Кіріспе

General Electric J85 – шағын бір валлы турбореактивті қозғалтқыш. Әскери нұсқалары құрғақ режимде дейін итеру күшін тудырады; қозғалтқышты күйдірген кездегі нұсқалары дейін жетеді. Қозғалтқыштың салмағы, қосымша жабдықтары мен нақты моделіне байланысты, аралығында құрайды. Бұл GE компаниясының ең табысты және ұзақ қызмет еткен әскери реактивті қозғалтқыштарының бірі, ал азаматтық нұсқалары 16,5 миллион сағаттан астам жұмыс істеген. АҚШ Әуе күштері J85 қозғалтқыштарын ұшақтарда 2040 жылға дейін пайдалануды жоспарлап отыр. CJ610 деп аталатын азаматтық модельдер ұқсас, бірақ олар күйдіргішсіз келеді және күйдіргішсіз J85 нұсқаларымен толық сәйкес, ал CF700 отынды үнемдеу үшін артқы жағына қосымша желдеткіш орнатылған.

Жобалау және әзірлеу

J85 бастапқыда McDonnell ADM 20 Quail атты үлкен алдау зымыранын қуаттандыру үшін жасалған. Quail зымырасы B-52 Stratofortress ұшағынан ұшу кезінде шығарылып, ұшқыш ұшақпен бірге ұзақ қашықтыққа формацияда ұшуға арналған, бұл жердегі SA-2 зениттік-ракеталық кешен операторларына қарсы нысандардың санын көбейту мақсаты болған. Бұл миссияға реактивтік бомбалаушымен бірге қадам сақтауға жеткілікті қуат беретін кішкентай қозғалтқыш қажет еді. Ұлыбританияда құрастырылып жатқан Armstrong Siddeley Viper сияқты, Quail дронының қозғалтқышы ұзақ мерзімге жұмыс істеуі қажет болмағандықтан, оны төмен сапалы материалдардан жасауға болады. Бұл модель Quail зымырасында сәтті сынақтан өтті, бірақ кейін Viper сияқты, ол қалыпты материалдардан жасалды және Northrop T-38 Talon, Northrop F-5, Canadair CT-114 Tutor және Cessna A-37 Dragonfly жеңіл шабуылдық ұшақтары сияқты шағын реактивтік ұшақтарды қуаттандыру үшін пайдаланылды. Соңғы кезде J85 қозғалтқыштары Scaled Composites White Knight ұшағын, Scaled Composites SpaceShipOne ғарыш кемесінің тасымалдаушысын және Me 262 жобасын қуаттандырды. Қозғалтқыштың негізгі конструкциясы өте кішкентай, диаметрі шамамен және ұзындығы бар. Ол екі турбиналық сатымен жұмыс істейтін сегіз сатылы осьтік ағыс компрессорымен жабдықталған және кеуекті күштің дейін, ал кейіннен жану камерасымен бірге одан да көп қуатты өндіре алады. Теңіз деңгейінде толық қуатпен жұмыс істегенде, кейіннен жанусыз, бұл қозғалтқыш сағатына шамамен отын тұтынады. Круиздік биіктікте және қуат деңгейінде сағатына шамамен отын тұтынады. Көптеген түрлері жасалды. J85 сериясының ең жетілген түрі – F-5E/F үшін әзірленген J85-21 моделі.

Ирандық кері инженерия

Иран Қорғаныс министрлігі General Electric J85 GE 21B үлгісінде "OWJ" деп аталған жаңа қозғалтқышты жасады және оны 2016 жылдың 22 тамызында өткен қорғаныс көрмесінде таныстырды. "Owj" қозғалтқышы "Kowsar", "Saeghe" және "Azarakhsh" истребительлері, сондай-ақ "Yasin" оқу-жаттығу ұшағы сияқты бірнеше ирандық өнімдерде пайдаланылды.