Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын жазушысы және ақыны (1818–1889) американдық дәрігер.
English author and poet (1818–1889)
the American physician
Элиза Кук (24 желтоқсан 1818 – 23 қыркүйек 1889) – чартистік қозғалысқа байланысты ағылшын жазушысы және ақыны. Ол әйелдердің саяси еркіндігін жақтады және білім арқылы өзін-өзі жетілдіру идеологиясына сенді, оны "көтерілу" деп атады. Осының арқасында ол Англия мен Америкадағы жұмысшы табының арасында зор құрметке ие болды.
Eliza Cook (24 December 181823 September 1889) was an English author and poet associated with the Chartist movement. She was a proponent of political freedom for women, and believed in the ideology of self improvement through education, something she called "levelling up." This made her hugely popular with the working class public in both England and America.
Балалық шақ
Элиза Кук Лондон-роуд, Саутварк қаласында тұратын қола құюшының (жезден бұйым жасайтын шебердің) он бір баласының ең кішісі болды. Ол тоғыз жасқа келгенде әкесі бизнестен шығып, отбасы Хоршамға жақын Сент-Леонард орманындағы шағын шаруашылыққа көшіп кетті. Анасы Элизаның көркем әдебиетке деген сүйіспеншілігін қолдады, ал ол жергілікті жексенбілік мектепке қатысқанына қарамастан, көбінесе өзімен-өзі білім алды. Жексенбілік мектепте музыка мұғалімінің ұлы оны алғашқы өлеңдер жинағын шығаруға ынталандырды. Ол он бес жасқа толғанға дейін өлеңдер жаза бастады, Weekly Dispatch және New Monthly басылымдарына материалдар жазды, екі жылдан кейін өзінің алғашқы өлеңдер жинағын жариялады. Шындығында, оның ең танымал өлеңдерінің кейбірі, мысалы, "Мен теңіздемін" және "Гленгарри жұлдызы", оның қыз кезінде жазылған.
Eliza Cook was the youngest of the eleven children of a brazier (a brass worker) living in London Road, Southwark, where she was born. When she was about nine years old her father retired from business, and the family went to live at a small farm in St. Leonard's Forest, near Horsham. Her mother encouraged Eliza's fondness for imaginative literature, and despite attending the local Sunday school the child was almost entirely self educated. At Sunday School she was encouraged by the music master's son to produce her first volume of poetry. She began to write verses before she was fifteen, contributing to the Weekly Dispatch and New Monthly, and published her first poetry collection two years later; indeed, some of her most popular poems, such as "I'm afloat" and the "Star of Glengarry," were composed in her girlhood.
Мансап
Куктың "Жабайы арфаның күйлері" атты алғашқы өлеңдер жинағы 1835 жылы, оның он жеті жасында жарық көрді. Оған жасалған жылы қабылдау оны жігерлендіріп, Weekly Dispatch, Metropolitan Magazine, New Monthly Magazine және The Literary Gazette журналдарына анонимді түрде өлеңдерін жіберуге бастады; Уильям Джердан оның жұмысын соңғысында жоғары бағалады. Кейін ол радикалдық Weekly Dispatch журналына ғана жазды, онда оның алғашқы туындысы 1836 жылғы 27 қарашада "С." деген қолтаңбамен жарияланды, және ол келесі он жыл бойы оның маңызды беттерінің біріне айналды. Журналдың редакторы Уильям Джонсон Фокс, ал иесі – Лондонның альдерманы Джеймс Хармер болды. Ол бір кезде Хармердің Гринхиттегі Ингресс аббаттығында тұрып, онда өз шығармаларының бір бөлігін жазды. Куктың 1838 жылғы "Ескі кресло" поэмасы Англияда да, АҚШ-та да бір буынға танымал болды. Сол жылы ол "Мелая және басқа өлеңдер" жинағын да жариялады. Джордж Джулиан Харни, чартист, оның Dispatch және New Monthly үшін жазған еңбектерін Northern Star үшін заңсыз көшіріп бастырды. Лондондық чартист қозғалысының түрлі ағымдарымен таныс болған ол, жүгері заңдарын жоюға қарсылық білдірген О'Брайендер мен О'Коннориттерден өзгеше, көптеген ескі радикалдардың пікірін бөлісті. Ол сондай-ақ, ескі радикалдардың достық қоғамдар мен өзін-өзі біліммен тәрбиелеу жолын ұстанды. 