Кіріспе

Еллсворт – Канзас штатының Еллсворт округіндегі қала және округ орталығы. 1870 жылдары мал шаруашылығымен аты шыққан қала, сол кезде Канзас Тынық мұхиты темір жолы шығыс нарықтарына мал жіберу үшін мұнда мал айырбастау алаңын ұйымдастырған. XXI ғасырда Еллсворт ауылдық округтың сауда орталығы қызметін атқарады.

19 ғасыр

Бір кездері "Канзастағы ең зұлым мал қаласы" деп аталған бұл қала 1864 жылы салынған Элсворт фортының құрметіне аталған. Темір жол салынысының алдындағы күтпеген оқиғаларға байланысты, 1867 жылы Элсворттың халқы екі мыңнан асып кетті. Кейіннен былай делінетін болды: "Абилин – бірінші, Додж-Сити – соңғы, ал Элсворт – ең зұлымы". Элсворт 1860 жылдардың соңында Канзас-Тынық мұхиты темір жолының тоқтағысы және мал қоралары болғандықтан, мал өсірумен айналысатын маңызды қала болды. Тексастан мал осы жерге айдалып әкелінетін, содан кейін ірі сауда орындарына жіберілетін. Көбінесе қалада мал өсірушілер еркін жүріп-тұратын. 1875 жылы Канзас-Пасифик мал қораларын жауып, басқа жерге көшірді. 1880 жылдардың ортасына қарай мал саудасы дерлік тоқтап қалды. 1860 жылдардың соңы мен 1870 жылдардың басында Элсворт "ең зұлым" мал қалаларының бірі ретінде танымал болды, мас каубойлер арасындағы атыс-шабыстардан кейін көптеген кісі өлтіру оқиғалары тіркелді. Қалада көптеген салон, қызыл жартас үйлер мен құмар ойындарына арналған залдар болды, сонымен қатар жыныстық қызмет кең таралған. 1868 жылы Уайлд Билл Хикок Элсворт округінің шерифіне үміткер болды, бірақ бұрынғы армия сарбазы Э. В. Кингсбериден жеңілді. Кингсбери тиімді заңгер болды, бірақ қаланың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жергілікті маршалдарға сүйенді, өйткені округті де бақылауы керек болды. Элсворттағы зорлық-зомбылық, көбінесе каубойлер мен олармен байланысты адамдар арасында жиі кездесетін. 1869 жылдың 26 қыркүйегінде Элсворт маршалы Уилл Семанс би залында бір бейшараны қаруын алып қоюға тырысқанда атып өлтірілді. Осы кезеңде Крейг және Джонсон есімді екі ұсақ қылмыскер қауымдастықтың айналасындағы адамдарды зорлап-тоналап, қорқытып-үркітіп жүрді. Семанс өлтірілгеннен кейін олар ашық түрде әрекет ете бастады. Біраз уақыттан кейін, азаматтар өздерінен қорғану тобын құрып, екеуін де ұстап алып, Смоки-Хилл өзенінің жанында дарға асты. Шериф Кингсбери кеткеннен кейін, оның орынбасары Чонси Уитни басшылыққа келді. Уитни тез арада қатал және құрметті адам ретінде танымал болды және көпшілік жақсы көретін. 1872 жылы "Дроверс коттеджі" салынып, бизнестің өрісі көрсетілді. Онда 175 қонаққа, 50 арбаға және 100 жылқыға сыйымдылық болды. Заңгер Уайт Эрп Элсвортта қысқа уақыт қызмет еткенін айтты. Кейін ол қарулы Бен Томпсонды да сол жерде тұтқындағанын мәлімдеді. Бірақ Томпсонды оның інісі Билли Томпсон 1873 жылы Элсворт округінің шерифі Чонси Уитниді абайсызда атып өлтіргеннен кейін, Эд Хогю ұстады. Билли Томпсон танымал шерифтің өлімі үшін линчеленетін қорқынышынан қашып кетті. Томпсон ақырында ұсталды және сотқа тартылды, бірақ атыс кезінде кінәсіз деп танылды. Шериф Уитни, екеуі де Томпсонмен достық қарым-қатынаста болған, өлім алдындағы сәтте атыс оқиғасы кездейсоқ болғанын айтқан. 1870 жылдардың соңына қарай қылмыс деңгейі күрт төмендеді, өйткені Канзас-Пасифик мал қорасын жапқаннан кейін, азырақ каубойлар келді. Мал айдаулары басқа қалаларға, мысалы, Додж-Ситиге бағытталды. Элсворт экономикалық қиындыққа тап болды. 1888 жылы Канзас Мидленд темір жолы компаниясы Уичита мен Элсворт арасында темір жол салды. "Фриско" көп жылдар бойы бұл желіні пайдаланды, бірақ кейін ол тасталды.

