Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек православиелік прелаты (1931–2023)
Greek Orthodox prelate (1931–2023)
Иоанн Зизиулас (Ιωάννης Ζηζιούλας; 10 қаңтар 1931 – 2 ақпан 2023) – 1986 жылдан 2023 жылы қайтыс болғанға дейін Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының Пергам митрополиті қызметін атқарған грек православиелік епископ. Ол 20 және 21 ғасырлардағы ең беделді православиелік христиан дінтанушыларының бірі болды.
John Zizioulas (Ιωάννης Ζηζιούλας; 10 January 1931 – 2 February 2023) was a Greek Orthodox bishop who served as the Metropolitan of Pergamon of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople from 1986 until his death in 2023. He was one of the most influential Orthodox Christian theologians of the 20th and 21st centuries.
Ерте өмір және мансап
Митрополит Иоанн Катафигио қаласында дүниеге келген. 1950 жылы Салоники және Афина университеттерінде оқыды, ал 1955 жылы Боссидің Экуменикалық институтында бір жыл білім алды. 1960-1964 жылдары Зизиулас Шығыс православие теологы Жорж Флоровскийдің (1893-1979; Гарвардтағы Шығыс шіркеу тарихы кафедрасының профессоры және Ресей Православие шіркеуінің мүшесі) жетекшілігімен докторлық зерттеулер жүргізді және Думбартон Оукс Византия зерттеулер орталығында ғылыми жұмыстармен айналысты. 1965 жылы Афина университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Зизиулас 1964 жылы Афина университетінде шіркеу тарихының доценті қызметін бастады, ал алты жылдан кейін 1970 жылдан 1973 жылға дейін Эдинбургтегі Жаңа колледжде патристика профессоры болып жұмыс істеді. Ол Глазго университетіне көшіп, онда он төрт жыл бойы жүйелі теология кафедрасын басқарды. Бұдан бөлек, Зизиулас Лондон Король колледжінің жүйелі теология ғылыми-зерттеу институтында арнайы шақырылған профессор болып та қызмет етті. 1986 жылы Пергам митрополиті лауазымына сайланды. Сол жылы Салоники университетінің теология факультетінде догматика профессоры болып толық уақытты академиялық қызметке кірісті. 1993 жылы Афина академиясының мүшесі болып сайланды және 2002 жылы академия төрағасы болды.
Metropolitan John was born in Katafygio, Velventos. His education began with study at the Universities of Thessaloniki and Athens in 1950, and then a year at the Ecumenical Institute of Bossey in 1955. Between 1960 and 1964 Zizioulas did doctoral research under the Eastern Orthodox theologian Georges Florovsky (1893 1979; Chair of Eastern Church History at Harvard and a member of the Russian Orthodox Church) and was a Fellow at Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies. He received his doctorate in 1965 from the University of Athens. Zizioulas took up a post at the University of Athens in 1964 as assistant professor of Church history, and then six years later, worked as professor of patristics at the New College, Edinburgh from 1970 until 1973. He moved to the University of Glasgow where he held a personal chair in systematic theology for some fourteen years. In addition, Zizioulas also was a visiting professor at the Research Institute in Systematic Theology of King's College London. In 1986, he was elected titular metropolitan of Pergamon. In the same year, he assumed a full time academic post at Thessaloniki University's School of Theology as professor of dogmatics. In 1993 he was elected a member of the Academy of Athens, serving as its chairman in 2002.
Құрметтер
Зизиулас Париж Католиктік институтының, Белград университетінің, Париждегі Санкт-Сергиус институтының, Бабеш-Болай университетінің, Мюнстер университетінің (2010), Мюнхен университетінің (2015), Потидегі Жаңа Грузин университетінің (2019) құрметті докторлық дәрежесіне ие болды. Ол сондай-ақ 2011 жылы Теологиялық зерттеулер жөніндегі Волос академиясының құрметті мүшесі болып сайланды. 2003 жылы Грекия Президенті оған Феникс орденінің аға бригадир генерал шені берді. 2007 жылы Ламбет кресімен марапатталды. 2019 жылы Украина Президенті оны ІІІ дәрежелі Еңбек орденімен марапаттады.
Zizioulas held honorary doctorates from the Catholic Institute of Paris, the University of Belgrade, St. Sergius Institute in Paris, the Babeș Bolyai University, University of Münster (2010), University of Munich (2015), New Georgian University in Poti (2019). He also was elected an Honorary Member of the Volos Academy for Theological Studies (2011). In 2003, the President of Greece awarded him the Senior Brigadier General of the Order of the Phoenix , In 2007 he was awarded the Lambeth Cross. In 2019 President of Ukraine awarded him the Order of Merit III degree.
Өлім
Зизиулас 2023 жылдың 2 ақпанында Афинада 92 жасында COVID-19 салдарынан қайтыс болды.
Zizioulas died from COVID 19 in Athens, on 2 February 2023, at the age of 92.
