Кіріспе

Американдық әскери офицер Бригад генерал Ричард Генри Пратт (6 желтоқсан 1840 – 15 наурыз 1924) – американдық әскери офицер, Пенсильвания штатының Карлайл қаласындағы Карлайл үнді өнеркәсіптік мектебін негіздеп, ұзақ жылдар бойы басқарды. Пратт 1902 жылы нәсілдік сегрегацияны сынап, "расизм" деген сөзді алғаш рет қолданғанмен танымал. Сондай-ақ, ол Карлайл үнді өнеркәсіптік мектебінің идеологиясы және үндістерді күштеп басым ақ американдық мәдениетке ассимиляциялау әрекеттеріне сілтеме жасай отырып, "индісті өлтіру, адамды құтқару" деген фразаны қолданғандығымен белгілі.

Ерте өмір

Пратт 1840 жылдың 6 желтоқсанында Нью-Йорк штатының Рашфорд қаласында Ричард пен Мэри Пратт (қызметтес аты Геррик) отбасында дүниеге келді. Ол олардың үш ұлының үлкені болған. Кішкентай кезінде шешек ауруына шалдығып, соның салдарынан өмір бойы бетінде із қалды. 1847 жылы әкесі отбасын батысқа, Индиана штатының Логанспорт қаласына көшірді. Пратттың әкесі кейіннен 1849 жылы Калифорниядағы алтын асыруға қатысу үшін отбасын тастап кетті, байып кетуді үміттенеді, бірақ басқа алтын іздеушілер тонап, өлтірді. Пратт анасы мен екі кіші інісін күтіп бағуға мәжбүр болды.

Америка Азаматтық соғысы

Америка Азамат соғысы басталғанда Пратт 9-шы Индиана жаяу әскер полкіне қосылды. Алғашқы үш айлық мерзімі біткен соң, ол 2-ші Индиана кавалерия полкінің сержанты болып қайтадан қызметке қабылданды; Чикамауга шайқасында қатысты. 1863-1864 жылдардың қысында Индиана штатында жалдама жасақтап жүргенде, Пратт Анна Мейсонмен танысты. Олар 1864 жылдың 12 сәуірінде үйленді. Сегіз күннен кейін ол 11-ші Индиана кавалерия полкінің бірінші лейтенанты болып тағайындалды. Пратт соғыстың қалған бөлігінде әкімшілік қызметтерде болды және 1865 жылдың 29 мамырында капитан шенімен еріктілер қатарынан босатылды. Пратт 1883 жылдың ақпан айында капитан, 1898 жылдың шілдесінде майор, 1901 жылдың ақпан айында подполковник, 1903 жылдың қаңтар айында полковник шеніне көтерілді. 1903 жылдың ақпанында армиядан зейнетке шықты; 1904 жылдың сәуірінде ол зейнеткерлер тізіміндегі бригадир генерал шеніне өкілдік етті.

Форт Марион және Карлайл

Үнді соғыстары басылғаннан кейін президент Улисс С. Гранттың бас прокуроры бір ұлт пен оның қарауындағы адамдар арасында соғыс болуы мүмкін емес деген қорытындыға келді (федералды мойындалған тайпалар осылай қарастырылды). Ол тұтқындарды әскери тұтқындар ретінде Флорида штатының Сент-Огастин қаласындағы Форт-Марионға мәңгілікке жабылуға жіберді. Пратт оның үндістермен және олардың істері бойынша жұмыс істеген аудармашылармен тәжірибесі болғандықтан, форттағы тұтқындарды басқаруға және қадағалауға таңдалды. Ол тұтқындарға қосымша билік беруді сұрағаннан кейін, фортта білім берумен тәжірибе жасауды бастады. 1870 жылдары Флорида штатының Сент-Огастин қаласындағы Форт-Марионда ол Ред-Ривер соғысының соңында Үндістан территориясында қарсыластығын тоқтатқандардың арасынан таңдалған бірнеше ондаған тұтқындарға ағылшын тілі, өнер және қолөнер сабақтарын ұсынды. Бұған қоса, ол тұтқындарға өздеріне сенімділік пен тәуелсіздік беруге тырысты: оларды күзетшілікке алды, өздерінің қауымдастығында басқарушылық лауазымдарға тағайындады, жаттығу үшін шерулер мен маневрлерге жетекшілік етті. 1879 жылдың 1 қарашасында ол Пенсильвания штатының Карлайл қаласында Карлайл үнді өнеркәсіп мектебін құрды, бұл түпкілікті американдықтар үшін резервациядан тыс алғашқы көптеген интернат мектептерінің бірі болды. Пратт Форт-Мариондағы өзінің жаңалықтарын тек түпкілікті американдықтармен ғана шектелмейтін деп есептеді. Ол міндетті білім берудің үлгісін жасады. Әртүрлі уақытта, ол Америка Құрама Штаттары мен оның территорияларындағы басқа азшылықтарды ассимиляциялауға тырысқанда қолданылды, олардың ішінде афроамерикандықтар, пуэрторикалықтар, мексикалықтар, латиноамерикандықтар, Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары, азиялықтар және мормондар бар.

