Кіріспе
Қытай әншісі Вэй Вэй (; 28 қыркүйек 1963 жылы туған) – қытайлық мандопоп әншісі, актриса, қайырымдастық қызметкері және профессор. "Поп императрицасы" деген лақап атымен танымал, ол өнерлілігі мен вокалдық өнерімен кеңінен танылды. Ол өзінің буынындағы ең ұлы қытайлық артистердің бірі саналады. Музыка мен бейне өнер саласына қосқан үлесі 1990-шы жылдар мен 2000-шы жылдардың басында оны қытайлық поп-мәдениетінің маңызды және ықпалды тұлғасына айналдырды. Вэй бала кезінде мемлекеттік демеушілікте өткен ән және би сайыстарында өнер көрсетіп, мемлекеттік мақұлдаудан өткен революциялық әндерді орындады. Оның үлкен жетістігі 1986 жылы Қытайдың экономикалық реформасы кезінде болды, ол Қытайдағы Ұлттық жас әншілер конкурсында және Польшадағы 24-ші Сопот халықаралық ән фестивалінде жеңіске жетті. Төрт жылдан кейін, 1993 жылы Шанхайда өткен Шығыс Азия ойындарында испан әншісі Хулио Иглесиаспен дуэт орындады. Көбінесе спорт мәдениетімен және Олимпиадамен байланысты болған Вэй 1993 жылдан бері Қытайдың Олимпиадалық мәдени елшісі болып табылады, бұл лауазымды Қытай Олимпиада комитеті Олимпиада ойындарын қабылдауға алғашқы өтініш берген кезде алды. Вэй 1996 жылғы жазғы Олимпиадада Азияның жалғыз мәдени өкілі болды, сондай-ақ 2008 жылғы жазғы Олимпиаданың жабылу салтанатында және Қытайдың 11-ші Ұлттық ойындарының ашылу және жабылу салтанатында өнер көрсетті. Вэйдің әндері Қытайдағы көптеген маңызды спорттық іс-шаралардың ресми әндері ретінде пайдаланылды. Оның "I Want to Fly" әні Қытай Олимпиада комитеті тарапынан 2008 жылғы Олимпиадалық желкендік спорты жарысының ресми әні ретінде таңдалды. 2007 жылы Бүкіл Қытай әйелдер федерациясы Вэйдің қытай спорты мәдениетіне қосқан үлесін мойындап, оны "Спорт патшайымы" деп атады. Әлем бойынша шамамен 100-200 миллион дискі сатылған.
Wei Wei (; born 28 September 1963) is a Chinese mandopop singer, actress, philanthropist and professor. Nicknamed "The Empress of Pop", she has been widely recognized for her artistry and vocal performances. She has been regarded as one of the greatest Chinese entertainers of her generation, and her contributions to music and visual media have made her a prominent and influential Chinese pop culture figure during the 1990's and early 2000s. Wei started performing in various state sponsored singing and dancing competitions as a child, singing state sanctioned revolutionary music. Her breakthrough came alongside the Chinese economic reform in 1986 when she won both the National Young Singers contest in China, and the 24th Sopot International Song Festival in Poland. Four years later, she performed a duet with Spanish singer Julio Iglesias at the 1993 East Asian Games in Shanghai. Largely associated with sports culture and the Olympics, Wei has been an Olympic Cultural Ambassador for China since 1993, a role she assumed when the Chinese Olympic Committee submitted its initial application to host the Olympic Games. Wei was the sole cultural representative for Asia at the 1996 Summer Olympics, the closing ceremony of the 2008 Summer Olympics, and the opening and closing ceremonies of the 11th National Games of China. Wei's songs have been used as the official theme songs for many major sporting events in China. Her single "I Want to Fly" was chosen by the Chinese Olympic Committee as the official theme song for the 2008 Olympic Sailing events. In 2007, The All China Women's Federation recognized Wei's contributions to Chinese sports culture by designating her the "Queen of Sports". Having sold an estimated 100 200 million records worldwide,
Ерте өмір
Вэй Ішкі Моңғолияның Жохот қаласында Чжуан отбасында, Халық азаттық армиясының қатарында болған ветераны және теміржол қызметкері Чжан Ю мен Вэй Сюкунның қызы ретінде дүниеге келді. Балабақшаға барған кезде ол өнермен шұғылдана бастады. 7 жасында отбасы Гуанси провинциясының Лючжоу қаласына көшті, ал 14 жасында Пекинге көшіп, Қытай ұлттық ән және би ансамблінде жұмыс істей бастады. Жас мүше ретінде оның білімі би, ән салу, музыкалық аспаптарда ойнау, хореография, сахна безендіру және жарықтандыруды қамтыды. Ансамбль Қытайды аралап, көбінесе бір күніне бірнеше концерт берді. Ол Қытайдың Пекин қаласындағы Орталық музыка консерваториясын бітірді. 1986 жылы ол Қытай Халық Республикасының Мәдениет министрлігінен "2-дәрежелі ұлттық орындаушының кәсіби біліктілік куәлігін" алды. Бір жылдан кейін министрлік оған "1-дәрежелі ұлттық орындаушының кәсіби біліктілік куәлігін" берді, бұл Қытайдағы оның мамандығы бойынша ең жоғары кәсіби біліктілік, доктор ғылымына тең, және оған Қытайдағы музыка академияларында профессор деңгейінде сабақ беруге мүмкіндік берді.