Теология
Митрополит Иоаннның теологиялық еңбегі еклисиология және теологиялық онтологияның екі негізгі тақырыбына бағытталған. Митрополит Иоаннның теологиясы Николай Афанасьев, Владимир Лосский және оның ұстазы Жорж Флоровский сияқты Ресейден эмиграцияға кеткен теологтардың ықпалын көрсетеді. Зизиуласқа Англияның Эссекс қаласындағы Жақын тұрған Иоанн Баптист монастырының негізін қалаушы архимандрит Софроний (Сахаров) аскетикалық теологиясы да зор әсер еткен.
The theological work of Metropolitan John has focused upon the twin themes of ecclesiology and theological ontology. The theology of Metropolitan John reflects the influence of Russian émigré theologians such as Nikolai Afanassieff, Vladimir Lossky and his teacher Georges Florovsky. Zizioulas has also been significantly influenced by the ascetical theology of Archimandrite Sophrony (Sakharov), founder of the Stavropegic Monastery of St John the Baptist in Essex, England.
Екклезиология
Зизиулас экклезиологиясы алғаш рет докторлық диссертациясында жасалған, кейіннен ағылшын тілінде «Евхаристия, Епископ, Шіркеу» деген атпен жарияланды. Мұнда митрополит Иоанн Николай Афанасьевтің евхаристиялық экклезиологиясын сын тұрғысынан қарастырып, оны дамытады. Ол Афанасьевтің шіркеу Евхаристия арқылы түсінілуі керек деген негізгі ойын қабылдайды. Дегенмен, Афанасьевтің түсінігін тым қауымдық және епископтыққа жеткіліксіз назар берген деп сынап бағалайды. Соңында, Зизиулас шіркеу құрылымын епископтық тұрғысынан қарастыруды жақтайды, епископты ең алдымен Құдай қызметінің (литургияның) төрағасы және евхаристиялық қауымның жетекшісі ретінде түсінуді ұсынады.
Zizioulas' ecclesiology was first developed in his doctoral dissertation, subsequently published in English as Eucharist, Bishop, Church. Here Metropolitan John develops critically the eucharistic ecclesiology of Nikolai Afanassieff. He accepts Afanassieff's principal contention that the Church is to be understood in terms of the Eucharist. However, he criticises Afanassief's understanding as overly congregational and insufficiently episcopal in its emphasis. Finally, Zizioulas advocates an episcopocentric understanding of Church structure, understanding the Bishop primarily as the president of the Divine Liturgy and the Eucharistic community.
Теологиялық онтология
Зизиулас Ириней мен Максимның еңбектеріне сүйене отырып, тұлға теологиясы бойынша жұмыс істеді. Оның жұмысының басты мақсаты грек философиясын, патристикалық дәуір жазбаларын және қазіргі рационалистік философияны жан-жақты зерттеу нәтижесінде туындаған тұлғалық онтологиясын дамыту болды. Ол толыққанды адамдық тек тұлға ретінде ғана мүмкін болатынын, осылайша олар Құдайдың Үш Бірлік өміріне (koinonia) қатыса алатынын айтады. Дегенмен, тұлғалық онтологияның маңызды құралы – қарым-қатынасқа қатысуды өздігінен бекіту еркіндігі. Ол адам бастапқыда биологиялық гипостаз ретінде өмір сүреді, оның қарым-қатынас түрлері (биологиялық) және осы типтің соңғы нүктесі – өліммен шектелген. Ол экзистенциалистік философтар мен жазушыларды, әсіресе француз абсурдисті Альбер Камюді, биологиялық гипостаздағы жалғыз онтологиялық еркіндік – өзіне-өзі қол жұмсауды таңдау екенін көрсету үшін пайдаланады. Ол крещение (шомылдыру) адамда онтологиялық өзгеріс жасайтынын, оны шіркеулік гипостаз, яғни тұлғаға айналдыратынын мәлімдейді. Бұл "жоғарыдан" тууы жаңа онтологиялық еркіндік сыйлайды, себебі ол биологиялық өмірдің шектерімен шектелмейді. Мұндай шіркеулік болу эсхатологиялық болып табылады, яғни ол парадоксалды түрде "қазір", бірақ "әлі емес". Осы қайта туудың толық аяқталуы – қайта тірілу күні, онда дене енді өлімге бағынбайды.
Zizioulas worked on the theology of the person, appealing to the work of Irenaeus and Maximus the Confessor. The primary focus of his work was to develop his own ontology of personhood derived from an extensive investigation of Greek philosophy, patristic era writings and modern rationalist philosophy. He argues that full humanity is achieved only as person so that they may participate (koinonia) in the Trinitarian life of God. However, an essential component of the ontology of personhood is the freedom to self affirm the participation in relationship. He continues that man initially exists as a biological hypostasis, constrained as to the types of relationships one can have (biological) and to the eventual end of this type of being death. He makes use of existentialist philosophers and novelists, notably the French absurdist writer Albert Camus, to show that the only type of ontological freedom in the biological hypostasis is the choice to commit suicide. He claims that Baptism constitutes an ontological change in the human, making them an ecclesial hypostasis, or a person. This rebirth 'from above' gives new ontological freedom as it is not constrained by the limits of biological existence. Such ecclesial being is eschatological, meaning it is a paradoxical 'now,' but 'not yet.' The completion of this rebirth from above is the day of resurrection when the body will no longer be subject to death.