Кіріспе
Сағат түрі, уақытты сандармен көрсететін құрылғы. Цифрлық сағат уақытты сандық түрде көрсетеді (яғни, сандармен немесе басқа символдармен), аналогтық сағаттан өзгеше. Цифрлық сағаттар көбінесе электрондық жетектермен байланысты, бірақ "цифрлық" термині тек дисплейге қатысты, ал жетек механизміне емес. (Аналогтық және цифрлық сағаттар механикалық немесе электрондық түрде жұмыс істей алады, бірақ цифрлық дисплейі бар "сағаттық" механизмдер сирек кездеседі.)
the appliance
A digital clock displays the time digitally (i. e. in numerals or other symbols), as opposed to an analogue clock. Digital clocks are often associated with electronic drives, but the "digital" description refers only to the display, not to the drive mechanism. (Both analogue and digital clocks can be driven either mechanically or electronically, but "clockwork" mechanisms with digital displays are rare.)
Тарих
Алғашқы цифрлық қалта сағатын 1883 жылы "секіретін сағат" механизмін ойлап тапқан австриялық инженер Йозеф Паллвебер жасады. Дәстүрлі циферблаттың орнына, секіретін сағатта эмальды циферблатқа екі терезе орнатылған, олар арқылы сағаттар мен минуттар айналмалы дискілерде көрсетіледі. Секундтық көрсеткіш бұрынғысынша дәстүрлі болды. 1885 жылға қарай Паллвебер механизмі Кортеберт және IWC компанияларының қалта сағаттарында нарықта қолжетімді болды, бұл IWC-тің кейінгі өсуіне және коммерциялық сәттілігіне үлкен үлес қосты деуге болады. Паллвебердің секіретін сағат механизмінің принциптері 1920 жылдары білезік сағаттарында пайда болды (Кортеберт) және бүгінге дейін қолданылуда (Chronoswiss Digiteur). Өнертапқыштың сол кезде сағат бренді болмаса да, оның аты қазір жаңадан құрылған сағат өндірушісімен қайта жаңғыртылды. Плато сағаттары ұқсас идеяны қолданды, бірақ әртүрлі орналасқан. Бұл көктемді серіппелі механизмдерге ие, ішінде бағанасы бар шыны цилиндрден тұрады, оған уақыт өте келе ауысатын нөмірлер жазылған шағын цифрлық карточкалар бекітілген. Плато сағаттары 1904 жылы Сент-Луис әлемдік көрмесінде таныстырылды және Ансония Сағат Компаниясымен өндірілді. Нью-Йорктік Юджин Фитч 1903 жылы сағат дизайнын патенттеді. Одан 13 жыл бұрын Йозеф Паллвебер Германияда цифрлық карточкаларды пайдалана отырып (1885 жылғы айналмалы дискілерді пайдалану патентінен өзгеше) осы өнертабысқа патент алған болатын (DRP No. 54093). Германиядағы Aktiengesellschaft für Uhrenfabrikation Lenzkirch зауыты 1893 және 1894 жылдары осындай цифрлық сағаттар жасады. Цифрлық сағатты дабылға арналған алғашқы патент 1956 жылдың 23 қазанында АҚШ-та Д. Э. Процман және басқалар тіркеді. Процман және оның әріптестері 1970 жылы мүмкіндігінше аз жылжымалы бөліктерді пайдаланатын тағы бір цифрлық сағатты патенттеді. Екі бүйірлік пластиналар арасында цифрлық сандар орналасқан, ал электр қозғалтқышы мен сыртқы тісті дөңгелектер қозғалысты басқарды. "Пулсар" деп аталған бұл сағат Hamilton Watch Company компаниясымен өндірілді, және осы компания Кубриктің "2001: Ғарыш саяхаты" фильмі үшін екі жыл бұрын негізгі аналогтық циферблаты және қосымша цифрлық дисплейі бар, бірақ жұмыс істемейтін цифрлық сағатты жасаған кезде осы сағат туралы айтылған болатын.
