Кіріспе
Ағылшын әлеуметтік психологы Майкл Аргайл (11 тамыз 1925, Ноттингем – 6 қыркүйек 2002) – ХХ ғасырдың ең белгілі ағылшын әлеуметтік психологтарының бірі. Ол өмірінің көп бөлігін Оксфорд университетінде өткізіп, көптеген мәселелерді зерттеді. Мансабы бойында ол әлеуметтік психологиядағы тәжірибелік әдістерді бағалап, басқа тәсілдерге, мысалы, сөздік талдауға, көп көңіл бөлмеді.
Michael Argyle (11 August 1925, Nottingham – 6 September 2002) was one of the best known English social psychologists of the twentieth century. He spent most of his career at the University of Oxford, and worked on numerous topics. Throughout his career, he showed strong preferences for experimental methods in social psychology, having little time for alternative approaches such as discourse analysis.
Өмір
Майкл Аргайл 1925 жылғы 11 тамызда Нотинггем қаласында дүниеге келген. Ол Нотинггемдегі ұлдарға арналған орта мектепте білім алған. Кейбридж университетінде Корольдік әуе күштерінің ғылыми курсын үздік аяқтағаннан кейін, 1943-1947 жылдары Канадада навигаторлыққа оқытылды. 1949 жылғы маусымда Майкл Соня Кемпке үйленді және олардың төрт баласы болды: Миранда (1952), Ник (1954), Розалинд (1957) және Офелия (1963). Соғыстан кейін ол Кембридждегі Эммануэль колледжінде моральдық ғылымдар бойынша бірінші курс оқыды және 1950 жылы эксперименталды психология бойынша бірінші сыныптық дипломмен бітірді. Кейін Кембриджде екі жыл аспирантурада оқығаннан кейін, Оксфорд университетінде әлеуметтік психология бойынша алғашқы лекторы болды, онда ол көп жылдар бойы жұмыс істеді. Ол кезде Оксфорд университеті мен Лондон экономика мектебі Ұлыбританияда әлеуметтік психология кафедрасы бар екі ғана университет еді. 1966 жылы ол Оксфордтағы жаңадан құрылған Вольфсон колледжінің мүшесі болды, ал үш жылдан кейін оқырман қызметіне тағайындалды. Ол Ұлыбритания мен Еуропадағы әлеуметтік психологияның алғашқы дамушыларының бірі болды және 1961-1967 жылдары «Британдық әлеуметтік және клиникалық психология» журналын құруға көмектесті, оның алғашқы редакторы болды. 1968 жылы ол Оксфордтағы Литтлмор ауруханасында әлеуметтік дағдыларды дамыту бағдарламасын ұйымдастырды. Ол Британдық психологиялық қоғамның әлеуметтік психология бөлімін екі рет төрағалық етті (1964-1967, 1972-1974). Оксфордтағы зерттеу тобына әлемнің түкпір-түкпірінен белгілі психологтар мен әлеуметтанушылар келіп, жұмыс істеді. Ол Оксфорд (1979), Аделаида және Брюссель университеттерінен (1982) құрметті докторлық атағын және Британдық психологиялық қоғамның құрметті стипендиясын (1992) алды. 1990 жылы Халықаралық жеке қарым-қатынастарды зерттеу қоғамы оған өмірлік жетістіктері үшін сыйлық берді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Оксфорд Брукс университетінің құрметті профессоры болды. Ол әлеуметтік психология бойынша конференцияларға тұрақты түрде қатысты. Ол шотланд халық билеріне үлкен қызығушылық танытты. 1999 жылы әйелі Соня қайтыс болды, ал Майкл Аргайл 2002 жылғы 6 қыркүйекте 77 жасында жүзу кезінде алған жарақаттарынан қайтыс болды, одан толыққанды жазыла алмады.
Байланыс циклі
1972 жылы Аргайл 1965 жылы Чарльз Бернер жасаған коммуникация циклына өзгерістер енгізді. Коммуникация циклы алты қадамнан тұрады: біреу идеяны жеткізуге шешім қабылдап, оны кодтайды және жібереді; екінші біреу оны қабылдайды, декодтайды және түсінеді. Қайта байланыс түсіністікті көрсетеді (мысалы, әрекет орындалады немесе жауап хабарламасы кодталып, жіберіледі). Бұл модель кодтау немесе декодтау кезеңінде бұрмалану мүмкіндігін ескереді.
Дін психологиясы
Аргайл, берілген христиан, дін психологиясы бойынша эмпирикалық еңбектер жариялады. Оның осы саладағы ерте жұмыстары "Діни мінез-құлық" (1958) кітабында жиынтықталған. Ол Бенджман Бейт Халлахмимен бірлесіп "Діни сенімдер, мінез-құлық және тәжірибе психологиясы" (1997) кітабын да жазды. Екі кітаптың да Аргайлдың психологиядағы эмпиризмге адалдығын көрсетіп, өмірден кейінгі өмірге сену немесе жалпы халық арасындағы діни тәжірибе жиілігі сияқты мәселелер бойынша сауалнамалардың нәтижелерін ұсынады.
Бақыт психологиясы
Аргайлдің ең маңызды кейінгі еңбектерінің бірі – бақыт психологиясы саласына жасаған үлесі болды. Осы салада көбірек зерттеулер қажет деп санай отырып, ол 1987 жылы «Бақыт психологиясы» кітабын жариялады, 2001 жылы 2-ші басылымы жарық көрді. Бұл кітапта ол бақытқа қатысты эмпирикалық тұжырымдарды тізімдеп, талқылады, соның ішінде қарым-қатынастар, сенім, жыныстық қатынас, дұрыс тамақтану, дене шынықтыру, музыка, жетістіктер бақытты арттыратынын, бірақ байлықтың оған әсері шамалы екенін көрсетті.