Кіріспе

Джонсон округінің орталығы – Олате (/oʊ/'/l/eɪ/θ//ə/ ohLAYtha), АҚШ Канзас штатындағы Джонсон округінің орталығы болып табылады.

19 ғасыр

Олате қаласын 1857 жылдың көктемінде Джон Т. Бартон құрды. Ол Джонсон округінің орталығына сапар шегіп, қала орны ретінде екі ширек бөлік жерді белгіледі. Кейін ол достарына саяхаты туралы былай деді: "Дала вербена мен басқа да жабайы гүлдерге толы болды. Бұл жердің әдемі екенін және қалаға "Әдемі" деп ат қою керектігін ойладым". Бартон шауни тілінен аудармашыдан өз тілінде "Әдемі" деген сөзді қалай айту керектігін сұрады. Аудармашы "Олате" деп жауап берді. Олате 1857 жылы қала ретінде тіркелді, және Джонсон округіндегі алғашқы қала болмаса да, оның жылдам өсуі 1859 жылдың қазан айында округ орталығы болып тағайындалуына әкелді. Канзас жасақтары Азамат соғысының соңына дейін Олате әскери бекетін басып тұрды. Конфедерация күштері қалаға қарсы екі рейд жасауға тырысты. Біріншісі 1863 жылдың 20-21 тамызында Квантрилдің Лоуренс, Канзасқа (Лоуренс қырғынына қараңыз) жолында болды. Екінші рейд 1864 жылдың 24-25 қазанында болды, онда Конфедерация генерал-майоры Стерлинг Прайс 10 000 сарбазбен оңтүстікке шегініп келе жатқанда қаладан өтті (Прайс рейдіне қараңыз). Конфедерация жеңілгеннен кейін әскери бекет 1865 жылдың тамызында таратылды. Олате Орегон жолы, Калифорния жолы және Санта-Фе жолындағы тоқтау орны болды. Жергілікті дүкендер мен кәсіпорындар үшін жолаушыларға қызмет көрсету – негізгі табыс көзі еді. Батысқа бет алған керуендер үшін маңызды тоқтау орны болған Махаффи үйі бүгінде Олате қаласының күтіміндегі тіркелген тарихи орын. Қызметкерлер сол дәуірге тән костюмдер киеді, ал ат шанасымен саяхаттау және шаруа қожалықтарының жануарлары осы орынды балалардың сүйіктісіне айналдырады. Келушілер Азамат соғысының қайта жандандыруларына, "Далалық Батыс күндеріне" және басқа да іс-шараларға қатыса алады. Трансконтиненталдық темір жол салынысымен батысқа қарай созылған жолдар маңыздылығын жоғалтты, ал Олате ұмытылып, тыныш далалық қалашық болып қалды.

20 ғасыр

1950 жылдары мемлекетаралық тас жолдар жүйесінің салынысы және тікелей 35-ші мемлекетаралық тас жолы Олате қаласын жақын орналасқан Канзас-Сити (Миссури штаты) қаласына байланыстырды. Осының нәтижесінде Олате Канзас-Сити қалалық аймасының бір бөлігіне айналғанда, тұрғын үйлердің үлкен өсімі байқалды. 1980 жылдары Олатеде коммерциялық өсім қарқынды дамыды, бұл одан да көп тұрғынды әкелді. Олате халқының саны 2001 жылы 100 мыңнан асып түскені есептеледі, ал кейінгі болжамдар қаланың оңтүстік, батыс және солтүстік жақтардағы егістік жерлерге қарай кеңейе беруін көрсетті.

География

Олате солтүстікте Ленекса, шығыста Оверленд Парк, солтүстік-батыста Де Сото, оңтүстік-батыста Гарднер қалаларымен шектеседі. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 60,42 шаршы миль (156 км²) құрайды, оның ішінде 59,66 шаршы миль (155 км²) құрлық және 0,76 шаршы миль (2 км²) су жамылған. Олатеде екі мемлекеттік көл бар: Олате көлі және Седар көлі. Олатедегі Қара Боб паркі Шауни тайпасының басшысы Қара Бобтың құрметіне аталған.