Құрылыс
Цифрлық сағаттар әдетте уақытты сақтау үшін айнымалы ток қуатының 50 немесе 60 герц тербелісін немесе кварц сағаттардағыдай 32,768 герц кристалл осцилляторын пайдаланады. Көптеген цифрлық сағаттар күндізгі сағатты 24 сағаттық форматта көрсетеді; АҚШ және тағы бірнеше елде кең таралған сағат форматтарының бірі 12 сағаттық формат (AM немесе PM көрсеткішімен). Кейбір сағаттар, мысалы, көптеген цифрлық сағаттар, 12 сағаттық және 24 сағаттық режимдер арасында ауыстырылуы мүмкін. Аналогтық стильдегі сағат беттерін имитациялау үшін көбінесе LCD экраны қолданылады, және олар кейде "цифрлық" деп те аталады.
Дисплейлер
Уақытты көрсету үшін көптеген цифрлық сағаттар әрбір төрт цифр үшін жеті сегментті LED, VFD немесе LCD дисплейін пайдаланады. Олар, әдетте, уақыт таңғы немесе кешкі екенін, дабылы қойылған-қоймағанын және басқа да ақпаратты көрсету үшін қосымша элементтерді де қамтиды. Көне цифрлық сағаттар дөңгелектерге жазылған сандарды немесе бөлінетін жапсырмалы дисплейді қолданған. Ал жоғары сапалы цифрлық сағаттар нүктелік матрицалы дисплейлерді пайдаланып, цифрлардың өзгеруін анимация арқылы көрсетеді.
Орнату
Егер адамдар кейбір электрондық құрылғылардағы цифрлық сағаттардың дизайнында уақытты орнатуда қиындық тапса, оларды мүлдем орнатпауы мүмкін, нәтижесінде құрылғы қосылғанда әдепкі уақыт, яғни 00:00 немесе 12:00 көрсетіледі. Электр қуатымен жұмыс істейтіндіктен, цифрлық сағаттар тіпті қысқа мерзімге болса да, қуаттық үзілістерде қайта орнатуды қажет етеді. Бұл әсіресе "батареясы" жоқ сағаттар үшін маңызды мәселе, себебі түнде қуат өшіп қалса, сағат таңертең дабыл шалудан қалып қоюы мүмкін. Бұл мәселені азайту үшін, үй шаруашылығына арналған электр қуатымен жұмыс істейтін көптеген құрылғылар қуат өшіп қалғанда немесе қуаттан ажыратылғанда уақытты сақтау үшін батареялық резервтік жүйемен жабдықталған. Соңғы кезде кейбір құрылғыларда атомдық сағаттан радиосигнал арқылы уақытты автоматты түрде орнату, спутниктік теледидар немесе компьютер қосылысы арқылы уақытты алу, немесе зауытта орнатылып, содан кейін ішкі қайта зарядталатын батареямен қуатталатын кварцты механизм арқылы уақытты сақтау сияқты әдістер енгізілді. Кәсіби цифрлық сағаттар тұтынушылық сағаттарға қарағанда көбінесе сенімдірек болады. Қуат жоғалған кезде уақытты сақтау үшін көп жылдық резервтік батареяларды қолдануға болады.
Қолданылуы
Цифрлық сағаттар өте кішкентай және арзан құрылғылар болғандықтан, олар өнім дизайнының танымалдылығын арттырады және көбінесе автомобильдер, радио, теледидар, микротолқынды пештер, стандартты пештер, компьютерлер және ұялы телефондар сияқты түрлі құрылғыларға енгізіледі. Кейде олардың пайдалылығы күмәндалады: жиі айтылатын шағым – жазғы уақытқа ауысқанда көптеген үй сағаттарын қайта орнату қажеттігі. Радио сигналдары арқылы автоматты синхронизацияны қолдану бұл мәселені азайтуда (Радио сағаты туралы қараңыз). Ақылды цифрлық сағаттар уақытты көрсетумен қатар, ауа райы және хабарламалар сияқты қосымша ақпаратты да көрсетіп тұрады.