1849 жылдан 1854 жылға дейін Кук "пайдалы және қызықты" деп сипаттаған "Элиза Куктың журналын" жазып, редакциялап, жариялады. Ол кездегі басқа журналдармен салыстырғанда, оның "әртүрлілігі, тартымдылығы, ізгі ниеті және теңдесі жоқ" делінген. Кейбіреулер Куктың еңбектерінен демеу алғанымен, журнал көпшіліктің ықыласын таппағандықтан қысқа ғұмыр сүрді. Журналды аяққа тіреуге тырысып, денсаулығына байланысты туындаған қиындықтар нәтижесінде ол құлдырады. Кук 1860 жылы "Журналымнан жазылған жазбалар" атты кітабын жариялады, онда "Элиза Куктың журналының" мазмұнының көп бөлігі қайта жарияланды. Бұл басылым Куктың прозамен жазған сирек мүмкіндіктерінің бірі болды. Онда көптеген эсселер мен очерктер жинақталған, олар қарапайым тілмен жазылып, көбінесе оқырманға моральдық сабақ берді. Кейбір эсселерінде "замандастарының әлеуметтік кемшіліктеріне қатысты жұмсақ сатиралар" кездеседі. Ол сондай-ақ 1864 жылы "Жаңа эхо және басқа өлеңдер" жинағын жариялады, ол бұрынғыдай сәтті болмады. Кейінгі туындыларына қызығушылық болмаса да, Элиза Кук тоғызыншы ғасыр бойы антологиялардың маңызды бөлігіне айналды.
Cook's first volume of poetry, Lays of a Wild Harp, appeared in 1835, when she was only seventeen. Encouraged by its favourable reception, she began to send verses anonymously to the Weekly Dispatch, the Metropolitan Magazine, the New Monthly Magazine, and The Literary Gazette; William Jerdan praised her work in the last of these. After a time she confined herself to the radical Weekly Dispatch, where her first contribution had appeared under the signature 'C.' on 27 Nov 1836, and she became a staple of its pages for the next ten years. Its editor was William Johnson Fox and its owner was James Harmer, a London alderman. She lived for a time at Harmer's residence, Ingress Abbey, in Greenhithe, Kent, and wrote certain of her works there. Cook's poem The Old Armchair (1838) made hers a household name for a generation, both in England and the United States. In that year, she also published Melaia and other Poems. Her work for the Dispatch and New Monthly was pirated by George Julian Harney, the Chartist, for the Northern Star. Familiar with the London Chartist movement in its various sects, she followed many of the older radicals in disagreeing with the O'Brienites and O'Connorites in their disregard for the repeal of the Corn Laws. She also preferred the older Radicals' path of Friendly Societies and self education. From 1849 to 1854 Cook wrote, edited, and published Eliza Cook's Journal, a weekly periodical she described as one of "utility and amusement." The periodical was described as having "variety, piquancy, benevolent aim, and hardly had a superior" in comparison to other periodicals of the time. Although some found solace in Cook's work, the periodical was short lived due to lack of appreciation among the majority. After a struggle to keep the periodical afloat and through health issues the periodical ultimately fell. Cook went on to publish Jottings from my Journal (1860), where a lot of Eliza Cook's Journal's contents reappeared. This publication was one of the few times Cook wrote in prose. It included many essays and sketches that were written in a clear and simple manner, usually conveying a moral lesson for the reader. Some of the essays are "mild satires on the social failings of her contemporaries." She also published New Echoes and Other Poems (1864) which did not find as much success as her previous efforts. Despite a lack of interest in her later works, Eliza Cook was a staple of anthologies throughout the nineteenth century.
