Кіріспе

Лион округіндегі қала, Канзас штаты, АҚШ.

Эмпория – Канзас штатының Лион округіндегі қала және округ орталығы. Эмпория Топека мен Уичита қалалары арасында, Канзас автожолындағы 50-ші АҚШ тас жолымен, сондай-ақ 335 және 35-ші мемлекетаралық тас жолдардың қиылысында орналасқан. Эмпория – сонымен қатар студенттік қала, мұнда Эмпория мемлекеттік университеті мен Флинт Хиллз техникалық колледжі орналасқан. Бұл қалада жыл сайын екі спорттық іс-шара өткізіледі: Unbound Gravel (шағыл велосипед жарыстары) және Dynamic Discs Open (диск гольф турнирлері).

Тарих

Эмпория 1857 жылы құрылған, және ежелгі Карфагеннен атын алған, ол тарихта дамыған сауда орталығы ретінде белгілі. 1864 жылы Юнион Пасифик Темір жолының Оңтүстік тармағы (кейін Миссури Канзас Техас темір жолына біріктірілген) Форт Райлиден Эмпорияға дейін салу үшін жер берілді. Аталған жол 1869 жылы Эмпорияға жетіп, дамып келе жатқан қалаға қызмет ететін алғашқы темір жол болды. 1870 жылдың шілде айында екінші темір жол – Атчисон, Топека және Санта-Фе темір жолы Эмпорияға келді, ал Америка Азамат соғысынан кейінгі жылдары қала маңызды темір жол торабына айналды. 1888 жылы теміржол басшысы және педагог Джон Байерс Андерсон өзінің 50 жылдық тойын мерекелеу үшін жеке кітапханасын Эмпория колледжіне сыйлады, ал оның бұрынғы шәкірті Эндрю Карнеги Андерсонның құрметіне кітапхана салуға қосымша қаржы бөлді (жаңа колледж ипотекалық қарызын төлеген жағдайда). 1953 жылы Эмпорияда АҚШ-та Ардагерлер күні алғаш рет тойланды. Жергілікті аяқ киім шебері Алвин Дж. Кингтің ұсынысымен, АҚШ Конгресінің өкілі Эдвард Рис Атыс тоқтату күнін Ардагерлер күні деп өзгерту туралы заң жобасын енгізді. Президент Дуайт Д. Эйзенхауэр 1954 жылдың 8 қазанында бұл заңға қол қойды. 1974 жылдың 8 маусымында Эмпорияны F4 торнадосы шапты, нәтижесінде алты адам қаза тауып, 200 адам жарақат алды, ал зиян 25 миллион долларды құрады. 1988 жылдың 6 наурызында, жексенбі күні, қарулы адам Кальвари баптист шіркеуіне кіріп, ғибадат кезінде оқ ашты. 29 жастағы қарулы Чонфон Джи ешқандай нақты мақсаты болмағандықтан, бір адамды өлтіріп, төрт адамды жарақаттады.

География

Эмпория Канзастың шығыс-орталық бөлігінде орналасқан. Ол Канзас магистралі мен 35-тарамалық және АҚШ 50-тарамалық магистралінің қиылысында жатыр, Канзас-Ситиден оңтүстік-батысқа қарай 174 шақырым, Топекадан оңтүстік-батысқа қарай 93 шақырым және Флинт-Хиллздің шығыс жиегіндегі Уичитадан солтүстік-шығысқа қарай 140 шақырым жерде. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 31 шаршы километр (11,94 шаршы миль), оның ішінде 31 шаршы километр (11,83 шаршы миль) құрлық және 0 шаршы километр (0,11 шаршы миль) су. Неошо өзені қаланың солтүстік жағынан ағып өтеді. Оның салаларының бірі – Котонвуд өзені қаланың оңтүстік жиегімен және екі ірі қалалық саябақ – Питер Пэн мен Соденс Гроув арқылы ағады; екі өзен Эмпорияның шығыс шекарасына жақын жерде қосылып, Оклахомадағы Арканзас өзеніне оңтүстік-шығысқа қарай құяды.

Климат

Көппен климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Эмпорияда ылғалды субтропиктік климат басым, климат карталарында "Cfa" деп белгіленеді. Эмпориядағы ең жоғары температура 1934 жылдың 15 шілдесінде және 1936 жылдың 14 тамызында тіркелсе, ең төменгі температура 1947 жылдың 4 қаңтарында тіркелген.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 24 916 адам, 9 812 үй шаруашылығы және 5 571 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 11 352 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 84% ақ, 3,2% афроамерикалық, 3,1% азиялық, 0,8% американдық үнді, 10,5% басқа нәсілден және 3,1% екі немесе одан да көп нәсілден. Халықтың 14,4% -ы испаниялық немесе латын америкалықтарды құрады. Бұрын Tyson Foods сиыр етін өңдеу зауытында 2400-ден астам жұмысшы жұмыс істеген. Ол автомобильдерге арналған қосалқы бөлшектерді өндіреді. Оклахома-Ситиде орналасқан Braum сүт дүкендерінің желісі 1952 жылы Эмпорияда «Питер Пэн» деген атпен құрылған. Simmons Pet Food компаниясы Эмпорияда ылғалды ит азығын өндіретін көп гектарлық зауытты иеленеді. 2008 жылдың 25 қаңтарында Тайсон компаниясы 2008 жылдың 25 наурызына дейін 1500 жұмыскерді (60 пайыздан астам) жұмыстан босату туралы күтпеген жағдайға түсірді. Компания мал сою операцияларын Канзастың батысындағы мал өсіру аймақтарына жақындату қажеттігін мәлімдеді. 37 жыл бойы қаланың ең ірі жұмыс берушісі болған Тайсон зауыты жергілікті экономиканың шамамен 10 пайызын құрайды.

