бөлімше Бұлт-қаласына көшірілді. Сол жылы Бұлт-қаласының пошта бөлімшесі Андовер деп аталды. Андовер Массачусетс штатындағы Андовер қаласының құрметіне аталды. 1880 жылдың қаңтарында Ваггонерлер жерді Чарльз Глансиге сатты. Гланси 1880 жылдың ақпанында қаланың жоспарын жасады. Заңды түрде құрылған қала Бұлт-қаласы деп аталды, ол құрметті азамат және теміржол инженері М. Бұлттың құрметіне аталды. Ол қала арқылы Сент-Луис – Сан-Франциско теміржолын салуға көмектесті. 1880 жылдың 7 маусымында қаланың атауы Бұлт-қаласынан Андоверге өзгертілді, себебі М. Бұлт аймақ тұрғындарымен келіспеушілікке ұшырады. Андовердегі ең алғашқы белгілі кәсіпорын – барлық тауар түрлерін сататын сауда орын болды. Алғашқы қонақ үйді 1881 жылы J. C. Lines басқарды. Қонақ үйдің алдыңғы бөлігі Г. В. Харрис басқарған дүкен болды. 1882 жылы Ричленд мектебі 2000 долларлық шығынмен қазіргі Медоуларк бастауыш мектебінің орнына көшірілді және қаланың алғашқы мектебі болды. Профессор Хаскин алғашқы директор болды және оқушылар саны 86-ға жетті. 1882–1883 жылдардағы алғашқы кәсіпорындар: қонақ үй, азық-түлік және ағаш өңдеу компаниясы, аяқ киім шебері, мал шаруашылығымен, көмірмен және астықпен айналысатын кәсіпорын, жалпы дүкен, ет базар, тағы екі азық-түлік дүкені және теміржол агенті. 1883 жылы Андовердің халқы шамамен 150 адамды құрады. Бірінші жолаушылар пойзы 1885 жылы Андоверден өтті, ал соңғы жолаушылар пойзы 1960 жылдың қазан айында өтті. Тарихтағы ең танымал оқиға – 1898 жылдың 17 шілдесінде сағат 22:00-де болған пойыз тонауы. Пойызды тоқтатуға мәжбүр болғаннан кейін, депо агенті С. Б. МакКларен қашып, жақын маңдағы методист шіркеуіне жүгірді, онда мұздық той өтіп жатқан еді, және дабыл қақты. 28 жастағы Уилл Белфорд қарақшыларды тоқтатуға тырысқанда атып өлтірді және бес аптадан кейін қайтыс болды. Тонаушылар қашып кетті, бірақ 1898 жылдың 12 тамызында Канзас штатының Майз қаласында ұсталды. Екеуі де Батлер округінің сотында сотталды. Сэм Смит бірінші дәрежелі кісі өлтіруден айыпталып, асылды. Томас Уинд екінші дәрежелі кісі өлтіруден айыпталып, түрмеге қайтарылды.

20 ғасыр

1914 жылғы түлектер тобы Андовер орта мектебінен бітірген алғашқы түлектер тобы болды. Диплом алған төрт оқушы – Джози Бойер, Вирджил Гриер, Ола Пикок және Перри Хискин. Мектеп 1909 жылдың күзінде төрт мектеп округін біріктіру арқылы құрылған біріктірілген мектеп ретінде басталып, аккредиттелген орта мектеп мәртебесіне ие болды. Андовер 1957 жылдың 4 ақпанына дейін үшінші санаттағы қала ретінде тіркелмеді. Қаланың халқы 166 адамды құрады. Осыған дейін Андовер ауыл шаруашылығымен қоршалған, өздігінен басқарылмаған шағын елді мекен болатын. Алғашқы қаланың оңтүстігінде үйлер салына бастады. 1957 жылдың 2 сәуірінде өткен алғашқы қалалық сайлауда Уго Эпп мэр лауазымына Чарльз Клейден бір дауыс асып түсті. Үкімет формасы – мэр кеңесі, мэр әр төрт жыл сайын, ал бес кеңес мүшесі әр екі жыл сайын сайланады. Роберт Додж полиция судьясы болып сайланды. Кеңес мүшелері ретінде Рой Эллисон, Орланд Вольф, Уол Бейкер, Роджер Мур және Клэр Молер сайланды. 1968 жылы жасалған ірі аннексия қаланың аумағын ғана емес, сонымен қатар халқын 500-ден 2000-ға дейін арттырды. Алғашқы «Үлкен Андовер күні» мерекесі 1967 жылы өткізілді. Андоверде бір-бірінен бір шақырымдай қашықтықта екі гольф алаңы бар, ал қаланың ең оңтүстік бөлігінде орналасқан гольф алаңы 2005–2006 жылдары Golf Digest журналы бойынша елдегі ең жақсы 43-ші гольф алаңы деп бағаланды.

1991 жылғы торнадо

1991 жылдың 26 сәуірінде F5 торнадосы Канзас штатының бірнеше аймағынан, оның ішінде Оңтүстік Уичита мен Андовер қалаларынан өтіп, кең аумақты қиратты. Шамамен жарты мильге дейін кеңейген, қатты желдермен бірге келген ең ауыр зардап Андоверге тиді. Торнадо қаланы қиратып, 13 адамның қазасына себеп болды. 4300 тұрғынның үштен бірі үйсіз қалды. 300-ден астам үй, 10 кәсіпорын және екі шіркеу толығымен қирады. "Алтын шырша" жылжымалы үйлер паркі мен "Сен-Винсент де-Пол" католик шіркеуі жайпап тасталды. Егер торнадо Уичита қаласының орталық бөлігіне тиген болса, қаза болғандардың саны одан да көп болуы мүмкін еді.

