Кіріспе

Escapist – Майкл Чабонның 2000 жылы жарық көрген «The Amazing Adventures of Kavalier & Clay» романында жасалған супербатыр кейіпкері. Романда Escapist – комикс жазушыларының басты кейіпкерлері ойдан шығарған тұлға. Кейіннен бұл кейіпкер Майкл Чабонның «Escapist-тің таңғажайып оқиғаларын ұсынады» метафикциялық туындысында және Брайан К. Воганның «Escapists» комиксінде де пайда болды. Чабон Escapist-ті комикс кітаптарының алтын ғасырындағы батырларға құрмет көрсету мақсатымен жаратқан. Кейіпкердің қашқыш ретіндегі қабілеттері Гарри Гудини сияқты қашқыштардан, сондай-ақ Робин Гуд пен Альберт Швейцерден шабыт алды. Комикс суретшісі Джим Стеранконың бастапқы иллюзионисттік карьерасы да оған әсер еткен.

Кавальер және Клей

2000 жылы Шабонның романында таныстырылған Escapist кейіпкері, кітаптың басты кейіпкерлері – ағайынды Джо Кавальер мен Сэм Клейдің, 1930 және 1940 жылдары еврей комикстерін жасайтын екі жас суретшінің туындысы екені айтылады. Кейіпкердің әрекет ету тәсілі романдағы қашу тақырыбының маңызды бөлігін құрайды, ол супергерой комикстеріндегі қиял мен оң әсерлі қашуды, сондай-ақ Кавальер мен Клейдің өзгеше кезеңдердегі қиындықтардан құтылуға жасаған тырысыстарын көрсетеді. Джо Кавальер Еуропадағы нацистер басып алған Прагадан Америкаға қашып келді, отбасының қалған бөлігін артта қалдырды. Оларға көмектесе алмағандықтан, ол өзінен және оған жақындасуға тырысқандардан қашуға мәжбүр болады. Сэм Клей де өзінен қашуды қалайды – денесіндегі полиомиелиттің салдарынан туған шектеулерден де, жасырылған гомосексуализмінен де. Оқиға бойынша, Escapist алғаш рет Amazing Midget Radio Comics #1 комиксінде пайда болады, оны бұрынғы ойыншықтар компаниясы Empire Comics басып шығарады. Ол Кавальер мен Клейге белгілі бір деңгейде сәттілік пен атақ әкеледі. Бірақ кейіпкердің құқықтарын баспаға өткізгеннен кейін, олар осы өте танымал кейіпкерден аз ғана пайда көреді.

Комикстердің адаптациясы

2004 жылы Шабон Dark Horse Comics компаниясымен бірігіп, "Қашқыш" комикс сериясын жасады. "Майкл Шабон тамаша оқиғаларды ұсынады" деп аталған комикс, кейіпкердің ондаған жылдар бойы жарияланған тарихын баяндады. Оқиғалар мен мәтіндік бөлімдер Кавальер мен Клей – нағыз адамдар екені және "Қашқыш" комикстердің алтын ғасырындағы кейіпкер болғаны туралы түсінікпен жазылды. Антологиядағы әңгімелер көбінесе ескі немесе қарапайым стильде жазылып, суреттелді, бұл өткен дәуірлердің комикстеріне деген құрметпен жасалған. "Қашқыштың" өзінен басқа, комиксте Кавальер мен Клей жасаған басқа кейіпкерлердің оқиғалары да бар, мысалы, Луна Мотт қаһарманы және Мистер Машинамен немесе Саботажник сияқты жауластырушылар. Комикс кітабы 2005 жылғы Эйснер сыйлығында "Үздік антология" атағын жеңіп алды. Сонымен қатар, ол белгілі Уилл Эйснердің "Рух" туындысының соңғы оқиғасын қамтыды, ол "Қашқыш" журналының 6-шы санында жарияланды. 2006 жылы жазушы Брайан К. Воган "Қашқыштар" атты 6 бөлімді мини-сериалға қатысты, ол ұзақ жылдардан бергі бір жанкүйердің кейіпкерді жаңа комикстік оқиғаларда қайта жандандыру арманына арналған. Кавальер мен Клейдің оқиғасын ішінара қайталай отырып, "Қашқыштар" Кливлендте туған еврей жазушысы Макс Ротқа назар аударады, оның қайтыс болған әкесі "Қашқышқа" құмар жанкүйер болған. Мұрагерлік ақшасын кейіпкерге құқықтарды сатып алу үшін пайдаланған Макс, суретші Кейс Уивермен және әріптес Денни Джонспен бірігеді, соңғысы "Қашқыш" кейіпінде киініп, комиксін жариялау үшін қылмысты тоқтатуға тырысады. Көп ұзамай, оқиғалар үштіктің бақылауынан шыға бастайды.

