Кіріспе
Арканзас қаласы (/ɑːr/'/k/æ//n//z//ə//s/) – Канзас штатының Коули округіндегі, АҚШ қаласы. Арканзас штатында да осы аттас қала бар.
the city in Arkansas
Arkansas City (/ɑːr/'/k//æ//n//z//ə//s/) is a city in Cowley County, Kansas, United States,
Қала атауының айтылуы
Бұл қаланың атауы жақын орналасқан Арканзас штатындай айтылмайды, егер де /ɑːr/'/k/æ/n/z/ə/s/ (соңғы "s" дыбысы естіледі, және ол Канзаспен ұйқасады) деп аталады. Ұзақ жылдар бойы "Арканзас" атауының аймақтық айтылуына байланысты көптеген жаңылысулар болды, жергілікті тұрғындар оны /ɑːr/'/k/æ/n/z/ə/s/ деп айтады, ал емес /ɑːr//k//ən//s//ɔː/ деп. Канзас штатының көп бөлігіндегі тұрғындар Арканзас өзенін атағанда да осы альтернативті айтылуды қолданады.
Ерте тарих
Қазіргі Арканзас-Сити қаласы, 1450 жылдан 1700 жылға дейін гүлдеген және шамамен 20 000 тұрғыны болған ежелгі Уичита қаласы – Эцануаның орнында салынған. 1601 жылы Нью-Мексико губернаторы Хуан де Онате Ұлы дала арқылы жорық жасап, ол Раядос деп атаған үлкен индейлер елді мекенін тапты. Олар Арканзас-Ситидің шығыс бөлігіндегі Уолнат өзенінің жағасында тұрды. Уолнат өзенінің 10 шақырымдық бойынан индейлер қоныстарының көптеген қалдықтары табылды. Раядостар – кейін Уичита деп аталған индейлердің ата-бабалары еді. 18 ғасырдағы Уичита қоныстары Арканзас-Ситиден оңтүстікке қарай, Арканзас өзенінің батыс жағалауында бірнеше шақырым жерде орналасқан.
19 ғасыр
Еуропалық америкалық қоныс салушылар алғаш рет 1860 жылдары Арканзас қаласының қазіргі орналасқан жеріне жиналды. 1870 жылы қоныс салушылар қала құрды. Олар қаланың атын таңдауда қиындыққа тап болды; қазіргі атау таңдалғанға дейін бұрынғы аттары Адельфия, Кресвелл және Валнут Сити болды. Арканзас қаласындағы алғашқы пошта бөлімі 1870 жылдың 16 мамырында ашылды. 1877 жылы Флоренция, Эль-Дорадо және Уолнат аңғары темір жол компаниясы Флоренциядан Эль-Дорадоға дейін тармақ желісін салды, 1881 жылы ол Дугласқа дейін, ал кейін Арканзас қаласына дейін созылды. Бұл желі Атчисон, Топека және Санта-Фе темір жолына жалға беріліп, олар басқарды. Флоренция мен Эль-Дорадо арасындағы бұл желі 1942 жылы тоқтатылды. Бастапқы тармақ желісі Флоренция, Бернс, Де Графф, Эль-Дорадо, Огаста, Дуглас, Рок, Акрон, Винфилд және Арканзас қалаларын байланыстырды. Арканзас қаласы 19 ғасырдың соңғы бөлігінде тұрақты түрде өсті, ал 1891 жылдан бастап, мыңдаған адамдар Чероки жолақ жерлерін иеленуге дайындықпен аймаққа көшіп келгенде халық саны күрт өсті.