1988-1992: Махаббатқа арналу және жұлдыздыққа көтерілу
1988 жылы Вэй Қытай Орталық теледидарының Жаңа жылдық галасы, «Аждаһа жылының кездесуі» үшін тақырыптық әнді орындады. 1989 жылы оның «Махаббатқа арналған құрбандық» (Dedication of Love) қытай әнін орындауы – осы орындалысы оның мансабын шын мәнінде бастады деп есептеледі – Қытайда ұлттық хитке айналды, және ол қайырымдылық пен қаражат жинау шараларының символына айналды, өйткені оның өнері Анхуэйден келген ауылдық қоныс аударушы жұмысшының омыртқа хирургиясынан айығуына жеткілікті қаражат жинады. 1990 жылы оның жаңа синглы «Азияның күшті желдері» (Asian Mighty Winds) 1990 жылғы Азия ойындарының тақырыбы ретінде таңдалды, және ол оны қытай әншісі Лю Хуанмен бірге орындады. Ән тез арада тағы бір ұлттық хитке айналды, және Вэй Гуанси провинциясының Лиучжоу провинциялық үкіметі тарапынан «Спорт патшайымы» деп аталды. Сол жылы ол қытай актерлері Чжан Гуоли мен Цзян Лилимен бірге «Әншінің хикаясы» (The Story of A Songstress) фильмінде түсті, сондай-ақ 1992 жылы Гонконгте өткен «Мисс Азия» сайысында өнер көрсетті, және Қытай Орталық ән және би тобы ұйымдастырған Американың ірі қалаларындағы алғашқы концерттік турнеде жетекші әнші болды.
1993-2000: Карнеги залы мен халықаралық танылу
1993 жылы Вэй испандық әнші Хулио Иглесиаспен бірге 1993 жылғы Шығыс Азия ойындарының ашылу және жабылу салтанатында жетекші әнші болды. Кейін ол 1994 жылы Жапонияның Хиросима қаласында өткен Азия ойындарының ашылу шарасында өзінің "Asian Mighty Winds" әнін қайта орындады, ал оның әндерінің мәтіні Жапонияда ғылыми зерттеулер мен талдаулардың нысаны болды. Сол жылы Вэй Пекиндегі жазғы Олимпиада ойындарына қолдау көрсету үшін Монакоға барған 200 мүшелі Олимпиада делегациясына қосылған екі әншінің бірі болды. Бір жыл өткен соң, 1994 жылы, ол Нью-Йорктегі Карнеги залында CCTV Жаңа жылдық гала-концертінде өзінің хит-синглы "Dedication of Love" әнін орындағаннан кейін "Түннің жұлдызы" атағын алды. Сол жылы "Шығыстан соққан жел" әні Шанхайдың шығыс телеарнасындағы шоуда танымал болды және кейіннен телеарнаның тақырып әніне айналды. Оның алғашқы ағылшын тіліндегі альбомы "The Twilight" деп аталды. Карнеги залындағы өнер көрсеткеннен кейін ол "Вэй Вэй және әлем" атты концерттік турнесін бастады, ол Қытайдың ірі қалаларына, соның ішінде Пекин, Шанхай, Гуанчжоу және Куньминге сапарлар мен өнер көрсетулерді қамтыды. 1996 жылы Атланта Олимпиадалық комитетінің президенті және бас директоры Билли Пэйн кездесуден кейін Вэйді Азияның Олимпиададағы жалғыз мәдени өкілі ретінде бекітті. Вэй 60 000 көрерменнің алдында Джеймс Браун және Уилли Нельсонмен бірге өнер көрсетті. Олимпиада ойындарының жалғыз мәдени өкілі болғандықтан, Вэй CNN арнасында 15 минуттық арнайы бағдарламада сұхбат берді. Келесі жылы, 1997 жылы, Вэй американдық Nioxin шаш күтімі компаниясымен бір жылдық келісімшартқа отырды, ол Қытай, Тайвань және Гонконгта өнімнің елшісі болды. 