Кіріспе

Американдық кәсіпкер және қайырымдылық шараларын қолдаушы, футболшы Шон Паркер (3 желтоқсан 1979 жылы туған) – американдық кәсіпкер және қайырымдылық шараларын қолдаушы, ең белгілісі файл алмасу компьютерлік қызметі Napster-ді бірлесіп құрған және Facebook әлеуметтік желісінің алғашқы президенті болған. Ол сондай-ақ Plaxo, Causes, Airtime.com және азаматтық белсенділік үшін онлайн платформа Brigade компанияларын бірлесіп құрды. Ол өмір ғылымдары, жаһандық денсаулық сақтау және азаматтық белсенділікке бағытталған Паркер қорының негізін қалаушы және төрағасы. Forbes журналының 2022 жылғы әлемдегі миллиардерлер тізімінде ол 1096-шы орында тұрды, оның жеке капиталы 2,8 миллиард АҚШ долларына бағаланды.

Ерте өмір

Паркер Вирджиния штатының Херндон қаласында Дайан Паркердің, телеарналарға жарнама брокері, және Брюс Паркердің, АҚШ үкіметінің океанографы және NOAA-ның бас ғалымы отбасында дүниеге келген. Паркер жеті жасында әкесі оған Atari 800 компьютерінде бағдарламалауды үйретті. Оқушы кезінде Паркердің хоббиі хакерлік пен бағдарламалау болды. Ол мектеп әкімшілігіне хат жазып, компьютер зертханасында код жазуға кеткен уақытын шет тілі сабағы ретінде есептеуге көндірді. Ол Вирджиния штатының компьютер ғылымы жәрмеңкесінде веб-шолушыны жасап, ФБР-ға шақырылды. Көптеген медиадағы мақалаларда Паркер гений деп сипатталады. Ол Napster-де өткізген уақытын жоғары білім алғанмен теңеп, оны "Napster University" деп атайды, себебі ол зияткерлік меншік құқығы, корпоративтік қаржы және кәсіпкерлік салаларын жақсы меңгерді.

Napster (жазылу)

Паркер 15 жасында 14 жасар Шон Фэннингпен интернет арқылы танысты, олар бағдарламалау, теориялық физика және хакерлік сияқты тақырыптарды талқылап, жақын дос атанды. Бірнеше жыл өткен соң Паркер мен Фэннинг, Солтүстік-Шығыс университетінің студенті, Napster-ді құрды – музыканы тегін бөлісуге арналған қызмет. Бір жылдың ішінде қызметтің ондаған миллион пайдаланушысы болды. Napster тарихындағы ең жылдам өсіп келе жатқан бизнес ретінде танылды, музыка индустриясын революциялаған және кейбірлер оны iTunes-тің алға күресі деп санайды.

Плаксо

2002 жылдың қарашасында Паркер Plaxo-ны іске қосты, ол Microsoft Outlook-пен үйлесетін онлайн-адрес кітапшасы және әлеуметтік желі сервисі еді. Plaxo – әлеуметтік желі құралдарының ертегі нұсқаларының бірі болды және кейіннен LinkedIn, Zynga және Facebook компанияларының дамуына ықпал етті. Plaxo өнімдердің арасында вирусқа ұғрау мүмкіндігін бірінші болып енгізіп, 20 миллион пайдаланушыға ие болды. Plaxo-ны құрғаннан кейін екі жыл өткен соң Паркер компанияның инвесторлары Sequoia Capital және Ram Shriram тарапынан наразылықпен жұмыстан шығарылды, ал инвесторлар оны қадағалау үшін жеке тергеушілерді жалдаған деген хабар тарады.

Facebook желісі

2004 жылы Паркер Стэнфордта оқып жүрген үйлесінің қарындасының компьютерінде "The Facebook" деп аталатын сайтты көріпті. Паркер Марк Цукерберг пен Эдуардо Саверинмен кездесіп, бірнеше айдан кейін бес айлық компанияға президент ретінде қосылды. Цукерберг "Шон Facebook-тің студенттік жобадан нақты компанияға айналуына үлкен үлес қосты" деп атап өтті. Бірақ, қызметтен кеткеннен кейін де Паркер Facebook-тың өсуіне қатысып, Цукербергпен үнемі кездесіп отырды. Бұл оқиға кейін "Әлеуметтік желі" фильмінде көркемделіп бейнеленді. 2017 жылы Axios-қа берген сұхбатында Паркер Facebook-тың қоғамдағы рөліне алаңдаушылық білдіріп, ол "адам психологиясындағы әлсіз жерді пайдаланады", себебі ол "әлеуметтік мақұлдаудың кері байланыс циклін" құрайды деді. Паркер әлеуметтік желілерді пайдалануға "кейбір моральдық қағидаларына қарсы екенін" айтты.