Қасиетінің тарихы

"Құтылушының" нағыз аты – Том Мейфлауер. Ол – құтылу шебері Макс Мейфлауердің (Misterioso сахналық есімімен танымал) мүгедек жүрегінен туған туысы. Макс сахнада өнер көрсетіп жатқанда қаза табады, сонда ол Томды бала кезінде қатыгез жетімдер үйінен құтқарып алып, өзінің нағыз ағасы емес екенін ашады. Ол Томға алтын кілт пен костюм сыйлайды, бұл оның көп бұрын "Алтын кілт лигасы" деп аталатын құпия ұйымға зұлымдыққа қарсы күресу және құлдарды азат ету үшін шақырылғанын түсіндіреді. Өлім алдында Макс Томға өзінің ісін жалғастыруды тапсырады. Том костюм мен кілтті кигенде, ол енді аяғының мүгедек еместігін және керемет құтылу өнерін орындай алатынын сезінеді. Том өзінің қабілеттерін қылмысқа қарсы күресте пайдаланады, әсіресе құпия қылмыстық желі – "Темір тізбек" ұйымының зұлым күштеріне қарсы. "Көлеңке" сияқты, "Құтылушыға" оның жолында ерекше дарынды агенттер, серіктестер көмектеседі: бұрынғы цирк күшті адамы Биг-Эл, экзотикалық азиялық сұлу Мисс Плум Блоссом және гипноз күшіне ие Шығыс Үндістан мистигі Омар. "Құтылушы" кейде өзінің демеушілерінен, "Алтын кілт" лигасынан да көмек алады – бұл құлдарды және түрмеде отырғандарды азат етуге арналған құпия қоғам. Олар "Құтылушыға" күш беретін мистикалық кілттің бастауы, оны Томның ағасына жас кезінде ұрлаушылардан құтқарып алғаннан кейін сыйлаған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лига "Құтылушыны" Азаттықтың төтенше жауынгері етіп тағайындайды және оған "Алтын кілттің" күшіне толық қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл "Құтылушыға" адамнан асып түсетін күш пен ептілік сыйлайды, оған Оське қарсы ашық күресуге мүмкіндік береді (романда Джо Кавальердің соғыстың жалғасуына байланысты көмекке келмейтін сезімімен үйлеседі, ол отбасын нацистік Еуропадан құтқара алмайды). Соғыстан кейін "Құтылушының" қабілеттері бастапқы деңгейіне оралады. "Құтылушылар" комикстерінің ішіндегі комиксте Томның соңғы тағдыры ашылады және жаңа "Құтылушы" батырдың мантиясын киеді. Дегенмен, бәрі көрінетіндей емес. Қазіргі заманғы комикстердің қараңғы және қатал үрдісін бейнелеуге және түсіндіруге арналған әңгімеде бастапқы "Құтылушының" шайқаста қаза тапқаны айтылады, оның орнын жас құлыпшы жасаушы басады. Жаңа "Құтылушыға" жаңа "Ай құрты" көмектеседі, ол өзінің бастапқы "Құтылушының" қызы екенін мәлімдейді. Алайда, ол көп ұзамай алдамашы екені белгілі болады және оны жауларына сатады. Барлығы жоғалғандай болғанда, қараңғы және зұлым әлем жоғалып, Том Мейфлауердің арманы екені анықталады, ол әлі де тірі. Бұл "нақты әлемде" Макс Роттың "Құтылушы" сериясының құқықтарын классикалық стильге қайтаруды қалайтын корпорацияға өткізіп алуымен сәйкес келеді.