20 ғасыр
ХХ ғасырдың басында Арканзас-Сити Уичитамен үлкендігі және кәсіпкерлік белсенділігі жағынан бәсекелестік етті, бірнеше жұмыс істейтін теміржол желілері, әсем опера театры, көптеген жақсы қонақүйлер, өндіріс базасы және дамыған ауыл шаруашылығы экономикасы болды. Қаланың батысында «Париж көлі» деп аталатын танымал жүзу орыны орналасқан; 1919 жылғы су тасқынында көлдің өзі және Геудадағы ыстық сулар да лайға толып қалды. Шамамен 20 жылдан кейін ДСҚ сол жерде Париж паркі бассейнін салды. Сегрегация заманында афроамерикандықтарға Париж паркі бассейніне жүзуге рұқсат берілмеді, олар жергілікті тұрғындар «қара бассейн» деп атаған бөлек нысанды пайдаланды. 20-ғасырдың басында Арканзас-Ситиде бұрынғы жел тегершіктерін өндірген «Кирквуд жел қозғалтқышы» компаниясы орналасқан; ал қазір тоқтатылған «Kanotex Refining Company» 1917 жылы қалада мұнай өңдеу зауытын және бас кеңсесін ашты. 1920-жылдары Арканзас-Ситиде Ку-Клукс-Кланның белсенді тобы болды. Бұл топтың көп бөлігі Канзастың оңтүстік-орталық және оңтүстік-шығыс аймақтарында шоғырланған. Мемлекет бұл топты таратуға шаралар қабылдады, және көптеген топтар 1927 жылға дейін таратылды. 1928 жылы қаланың ресми күзгі фестивалі – Аркалала ашылды. Бұл жыл сайынғы шара әр қазан айында мыңдаған туристерді тартады, онда патшайым, карнавал, ондаған жергілікті тағам сатушылар және әдетте екі сағаттан астам уақытқа созылатын әсем шеру өтеді. 1955 жылғы Аркалала мерекесінде Уилсон паркіне Санта-Фе булы локомотиві 2542 салынды, ол бүгінге дейін сонда тұр. Қала 20-ғасырдың көп бөлігінде гүлденді, бірақ 1980-жылдары қоғам экономикалық қиындықтарға тап болды. Теміржолдар көптеген жұмысшыларын басқа стансаларға көшірді, ал қысқа уақытқа «Морелл Метс» аталған ескі «Родео» ет комбинаты жабылды. Қалаға қызмет көрсеткен жалғыз жолаушылар поезді – «Amtrak»-тың «Жалғыз жұлдыз» пойзы тоқтатылды. 1996 жылы «Total Petroleum» компаниясы Арк-Ситидегі мұнай өңдеу зауытын жабып, 170 жұмыс орнын жойды. 2003 жылы Коули округындағы басқа ірі жұмыс берушілер де жұмысын тоқтатты. «Binney & Smith» («Crayola») зауыты 400 жұмыс орнын жоғалтып жабылды. Жақын маңдағы Винфилдте «Winfield State Hospital» және «Gordon Piatt Industries» жабылып, барлығы 973 жұмыс орны жойылды. Сондай-ақ, жақын маңдағы Стротер Майдандындағы «Montgomery KONE Elevator» және «Central Plains Book Manufacturing» жабылды.
21 ғасыр
Арканзас қаласында қазіргі таңда 1100-ден астам жұмыскерді жұмысқа орналастырған, заманауи ет өңдеу зауыты Creekstone Farms Premium Beef LLC орналасқан. Бірнеше шағын өндіріс компаниялары өз қызметтерін кеңейтіп жатыр, ал жаңадан бастаушы компаниялар Каули округіндегі екі жергілікті колледжбен қамтамасыз етілген жұмыс күшінің арқасында өз орнын табуда. Екі қаланың арақашықтығы шамамен 18 шақырымды құрайды, қазіргі таңда үлкен Wal Mart дүкендері бар (Арканзас қаласында 2006 жылдың наурыз айында жаңа Wal Mart Supercenter ашылды, ал тағы біреуі Канзас штатының Винфилд қаласында салынды); керісінше, екі қаланың (Арканзас қаласында – Бурфорд, Говард және Крест) кинотеатрлары жақында жабылып, олардың орнына қалалардың арасында, Strother Field индустриалды паркінен оңтүстікке қарай орналасқан бір ғимарат салынды. B & B Театрлары орталық қаладағы екі ғимаратты тиісті қауымдастықтардың әрқайсысындағы коммерциялық емес ұйымдарға табыс етті. Ark City Burford театры мен коммерциялық ғимараты жаңа қоғамдық өнер орталығы мен жиналу алатына айналатын жаңарту жұмыстарынан өтеді. Қала орталығын жаңғыртуға бағытталған жоба бойынша құрылыс 2006 жылдың көктемінде басталды. 2006 жылы Арканзас қаласындағы жергілікті дәрігерлер Оңтүстік-Орталық Канзас аймақтық медициналық орталығының (SCKRMC) кеңесі және Арканзас қаласының әкімдігімен бірлесіп, 2011 жылдың наурыз айында ашылған жаңа аурухананы салуға кірісті. 2010 жылы Арканзас қаласының батысында, Каули округі арқылы солтүстіктен оңтүстікке қарай Keystone Cushing құбыр желісінің (II кезеңі) құрылысы жүргізілді, бұл салық жеңілдіктері және экологиялық қауіпсіздік мәселелеріне байланысты көптеген дау-дамайға себеп болды (егер құбырда ақау пайда болса). Соңғы жылдары Оклахома-Ситиден Ньютонға дейін Amtrak жолаушылар пойызының қызметін кеңейту туралы ұсыныстар жасалды, Арканзас қаласы мен Уичитада (Канзас штаты) жаңа аялдамалар ашу жоспарланды, бірақ ол әлі бекітілмеді.