21 ғасыр

2000 жылы Андовер мектеп жүйесінің көлемін екі есеге арттыруға мүмкіндік беретін облигациялар шығарды. Андовер қаласы екі жоғары мектеп, екі орта мектеп және 4 бастауыш мектепке дейін өсті. Andover жоғары мектебі мен Andover орта мектебі трояндықтарды талисман ретінде пайдаланады, ал түстері көк және ақ. Andover Central жоғары мектебі және Andover Central орта мектебі – 2001 жылы ашылған жаңа мектептер. Олардың талисманы – ягуар, ал мектеп түстері – қара және алтын. Екі мектепте де спорт, академиялық, музыкалық, драмалық және көркем өнер бағдарламалары өте жақсы деңгейде. Екі мектеп те қала ішіндегі бәсекелес оқу орындары болып табылады. Cottonwood, Meadowlark, Robert Martin, Wheatland, Prairie Creek және Sunflower атты алты мектеп қауымдастыққа қызмет ететін бастауыш мектептер болды. 2005 жылы Андовер тұрғындары облигациялық сайлауда үш қосымша бастауыш мектеп салуға келісім берді. Олардың біріншісі – Роберт Мартин атындағы бастауыш мектеп, ол Роберт М. Мартиннің құрметіне аталды және 2007 жылдың күзінде Meadowlark мектебімен бірлескен ғимараттан жаңа орынға көшірілді. Қалған екі жаңа ғимарат 2008 жылдың күзінде Wheatland бастауыш және Prairie Creek бастауыш мектептері ретінде ашылды. 2005 жылы Андовер жаңа Андовер қалалық кітапханасын салуға көмектесу үшін сату салығын арттырды. Жаңа кітапхана Андовердің Орталық саябағында салынды, құрылысы 2007 жылдың жазында басталды.

2022 жылғы торнадо

2022 жылдың 29 сәуірінде кешкі уақытта EF3 торнадосы Андовердегі YMCA филиалына ауыр зақым келтірді, көліктерді лақтырып жіберді, көптеген ғимараттарды қиратты. Үш адам жеңіл жарақат алды, сондай-ақ дауылдан кейін тазалау жұмыстары кезінде үш адам қосымша жарақат алды. Андвердің Прерири Крик бастауыш мектебі 385 округінің мектебі зақымданып, 2022 жылдың тамызында жаңа оқу жылы басталғанға дейін қайта ашылмады. Торнадо 21 минут бойы қозғалды, сағат 20:10-нан 20:31-ге дейін. Ол Седжвик округінің шығысынан басталып, содан кейін солтүстік-шығысқа қарай Батлер округіне, Андовердің шығыс бөлігі арқылы және SW 60-шы көшеге дейін жалғасты. Седжвик округінде 21 тұрғын үйге, ал Батлер округінде 1000-нан астам ғимаратқа зақым келді.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 10,04 шаршы миль (26 км²), оның ішінде 9,99 шаршы миль (26 км²) құрлық және 0,05 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды. Қала Канзас штатының ең ірі округі – Батлер округінде орналасқан. Батлер округі Род-Айленд штатынан аумағы жағынан үлкен. Андоверде екі мемлекеттік саябақ бар: Андовер паркі және Андовер орталық паркі.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 11 791 адам, 4036 үй шаруашылығы және 3129 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 4233 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 93,0% ақ нәсілді, 1,0% афроамерикалық, 0,6% американдық үндістер, 1,8% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,9% басқа нәсілдер және 2,5% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын халықтың 4,8% -ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 4036 үй шаруашылығының 49,1% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 63,0% -ы бірге тұратын жұбайлар, 10,3% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,3% -ы күйеуі жоқ ерлер, ал 22,5% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 19,6% жеке адамдардан тұрады, ал 9,6% -ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,89 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,34 адамды құрайды. Қаладағы орташа жас 33,7 жасқа тең. Тұрғындардың 33,7% -ы 18 жасқа дейін, 6,2% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 27,6% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 23,6% -ы 45 пен 64 жас аралығында, ал 9% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,4% ер адам және 51,6% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 6 698 адам, 2 274 үй шаруашылығы және 1 766 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 978,0 адам (377,5/км²) құрады. Тұрғын үй бірліктерінің орташа тығыздығы бір шаршы мильге 358,6 (138,4/км²) болды, барлығы 2 456 тұрғын үй тіркелді. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 95,13% ақ нәсілді, 0,52% афроамерикалық, 0,55% американдық үндістер, 1,05% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан, 1,03% басқа нәсілдерден және 1,70% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 2,39% құрады. 2 274 үй шаруашылығының ішінде 48,4% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 64,6% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,2% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 22,3% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 19,5% жеке адамдардан тұрды, ал 8,2% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұратын болды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,86 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,30 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 33,4% 18 жасқа дейінгілер, 6,3% 18-24 жас аралығындағылар, 30,0% 25-44 жас аралығындағылар, 19,9% 45-64 жас аралығындағылар және 10,5% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 34 жасқа тең. Әр 100 әйелге 92,3 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 87,3 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 57 163 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 65 781 доллар болды. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 50 326 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 30 683 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 24 818 доллар болды. Халықтың 6,2% және отбасылардың 6,3% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,9% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 11,6% кірді.

Экономика

Андоверде белсенді жергілікті бизнес орталығы бар. Vornado Air компаниясының бас кеңсесі Андоверде орналасқан.

Білім

Қоғам Andover USD 385 мемлекеттік мектеп округімен қамтамасыз етілген, және екі жоғары мектебі (Andover High School және Andover Central High School), екі орта мектебі және алты бастауыш мектебі бар. Butler Community College колледжінің филиалы Андовер қаласында орналасқан.