Құрылтайшылар қоры

2006 жылы Паркер Петер Тиль құрған Сан-Францискодағы Founders Fund венчурлық капитал қорының басқарушы серіктесі болды. Founders Fund бастапқы кезеңдегі компанияларға инвестиция салуға бағытталған, жалпы капиталы 500 миллион доллар көлемінде, және Quantcast, Path, Knewton компанияларына инвестиция жасады. Тиль Паркерге инвестиция табуда толық еркіндік берді. 2014 жылы Паркер басқа жобаларға назар аудару үшін Founders Fund-тағы лауазымынан бас тартты. Паркер TechCrunch пен Founders Fund арасындағы серіктестік – TechFellow Awards сыйлығын да ұйымдастырды, ол жыл сайын 20 кәсіпкерге стартаптарға инвестициялау үшін әрқайсысына 100 000 доллардан берді.

Spotify-тың қызметі

Паркер Founders Fund-та жұмыс істеген кезде Napster-дің музыкамен бөлісу миссиясын заңды жолмен ілгеріте алатын компанияға инвестиция салуға тырысты. Олар электрондық пошта арқылы хат алмасып, 2010 жылы Паркер Spotify-ға 15 миллион АҚШ доллары инвестициялады. Паркер 2017 жылға дейін Spotify-дың директорлар кеңесінде болды, Spotify атынан Warner және Universal компанияларымен келіссөздер жүргізді, ал 2011 жылдың шілдесінде Spotify АҚШ-та іске қосылғанын жариялады. Сол жылы Facebook-тың f8 конференциясында Паркер Facebook пен Spotify арасындағы серіктестік туралы хабарлады, бұл пайдаланушыларға Spotify плейлістерін Facebook жеке парақшаларында бөлісуге мүмкіндік берді.

Бригадалық ақпарат құралдары

2014 жылдың сәуірінде Паркер «Америка бойынша барлық деңгейдегі үкіметке қатысу мен қызығушылықтың төмендеуімен күресу» мақсатындағы азаматтық қатысуға арналған «Бригада» атты жаңа онлайн платформаны қолдайтынын жариялады. Паркер – «Бригаданың» атқарушы төрағасы. Бастапқы қаржыландыру раунды Паркерден 9,3 миллион доллар құрады, ал басқа инвесторлардан қосымша қаражат түсті. 2014 жылы «Бригада» әлеуметтік әсерге қол жеткізу және саяси белсенділікке арналған «Causes» онлайн платформасын сатып алды. «Causes» 2013 жылы «Votizen» саяси жақтау стартапын сатып алған болатын. Паркер мен «The Founders Fund» 2010 жылы «Votizen» жобасының 1,5 миллион долларлық қаржыландыру раундысына қатысты, сондай-ақ Паркер директорлар кеңесінің мүшесі болды. Ол: «Мен үшін саясат – вебтің өзгертуге ең бейім саласы» деді.

Қайырымдылық

2005 жылдан бері Паркер қатерлі ісік зерттеулеріне, жаһандық қоғамдық денсаулық сақтау және азаматтық белсенділікке белсенді демеушілік көрсетіп келеді. 2012 жылы ол Stand Up to Cancer және Онкологиялық зерттеу институтына 5 миллион долларлық грант берді, осылайша Иммунотерапия арман тобы құрылды. Бұл топ лабораториялық және клиникалық күш-жігерді біріктіріп, қатерлі ісіктің иммунологиялық емдеуін, бақылауын және алдын алуға бағытталған зерттеулерді жүргізеді. 2014 жылдың желтоқсанында Паркер Стэнфорд университетінде Шон Н. Паркер атындағы аллергия зерттеу орталығын құруға 24 миллион доллар бөлді. 2015 жылы ол Калифорния университеті Сан-Францискосының Global Health Group ұйымындағы Безгек жою бастамасын қолдауға 4,5 миллион доллар грант берді, сондай-ақ UCSF-те Шон Н. Паркер атындағы аутоиммундық зерттеу зертханасын құруға 10 миллион доллар грант берді. Паркер «Америка үшін код», Stand Up To Cancer, Онкологиялық зерттеу институты, «Безгек жоқ», Клинтон қоры, ONE және «charity: water» науқаны сияқты ұйымдарды белсенді түрде қолдайды. 2007 жылы Паркер Causes жобасын құрды, ол Facebook-тың ең алғашқы қолданбаларының бірі болды. Бұл жоба әлеуметтік желілерді пайдаланып, қайырымдылық ұйымдарын олардың қолдаушыларымен және әлеуетті демеушілермен байланыстырып, осы байланысты пайдаланушылардың достар желісіне таратуға мүмкіндік берді. 2013 жылға қарай 186 миллион адам Causes жобасына қосылып, 60 000 коммерциялық емес ұйымға 50 миллион доллардан астам қаржы жұмсады.

Паркер қоры

2015 жылдың маусым айында Паркер 600 миллион доллар көлемінде үлес қосып, Паркер қорының құрылуын жариялады. Бұл қор өмір ғылымдары, жаһандық қоғамдық денсаулық және азаматтық белсенділік салаларына бағытталған. Ол ірі мәселелерді шешу үшін ғылым, технология, капитал, ұйым құру және мемлекеттік саясатты үйлестіретін пәнаралық тәсілді қолданады.