Көзқарастар
Кук - "19 ғасырдағы ағылшын саяси реформаторларының бірі, жұмысшы таптар үшін әлеуметтік және өндірістік жағдайларды жақсартуды жақтаған" чартист. Чартистік поэзияның мақсаты - зор қауымдастық ішіндегі адамдар үшін бағындырылып, азап шегіп жатқандар үшін достық сезімін қалыптастыру. "Еңбекшілерге арналған ән" атты өлеңінде Кук жұмыс уақытын қысқартудың маңыздылығын атап өтті. Бұл өлеңде ол жұмысшылардың жұмысшыларды АҚШ-тағы құлдарға қарағанда жақсырақ бағалайды. "Біздің әкеміз" деген тағы бір өлеңінде Кук сол кездегі бала еңбегіне қарсы сөйлейді және бала еңбегін құлдықпен тағы да салыстырады. Сондай-ақ, ол осындай ауыр жұмыста жұмыс істейтін балалардың миын "құмсатып, тоңғарып" қоятынын, бала болуға мүмкіндік бермейтін ауыр жұмыстармен айналысатынын айтады. Осы көзқарастармен бірге Кук әйелдер үшін саяси және жыныстық еркіндікті жақтады және білім беру арқылы өзін-өзі жетілдіру идеологиясына сенді, ол "деңгейлеу" деп атады. Бұл оны жұмысшы табының сүйіктісі етті. Куктың жыныстық қатынасқа деген көзқарасы туралы көп нәрсе белгілі емес; дегенмен, кейбір зерттеушілер Элиза Кук пен оның кейбір оқырмандары лесбиянка болған деп болжайды. Оның құрбылары оны қысқа "балалық" шашы, "еркектік көрінісі" ретінде сипаттады және ол өзінің көйненің алдыңғы жағын және қаптамаларын көрсеткен жапсырмалы жакеттерді кигенін атап өтті, ол "ол кезде таңқаларлық деп саналатын өте еркектік стиль" деп сипатталды.
Cook was a Chartist, one of "a body of 19th century English political reformers advocating better social and industrial conditions for the working classes." The goal of Chartist poetry is to create a sense of camaraderie for the people within a vast community who found themselves oppressed and suffering. In her poem "A Song for the Workers," Cook emphasises the importance of shorter working hours. Within this poem she goes on to compare the treatment of labourers to that of the slaves in the United States. In another poem, "Our Father," Cook speaks out against child labour at the time and once again compares child labour to slavery. She also implies how children working such vigorous jobs turn their brains "dull and torpid," engaged in hard tasks that do not allow them to be children. Along with these views Cook was a proponent of political and sexual freedom for women, and believed in the ideology of self improvement through education, something she called "levelling up." This made her a favourite with the working class public. Not much is known about Cook's view on sexuality; however, through speculation, some researchers have inferred that Eliza Cook and some of her readers were lesbian. Her peers described her as having short "boyish" hair, a "mannish appearance," and mentioned that she wore lapelled jackets which showed off her shirt front and ruffles, described as "a very masculine style, which was considered strange at the time."
Кейінгі өмірі
Кук американдық актриса Шарлотта Кушманның жақын досы және сүйіктісі болды. Кук пен Кушман кейде достығын және "гетеросексуал әйелдерден айырмашылығын" бейнелеу үшін сәйкес келетін көйлек киетін. Куктың денсаулығы нашар болғандықтан, ол жазуға мүмкіндік бермеді. Көп жылдар бойы ауырып, ауырып жүргеннен кейін, ол 1890 жылы 23 қыркүйекте Бич-хаустағы үйінде қайтыс болды. Куктың жеке мүлкі 5 957 фунт стерлинг болды, оның өсиетін оның ағасы Чарльз Кук пен оның немере інісі Альфред, әлі де Бич Хаустың тұрғыны дәлелдеді. Ол Уимблдондағы Сент-Мария шіркеуінде жерленген.
Cook was a close friend and lover of the American actress Charlotte Cushman. Cook and Cushman sometimes wore matching dresses to symbolise their friendship and "difference from heterosexual women." Cook's ill health prevented her writing. After many years of suffering on and off from illness she died at her home at Beech House on 23 September 1890. Cook's personal estate was £5,957 9s, and her will was proved by her brother Charles Cook and her nephew Alfred, still a resident of Beech House. She is buried at St. Mary's Church, Wimbledon.