Американың түпкүлдіктерінің мәдени ассимиляциясы

Пратт америкалықтардың мәдени ассимиляция арқылы үндістерді америкаландыру практикасын енгізді, оны Форт-Марион мен Карлайл қалаларында іске асырды. Пратт ашық пікір білдіруші және 19 ғасырдың соңында "Үндістердің достары" деп аталған қозғалыстың жетекші мүшесі болды. Ол үндістерді "өркениетке" жеткізудің "асыл" мақсатына сенді. Ол: "Үндістерге сіздерге берілген мүмкіндіктер қажет, және олар да сіздердей пайдалы азаматтар бола алады" деді. Бірақ Пратт үндістерді құрметке және көмекке лайық, сондай-ақ қоғамға толыққанды қатысуға қабілетті деп есептеді. Оның замандастарының көпшілігі үндістерді жартылай адам деп санады, олар ешқашан американдық қоғамның бағытымен біріге алмайды. Пратт ассимиляцияны уағыздады, ол кезде айқын сегрегация болған күндері. Пратт үндістердің резервацияларда бөлініп отыруына қарсы болды, себебі ол оларды алыпқорлар мен олардан пайда көретін адамдарға осал етеді деп сенді. Ол резервация жүйесін қолдаған Үндістер бюросымен және басқа да үкімет шенеуніктерімен, сондай-ақ олардан табыс тапқандармен қақтығысқа түсті. 1904 жылдың мамыр айында Пратт Үндістер бюросын және резервация жүйесін үндістердің өркениетке жетуіне және ассимиляциясына кедергі келтіретін факторлар деп айыптады. Бұл дау, бұрынғы үкіметтік реформаларға байланысты туындаған келіспеушіліктермен бірге, Пратттың 1904 жылдың 30 маусымында Карлайл мектебінің директоры лауазымынан күштеп зейнеткерлікке шығуына әкелді. Пратттың интернат мектептерінің қалдырған мұрасы қазіргі үнді тайпалары арасында әлі де даулы мәселе болып табылады. Кейбіреулер Пратт бастаған кең ауқымды үнді балалар интернаттары жүйесін олардың балалары мен отбасыларына зиян келтірген мәдени геноцид түрі деп сипаттайды.

Зейнеткерлік

Пратт Рочестерге (Нью-Йорк штаты) үйіне зейнетке шықты. Зейнеткерлік жылдарында да ол дәріс оқуын және өз көзқарастарын қорғауды жалғастырды.

Өлім

Пратт 1924 жылдың 15 наурызында қазіргі Сан-Францискодағы Леттерман әскери госпиталінде қайтыс болды. Ол Вирджиния штатының Арлингтон округіндегі Арлингтон ұлттық зиратына жерленген.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

"Ұлы оқиға" телесериалында "Капитан Праттың ерекше батылдығы" (1964) атты эпизод көрсетілді; актер Пол Берк Ричард Генри Пратты сомдады. Уэйн Роджерс 1965 жылы "Death Valley Days" батыс телехикаясының "The Journey" эпизодында Пратт рөлін ойнады. Сол эпизодта Роберт Дж. Вилке сержант Вилкстің рөлін ойнады, ол Пратттан гөрі үнді тұтқындарына қатал қарауды қолдады. Леонард Нимой Сары Аю рөлінде болды. 2005 жылы Стивен Спилберг пен DreamWorks компаниясы жасаған "Батысқа" атты мини-сериалда Пратт рөлін Кит Каррадин сомдады. Пратттың Карлайл мектебіндегі қызметі "Біздің рухтарымыз ағылшын тілінде сөйлемейді" (2008) деректі фильмінде көрсетілген.