Колледждер мен университеттер

Эмпория қаласында Эмпория мемлекеттік университеті және Флинт Хиллс техникалық колледжі орналасқан. 1882 жылдан 1974 жылға дейін Эмпория жеке колледжі жұмыс істеген, сондай-ақ қаланың алғашқы жылдарында екі колледж болғандықтан, оны кейде "Канзастың Афинасы" деп атаған.

Бастапқы және екіншілік

Қоғамға Emporia USD 253 мемлекеттік мектеп округі қызмет көрсетеді, онда бір жоғары мектеп (Emporia High School), бір орта мектеп және алты бастауыш мектеп, сондай-ақ ерте балалар орталығы бар. Сонымен қатар, қоғамда екі жеке мектеп жұмыс істейді: Emporia Christian School (балабақшадан 8-сыныпқа дейін) және Sacred Heart Catholic School (балабақшадан 5-сыныпқа дейін).

Кітапхана

Эмпория қалалық кітапханасы 1869 жылдан бері жұмыс істеп келеді және Канзас штатындағы үздіксіз жұмыс істеп тұрған ең көне кітапхана болып табылады.

Ауа

Қаланы Эмпория қалалық әуежайы қамтамасыз етеді.

Автобус

Қала ішіндегі автобус қызметін LCAT, немесе Лион округінің аймақтық көліктері қамтамасыз етеді. Агенттік Emporia қаласы және Лион округі аумағында талап бойынша және қалыпты маршруттан ауытқумен автобус қызметтерін ұсынады. Автобустар Лион округінің қызметі болып табылады, Канзас көлік департаментінің маңызды қолдауымен.

Автомобиль жолдары

Эмпорияны келесі тас жолдармен байланыстыруға болады: , , , , .

Пойыз

Бұрынғы BNSF темір жолының (бұрынғы Санта-Фе) Оңтүстік Транскон негізгі желісі Эмпория қаласынан шығыстан батысқа қарай өтеді. Эмпорияда поездарды тіркеу ауласы орналасқан. 1971 жылы Amtrak құрылғанға дейін қалаға Санта-Фе жолаушылар пойыздары қызмет көрсетті. 1971–1997 жылдар аралығында күнделікті жүретін «Оңтүстік-Батыс Басшысы» пойзы қалаға қызмет етті. Эмпория станциясына қызмет көрсету 1997 жылы тоқтатылды, ал 1884 жылы салынған станция осыдан екі жыл кейін өрт сөндірілмей жанып кетті. 2014 жылы станцияны қайта жаңарту үшін жергілікті шаралар қолға алынды. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, жаңа станция мен қызметті қайта жандандырудың болашағы әлі белгісіз.

Медиа

The Emporia Gazette – аптасына алты күн жарияланатын қаланың бас газеті. Газет сонымен қатар испан тілінде ай сайын шығатын «La Voz» газетін де жариялайды. Emporia State University екі апта сайын «Emporia State University Bulletin» студенттік газетін шығарады. Эмпория – Шығыс Орталық Канзас аймағының хабар тарату орталығы. Бір AM радиостанциясы және он FM радиостанциясы қалаға лицензияланған және/немесе қаладан хабар таратады.

Қызықты орындар

Эмпорияда Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енген 14 құрылыс бар. Олар: Ескі Эмпория қалалық кітапханасы, Финни (Уоррен Уэсли) үйі, Гранада театры (сондай-ақ «Фокс» театры деп те аталады), Харрис Борман үйі, Хоу (Ричард) үйі, Киблер тас үйі, Кресс ғимараты, Мейсон (Уолт) үйі, Андерсон Карнеги ескерткіш кітапханасы, Пламб (Престон Б.) үйі, Соденнің Гроув көпірі, Соден (Хэлли Б.) үйі, Уильям Аллен Уайт үйі (сондай-ақ «Қызыл жартастар» деп те аталады) және полковник Харрисон С. мен Сюзан Крос үйі. Эмпория мемлекеттік университетінің кампусында (Коммерсант көшесіне жақын) орналасқан, бір бөлмелі нағыз мектеп үйі де бар, оған ESU мұғалімдер колледжі мен Ұлттық мұғалімдер даңқы залы арқылы экскурсиялар ұйымдастырылады. Канзас автожолының Эмпория аймағында Уильям Аллен Уайттың туған жері деп аталатын Канзас тарихи белгісі орнатылған.

Танымал мәдениетте

1987 жылы CBS телеарнасының "Murder Ordained" атты мини-сериалы Эмпория қаласында түсірілді. Ол 1983 жылы Сандра Бёрдтің қазасына байланысты Эмпорияда болған шын оқиғаны көркемдеп бейнеледі.