21 ғасыр

Елсворт өзінің ерекше 19-ғасыр тарихымен байланысты мұралық туризмді дамытып келеді. Қала әкімдігі мен белсенділер Елсворттың «Signature Insurance» ғимаратын Ұлттық малшылар даңқы залы ретінде пайдалану үшін қайта жаңартуды жоспарлап отыр. Жобаға қаражат жинаудың бір бөлігі жыл сайынғы бас мал айдауы арқылы жүзеге асырылады; ол АҚШ-тағы тарихи дәлдігі сақталған сирек айдаулардың бірі болып табылады.

География

Эллсворт Смоки-Хилл өзенінің солтүстік жағында, Ұлы жазықтардың Смоки-Хилл аймағында орналасқан. Смоки-Хилл өзенінің саласы – Оук Крик қаланың шығыс жағынан оңтүстікке қарай ағып, қаланың оңтүстік-шығысында өзенге құяды. Эллсворт Канзас штатының орталық бөлігінде K 14, K 140 және K 156 тас жолдарының қиылысында, Салина қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 27 миль (43 км) қашықтықта орналасқан. Эллсворт Уичита қаласынан шамамен 110 миль (177 км) солтүстік-батыста және Канзас-Сити қаласынан батысқа қарай 212 миль (341 км) оңтүстік-батыста жатыр. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 6 км² және толығымен құрлықтан тұрады.

Климат

Кёппен климаттық жіктелімі бойынша, Элсворт егер изотерма қолданылса, ыстық жазғы ылғалды континенталды климатқа (Dfa) немесе егер изотерма қолданылса, ылғалды субтропиктік климатқа (Cfa) жатады. Жазда ыстық және ылғалды болады, ал қыста температураның айтарлықтай өзгеруімен орташа суық болады. Жылдық орташа температурасы – , ал жылдық орташа жауын-шашын – . Көбінесе, шілде ең жылы ай, қаңтар – ең суық және құрғақ ай, ал мамыр – ең жауынды ай. 1936 жылғы 12-13 тамызда тіркелген ең жоғары температура – , ал 1913 жылғы 8 қаңтарда тіркелген ең төменгі температура – .