1999 жылы Вэйдің "Wei Wei's Devotion" жинақ альбомы Қытайдағы ең танымал поп-музыка альбомы болды, ал ол альбомды одан әрі насихаттау үшін Францияның Парижі қаласындағы Цезарь сарайында концерт өткізді. 2000 жылы ол Қытай Олимпиадалық комитетіне қосылып, Қытай Халық Республикасының атынан 2008 жылғы Пекин жазғы Олимпиада ойындарына қолдау көрсету науқанына қатысты және Сидней және Шанхай опера театрларында өнер көрсетті. "The Same Song" әнін орындауы үшін ол 6-шы Қытай музыка теледидар конкурсында "Алтын Феникс" жүлдесін жеңіп алды.
20002014: Go, Girl Go!, 2008 жылғы Пекин Олимпиадасы мен мен әншімін
2003 жылы Вэй SARS эпидемиясынан кейін денсаулық сақтау қызметкерлерінің құрметіне Пекинде ұйымдастырылған галаларға арнайы қонақ ретінде шақырылды және өзінің халықаралық мансабын одан әрі дамыту мақсатында Стокгольмде Wei Wei International Management халықаралық басқару компаниясын құрды. 2004 жылы ол Олимпиадалық және спорттық іс-шараларда өнер көрсетуді жалғастырды және жаңа Бейжің ұлттық стадионының құрылысын басталды деп жариялады. Осы кезеңде ол Шанхайдағы Формула 1 жарыс трассасының ашылу салтанатында басты орындаушы болды. Қытайдың "Бір әлем, бір арман" Олимпиадалық ұранының халықаралық тұсаукесерінде Эндрю Ллойд Веббердің "Love Changes Everything" әнін орындады. 2004 жылы Қытай Олимпиадасының әнін кім орындауы керектігі туралы онлайн-дауыс беруде Вэй ең көп дауыс жинаған кандидат атанды. 2005 жылдан 2010 жылға дейін Вэй Бүкіл Қытай Жастар Федерациясының тұрақты комитетінің мүшесі болды. 2006 жылы швед жазушысы Катарина Лиллихёк жазған "Жаңа Вэй, менің жаңа жолым" атты өмірбаяны жарық көрді, осымен ол сахнадағы екі онжылдығын тойлады. Сондай-ақ ол өзінің 20 ең танымал әнінің жиырма жаңа жазбасын шығарды. Біріншісі, оның бес ең танымал әнінен жасалған попурри, 8 мамырда ұсынылды: 20X20 Dance Loop. Ол сонымен қатар iTunes Music Store цифрлық жүктеу платформасы арқылы бүкіл әлемге таратылды және Қытай Жаңа жылын тойлауға арналған халықаралық гастрольдік сапарға шықты. Гастроль аясында ол Лос-Анджелесте, Венада, Барселонада және Торонтодағы Роджер орталығында өнер көрсетті, онда Қытайдың Канададағы елшісі Лу Шумин және Торонто консулы Чэнь Сяолин оны құрметпен қарсы алды. Осы кезеңде ол Қытайдағы ең ірі ән сайысы – Ұлттық жас әншілердің Гран-присінің қазылар алқасының мүшесі болды және Ұлы Қытай қабырғасындағы Олимпиадалық шоуда Олимпиадалық тақырыптық әні "Бір әлем, бір арманды" Олимпиада чемпиондарымен бірге орындады. 2007 жылы ол Қытай Футбол қауымдастығының елшісі болып тағайындалды және оның "Go, Girl Go!" әні 2007 жылғы FIFA Әйелдер Әлем чемпионатының ресми әні ретінде бекітілді. "Барселона" футбол клубының ойыншылары Карлес Пуйоль, Лионель Месси, Деко және тағы басқалары Вэйге "Go, Girl Go!" музыкалық бейнесінде қосылды, бұл әйелдер футболына деген құрметтің белгісі болды. 