Климат

Олатеде ылғалды континенталды климат, суық қыстар мен ыстық жаздар бақыланады. Температура қаңтар айында орташа ең жоғарысы және ең төменісі аралығында, ал шілде айында орташа ең жоғарысы шамамен аралығында болады. Температура жылына орташа 36 күнге дейін және орташа 3 күнге жетеді. Ең төменгі температура жылына орташа есеппен 102 күн мұздың температурасынан (32°F) төмен түседі, бірақ көбінесе одан да төмендемейді. Әдетте, алғашқы аяз қазан айының ортасы мен қараша айының бірінші аптасы аралығында, ал соңғы аяз наурыз айының соңы мен сәуір айының екінші аптасы аралығында болады. Аймаққа орташа есеппен бір жылда шамамен жауын-шашын түседі, оның көп бөлігі мамыр және маусым айларында жауады – сәуір-маусым кезеңінде 30 күнге жуық өлшенетін жауын-шашын тіркеледі. Типик жыл ішіндегі жауын-шашынның жалпы мөлшері 28-ге жуықтан 53 дюймге дейін жетеді. Жыл сайын орташа есеппен 95 күн өлшенетін жауын-шашын болады. Қысқы қардың орташа мөлшері шамамен 19 дюймды құрайды, бірақ медианасы болып табылады. Жылына орташа есеппен 9 күн өлшенетін қар жауады, оның ішінде жеті күні кем дегенде 1 дюйм қар жауады. Қардың тереңдігі кем дегенде 1 дюймды құрайтын күндер жылына орташа есеппен 25 күнге жетеді.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 125 872 адам, 44 507 шаруашылық және 33 274 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілген жоқ, ал 46 851 тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы көрсетілген жоқ. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 83,1% ақ нәсілді, 5,3% афроамерикалық, 0,4% американдық үндістер, 4,1% азиялық, 4,2% басқа нәсілдерден және 3,0% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 10,2% -ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 44 507 шаруашылықтың 44,1% -ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 60,9% -ы бірге тұратын күйеу жұбайлар, 9,6% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,3% -ы әйелі жоқ ерлер, ал 25,2% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың шамамен 20,0% жеке адамдардан тұрды, ал 5,3% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдарды құрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,80 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,24 адам. Қала тұрғындарының орташа жасы 32,9 жас; 30% тұрғындар 18 жасқа дейін, 7,5% 18 мен 24 жас аралығында, 32,1% 25 пен 44 жас аралығында, 23,1% 45 пен 64 жас аралығында және 7,2% 65 жастан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 49,5% ер адам және 50,5% әйел адам.

Экономика

Олатедің коммерциялық және өнеркәсіптік парктерінде көптеген компаниялар орналасқан, оның ішінде Honeywell, Husqvarna, ALDI, Garmin, Grundfos және Farmers Insurance Group. Farmers Insurance компаниясы Лос-Анджелесте орналасқан, бірақ Олатеде АҚШ-тың басқа қалаларына қарағанда одан көп қызметкер жұмыс істейді. АҚШ Көлік департаментінің агенттігі – Федералды авиация басқармасы Олатеде әуе қозғалысын басқару орталығын басқарады және күтіп ұстайды, ол Канзас-Сити орталығы немесе ZKC деп аталады. Канзас-Сити орталығы – АҚШ әуе кеңістігін қамтитын 20 аймақтық қозғалыс бақылау орталығының бірі. Джонсон округі Олатеде Джонсон округі атқарушы әуежайын ұстайды, ол 4 100 фут (1250 м) ұшып-қону жолағымен, параллель такси жолдарымен және федералдық келісімшарт бойынша әуе қозғалысын басқару мұнарасымен жабдықталған. Бұл әуежай штаттағы екінші ең көп трафиктік әуежай болып табылады.

Білім

Олате қаласын ДеСото, Олате, Спринг Хилл және Блю Вэлли мектеп округтері қамтамасыз етеді. 2008 жылғы мәлімет бойынша, Олате мектеп округінде 26 894 оқушы оқып жатыр. Олате мектеп округінің құрамында 36 бастауыш мектеп, 10 орта мектеп және бес жоғары мектеп бар: Олате Солтүстік, Олате Оңтүстік, Олате Шығыс, Олате Солтүстік-Батыс және Олате Батыс. Олате қаласында MidAmerica Nazarene университеті және Канзас саңыраулар мектебі орналасқан (1861 жылы негізі қаланған).

Көлік

Джонсон округінің көлік қызметі Олате қаласын қоса алғанда, округтің барлық аймақтарында автобус жүйесін іске асырады. BNSF темір жолының Чикаго-Лос-Анджелес басты жолы Олате қаласынан өтеді.

Танымал мәдениетте

1967 жылы Олате Роберт Блейк пен Скотт Уилсонның "Салқын қан" фильмінде маңызды орын болды. 2003 жылы Олате Меган Майлан мен Джон Шенк түсірген "Суданның жоғалған ұлдары" деректі фильміндегі түсірілім орны.