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы АҚШ халық санағында Элсвортта 3066 адам, 969 үй шаруашылығы және 551 отбасы тіркелді. Халықтың этникалық құрамы: 84,15% (2580) ақ немесе еуропалық американдықтар (79,42% испан тілді емес ақтар), 7,96% (244) қара немесе африкалық американдықтар, 1,27% (39) американдық немесе Аляска тумалары, 0,49% (15) азиялықтар, 0,0% (0) Тынық мұхиты аралдары немесе Гавайи тумалары, 0,82% (25) басқа нәсілдерден және 5,32% (163) екі немесе одан көп нәсілдерден. Кез келген нәсілдегі испан немесе латиноамерикандықтар халықтың 7,21% (221) құрады. 969 үй шаруашылығының 24,1%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар; 44,6%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар; 29,0%-ында күйеуі немесе серігі жоқ әйелдер тұрады. Үй шаруашылықтарының 39,4%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 19,0%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Халықтың 12,6%-ы бакалавр немесе одан жоғары білімге ие деп есептелді. Халықтың 16,0%-ы 18 жасқа дейінгілер, 6,8%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 34,1%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 25,5%-ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 17,6%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 40,0 жас. Әр 100 әйелге 57,7 еркек шақ келді. Ер адамдардың орташа табысы 27 146 АҚШ доллары (+/- 5 757 АҚШ доллары), ал әйелдердің орташа табысы 32 944 АҚШ доллары (+/- 5 231 АҚШ доллары) құрады. 16 жастан асқандардың орташа табысы 30 033 АҚШ долларын құрады (+/- 4968 АҚШ доллары). Шамамен 3,0% отбасы және 6,8% халықтың табысы кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 10,2%-ы және 65 жастан асқандардың 4,5%-ы.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 3120 адам, 997 үй шаруашылығы және 639 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1154 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 87,9% ақ нәсілді, 9,3% афроамерикалық, 0,6% американдық үндістер, 0,4% азиялық, 0,7% басқа нәсілдерден және 1,1% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 6,2% құрады. 997 үй шаруашылығының 26,7% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 51,6% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,2% -ында күйеуі жоқ әйелдер, 3,3% -ында күйеуі жоқ ерлер және 35,9% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,7% жеке адамдардан тұрады, ал 12,9% -ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,21 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,77 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 38,4 жас. Тұрғындардың 17% -ы 18 жасқа дейін, 10,5% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 31,5% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 25% -ы 45 пен 64 жас аралығында және 16,1% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 61,9% ер адам және 38,1% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 2965 адам, 995 үй шаруашылығы және 641 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1141 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала халқының этникалық құрамы: 88,40% ақ нәсілді, 7,55% афроамерикалық, 0,94% американдық үндістер, 0,51% азиялық, 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,94% басқа нәсілдер және 1,62% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Халықтың 3,95% -ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 995 үй шаруашылығының ішінде 27,2% -ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 54,9% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,6% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 35,5% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 33,6% жеке адамдардан тұрады, ал 18,4% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,23 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,84 адамды құрады. Қала халқы жас бойынша таралып, 17,3% -ы 18 жасқа дейінгілер, 10,0% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 31,5% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 22,2% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 19,0% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен азаматтарды құрады. Орташа жас 40 жасқа тең. Әр 100 әйелге 132,2 еркек шақ келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 139,9 еркек шақ келеді. 2000 жылғы мәліметтер бойынша қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 35 625 доллар, ал отбасының орташа табысы 45 156 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 30 233 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 19 762 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 15 396 долларды құрады. Халықтың 7,1% -ы және отбасылардың 3,8% -ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 9,0% -ы және 65 жастан асқандардың 9,9% -ы.

Үкімет

Елсворт үкіметі сайланған қала әкімінен және бес кеңес мүшесінен тұрады, олар да сайланады. Кеңес әр айдың екінші және төртінші дүйсенбісінде сағат 17:30-да отырыс өткізеді. Қалалық әкімдік, 121 W First St.

Білім

Қоғамға Эллсворт USD 327 мемлекеттік мектеп округі қызмет көрсетеді. Округ жоғары мектебі, Эллсворт кіші/аға мектебі Эллсворт қаласында орналасқан. Эллсворт жоғары мектебінің талисманы – Эллсворт Аюлары.

Медиа

Елсворттың апталық газеті бар, ол – «Елсворт округінің тәуелсіз және хабаршысы» (Ellsworth County Independent/Reporter). K243AR – Канзас штатының Рассел қаласындағы KRSL радиостанциясының қайталағышы, ол 96.5 FM жиілігінде Элсворттан христиандық бағдарламалармен хабар таратады.