География
Арканзас қаласы Арканзас өзенінің солтүстік жағасында және оның Уолнат өзенімен қосылған жерінің батысында орналасқан. Ол АҚШ 77-ші және 166-шы тас жолының қиылысында, Канзас-Оклахома шекарасынан солтүстікке қарай 4 миль (6 км) жерде жатыр. Округ орталығы Винфилд Арканзас-Ситиден солтүстікке қарай 13 миль (21 км) жерде, ал Стротер Филд жалпы авиация әуежайы солтүстікке қарай 8 миль (13 км) шамасында орналасқан. Арканзас-Сити Уичитадан оңтүстік-шығысқа қарай 54 миль (87 км) қашықтықта. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 9.38 шаршы миль (24 км2), оның ішінде 9.36 шаршы миль (24 км2) құрлық және 0.02 шаршы миль (0 км2) су алабын құрайды.
Климат
Бұл аймақтың климаты ыстық, ылғалды жаздармен және көбінесе жұмсақ немесе салқын қыстармен сипатталады. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, Арканзас-Ситиде ылғалды субтропиктік климат орналасқан, климат карталарында "Cfa" деп белгіленеді.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 12 415 адам, 4 802 үй шаруашылығы және 3 030 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 5 646 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 79,4% ақ нәсілді, 3,9% афроамерикалық, 2,7% американдық үндістер, 0,6% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 8,7% басқа нәсілдер, 4,6% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Халықтың 17,3% -ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 4 802 үй шаруашылығының 33,8% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 43,4% -ы заңды некеде тұратын жұбайлар, 13,9% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,9% -ы әйелі жоқ ерлер, ал 36,9% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 31,9% жеке адамдардан тұрды, ал 13,6% -ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,47 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,07 адамды құрады. Қала тұрғындарының орташа жасы 33,8 жас. Тұрғындардың 26,4% -ы 18 жасқа дейін, 12,7% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 23,3% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 22,7% -ы 45 пен 64 жас аралығында, ал 14,8% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 48,3% ер адам және 51,7% әйел адам.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 11 963 адам, 4 855 үй шаруашылығы және 3 102 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 5 628 тұрғын үй, орташа тығыздық – көрсетілмеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 87,15% ақ нәсілді, 4,51% афроамерикалық, 2,69% американдық үндістер, 0,64% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 1,95% басқа нәсілдер және 3,04% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 4,47% құрады. 4 855 үй шаруашылығының 30,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 48,2% -ы бірге тұратын жұбайлар, 11,7% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 36,1% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 31,7% жеке адамдардан тұрды, ал 14,9% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұратын үйлер. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,36, ал отбасының орташа мүше саны 2,97 болды. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 25,7%, 18-24 жас аралығындағылар – 11,2%, 25-44 жас аралығындағылар – 24,3%, 45-64 жас аралығындағылар – 20,9%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер – 17,9%. Орташа жас 36 жас. Әр 100 әйелге 88,3 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 84,8 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 29 158 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 39 962 доллар құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 30 665 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 19 919 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 15 933 долларға тең. Отбасылардың 12,4% және халықтың 16,4% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 20,5% және 65 жастан асқандардың 14,5% кедейлікте өмір сүрді.
Білім
Қоғамға Арканзас қаласының USD 470 мемлекеттік мектеп округі қызмет көрсетеді. Профессор Х. Б. Нортон Арканзас қаласы алғаш құрылғанда үйінде мектеп ашты. Мемлекеттік мектеп жүйесінің дамуы 1872 жылы басталды. Коули колледжі, бұрын Коули окруғының қоғамдық колледжі, Арканзас қаласындағы 1-ші және 4-ші көшелер, Орталық және Адамс даңғылдары арасында орналасқан. Коули – 68-нен астам мамандық пен білім беру бағдарламасын ұсынатын қоғамдық және кәсіптік-техникалық колледж. Ол 1922 жылы Арканзас қаласы орта мектебінің жертөлесінде құрылды. Басқа кампустар: Авиациялық техникалық орталық (Вичита), Медициналық орталық (Уинфилд, Канзас штаты), Карьералық және техникалық білім беру орталығы (Мулване, Канзас штаты) және Блуменшайн орталығы (Мулване). Колледждің негізгі ғимараттары: Браун орталық театры, У. С. Скотт аудиториясы, Ренн еске алу кітапханасы, Керр ғимараты, Уокер өнеркәсіптік технологиялар ғимараты, Бен Кливленд денсаулық орталығы, Галл Джонсон залы және төрт жеке жатақхана: Сторбек, Кирк В. Дейл, Докинг және Киммелл. Колледж сонымен қатар қылмыстық құқық және косметология курстарын өткізетін ескі орта мектеп ғимаратының біріне (Айрланд залы) ие. Ең соңғы ғимарат – Вебб Браун, 3-ші және Вашингтон көшелерінің шығыс бұрышында орналасқан, ол бұрынғы Арк Сити орта мектебінің орнын алды.