2008 жылы ол Fairchild Media Group және Шанхай Медиа тобының ұйымдастыруымен өткен Қытай Жаңа жылына арналған All Star Show 2008 шоуына қатысты. Шоу 18 қаңтарда Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Ванкувер қаласында түсірілді, және Вэй мен классикалық кроссовер сопраносы Джорджия Фумантидің дуэті де осы шоуға енді. Вэй сонымен қатар шведтік Allsång på Skansen шоуында Андерс Лундиннің шақыруымен өнер көрсетті. Осы кезеңде ол Қытай Футбол қауымдастығының елшісі лауазымын бір жыл атқарды. Жыл аяқталар алдында ол БоА, Рут Саханая, Деспина Ванди, Сону, Даниэла Меркьюри және тағы басқалармен бірлесіп өзінің хит әні "Dedication of Love" әнін ағылшын тілінде ремикс жасады. 2008 жылғы Жазғы Олимпиаданың жабылу салтанатында Вэй қытай әншісі Сунь Наньмен бірге "Surpass" әнін орындады, содан кейін 2009 жылдан 2010 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымындағы Қытайдың Ұлттық орман және шабындық басқармасының орманшылық елшісі лауазымын атқарды. 2014 жылы Вэй "I Am a Singer" (Қытайдың 2-маусымы) шоуына қатысты, оған Phil Chang, Gary Chaw, G. E. M., Han Lei және тағы басқалар қатысты.
2022 жылғы Қысқы Олимпиада және 2022 жылғы Азия ойындары
2022 жылы Вэй 8 жылдық үзілістен кейін 2022 жылғы Қысқы Олимпиаданың «Болашаққа бірге» әнінің жетекші орындаушыларының бірі ретінде қайта ортаға түсті. 2022 жылдың 18 ақпанында Вэйдің үлкен ұлы Симингтонды Олимпиадалық шаңғышы Эйлин Гуден үлгі алуға шақыруы Weibo желісінде кең таралды және Қытай баспасөзінде жарияланды. Сол жылы ол Тайландтың бұрынғы премьер-министрі Таксин Шинаватра құрған Тайландтағы жеке халықаралық Шинаватра университетінде музыка профессоры және вокалдық музыкаға маманданған докторлық диссертация жетекшісі болып тағайындалды.
Қайырымдылық жұмыс
Өзінің мансабында Вэй түрлі қайырымдылық шараларында өнер көрсетті. 1991 жылы ол өзінің "Dedication of Love" әнін Қытайдағы қайырымдылық қорын жинау шарасында Пекиндегі Халық Ұлы залында 1998 жылғы Қытайдағы су тасқынының құрбандарына арнап орындады. 2004 жылы ол Қытайдың бұрынғы көшбасшысы Дэн Сяопиннің ұлы Дэн Пуфан ұйымдастырған мүгедектерге арналған қайырымдылық кешінде соқыр қытай суретшісі Ян Хайтомен бірге "Сүйіспеншілікке арнау" әнін орындады. 2005 жылы ол Қытайдың Шэньчжэнь қаласында аналар үшін "Бақыт жобасы" атты қайырымдылық шарасында өнер көрсетті. 2012 жылы ол Пекинде өткен қайырымдылық аукционына қатысып, 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында киген көйлегін аукционға шығарды. Ол рекордтық бағамен CNY ¥300,000 (42,800 АҚШ доллары) сатылды, ал түскен барлық қаражат қайырымдылыққа жұмсалды. Сол жылы ол Қытайдың Табиғи ресурстар министрлігі тарапынан Қытайдың Мұхиттық ізгі ниет елшісі болып тағайындалды. 2013 жылы ол онкологиялық зерттеулерге қаражат жинау және онкологиялық науқастарға көмек көрсету мақсатында Пекиннің Чаоянг паркінде өткен 15-ші Бейжің үміт жүгіруінде 5585-тен астам адамның алдында "Сүйіспеншілікке арнау" әнін орындады. Осы үшін ол Гонконгтың Дүниежүзілік рекордтар қауымдастығынан "Дүние жүзінде бір уақытта ым тілінде "Сүйіспеншілікке арнау" әнін орындаған адамдардың ең көп саны" бойынша әлемдік рекордты алды. Олардың үш баласы болды: Симмингтон В. Смит, Ремингтон В. Смит және Винсон В. Смит. 2005 жылы олар ажырасып, ол балаларымен бірге Стокгольмнен Қытайдың Пекин қаласына көшіп келді. Вэй Гонконг актері Джеки Чанмен ұзақ жылдан бері дос, ол Пекинде өткен қайырымдылық шарасында оның балаларымен бірге болды. Қытайлық Сингапурлық актриса Гонг Ли 2014 жылы Синьхуа ақпарат агенттігі жариялаған суреттерде Гонг Вэйдің үлкен ұлы Симмингтонды Пекиндегі үйінде құшақтап тұрғанын көрсетті. 2009 жылдың желтоқсанында швед салық органдары Вэйді 2003-2008 жылдар аралығында Қытайда тапқан табысы үшін швед үкіметіне 80-104 миллион швед кронасы (шамамен 10 миллион АҚШ доллары) салық төлеуі керек деп айыптады. Оған жауап ретінде ол Швецияның сол кездегі премьер-министрі Фредрик Райнфельдке жолдаған ашық хат жариялады, онда ол көмек сұрап, салық органдары оның мүлкін заңсыз тәркілегенін, өйткені салық органдары ордерсіз немесе сот шешімісіз тәркілеуді жүргізгенін мәлімдеді. Швед салық органының айыптаулары ақыр соңында швед соттарымен нақты фактілердің жетіспеуіне байланысты қабылданбады.
Мұра
Вэй Қытайда ұлттық қазына және ең танымал әншілердің бірі саналады. Вэй – Дэн Сяопин бастамасымен жүзеге асырылған реформа мен ашылу кезеңінен кейін Қытай Халық Республикасын ресми түрде шетелде өкілдік еткен, Қытайдың Олимпиада елшісі болып тағайындалған алғашқы материктік Қытай поп-әншісі, Қытайды халықаралық аренада өкілдік еткен алғашқы Чжуан этностық тобының өкілі, және Қытайдың интернетті музыканы цифрлық түрде тарату үшін қолданған алғашқы артистерінің бірі. Винне Чунг South China Morning Post газетінде: «Вэй Вэй – Қытайдың ең ірі поп-жұлдызы және ең тартымды елшісі» деп жазды. Кристогер Стеннеберг швед журналы DiEgo-ға жазған мақаласында: «Вэйдің сөйлегенде дауысы құлқылы, тіпті еркек сияқты, бірақ ән салғанда ол дауыс жоғалып кетеді. Оның дауысы Кайли Миноуг пен Энн Софи фон Оттердің үйлесімінен туған» деп атап өтті, сондай-ақ: «Қытайда оның жанкүйерлерін ұстап тұру үшін әскерилер екі қатарға тұрады» деді. Гонконг журналисі Хуан Баолян Open Magazine журналына жазған мақаласында: «Бұл қарапайым әйел – Қытайдың жарқын жұлдызы, және Қытайдың барлық халқы оны біледі. Ол үкіметі тарапынан лайықты түрде ұлттық қазына саналады» деді. Шығыс Азия ойындарында Вэйдің Хулио Иглесиаспен дуэті туралы швед журналисі Пер Нилсон Expressen газетінде: «Қуанышпен толған көпшілік үшін ең қызықты сәт – Иглесиас Вэйден үйренген қытай тілінде ән айтуға тырысқанда болды, ол оны керемет оқушы деп санады» деп жазды. Svenska Dagbladet газетіне берген сұхбатында журналист Адам Сванелл Вэйді «поп-жұлдыз болуды ешқашан армандамаған, бірақ оған қарсы тұра алмайтын супержұлдыз» және «әлемдегі ең құпия суретші» деп сипаттады. 2015 жылы ол Шығыс Қытай саяси ғылымдар және құқық университетінің құрметті докторы атағын алды және Құрметті деканы болып тағайындалды, сонымен қатар қолмен әрекеттермен бірге ән салуға қатысқан адамдардың ең көп саны бойынша әлемдік рекордты иеленді. Ол шамамен 100-200 миллион дискі сатқан және «Қытайдың Мадоннасы» деп аталады.