Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Герман энтомологы (1817–1893)
German entomologist (1817 1893)
Герман Август Хаген (30 мамыр 1817 – 9 қараша 1893) – Нейроптералар және Одонаттар саласында маманданған неміс энтомологы. 1867 жылға қарай ол Еуропаның ең көрнекті энтомологтарының бірі болып танылды, содан кейін Гарвард университетіндегі Салыстырмалы зоология мұражайының кураторы лауазымын қабылдады. 1870 жылы ол АҚШ-та энтомология профессоры деген ресми атақты алған тұңғыш энтомолог болды.
Hermann August Hagen (30 May 1817 – 9 November 1893) was a German entomologist who specialised in Neuroptera and Odonata. He had established himself as one of Europe's preeminent entomologists by 1867 when he accepted a position at Harvard University to curate the Museum of Comparative Zoology. In 1870 he became the first entomologist in the United States to hold the formal title, Professor of Entomology.
Өмірбаян
Хаген 1817 жылғы 30 мамырда Пруссияның Кенигсберг қаласында дүниеге келді. Ол Анна (Линк) Хаген мен Карл Генрих Хагеннің ұлы еді. Оның әкесі Кенигсберг университетінде мемлекеттік кеңесші және саясаттану профессоры, ал әкесінің әкесі Карл Готфрид Хаген сол университеттің химия профессоры болған. Жас Хаген 1836 жылы гимназияны бітіріп, Кенигсберг университетінде медицинаны оқуға түсті. Оның оқу бағытына зоология профессоры Мартин Генрих Ратке зор ықпал етті, және олар бірге Норвегия, Швеция, Дания және Германиядағы маңызды энтомологиялық коллекциялар мен кітапханаларды аралады. 1839 жылы ол өзінің алғашқы мақаласын – «Шығыс Пруссияның құбыршақтарының тізімі» жариялады. 1840 жылы ол медицина ғылымының кандидаты атағын алды, осыған орай «Еуропа құбыршақтары» тақырыбында диссертация қорғады. Содан кейін ол Берлин, Вена, Париж және басқа қалаларда медициналық білімін жетілдірді. 1843 жылы Кенигсбергке оралып, жеке медициналық тәжірибасын бастады және үш жыл бойы хирургиялық ауруханада ассистент болып жұмыс істеді. Ауруханадағы үлкен жүктемеге қарамастан, Хаген энтомологиялық зерттеулерін жалғастырды. Эдмонд де Селис Лонгшамппен тығыз байланыста жұмыс істегендігінің нәтижесінде құбыршақтар туралы бірнеше мақала жариялады. Олар Хаген Америкаға көшіп кеткеннен кейін де ынтымақтастығын сақтап қалды. Хаген 1855-1860 жылдары «Термиттер монографиясын» жариялады. Термиттерді зерттеудің бұл еңбегі «тұңғыш зерттеудің шедеврі» деп аталды. Оның ең белгілі еңбектерінің бірі – «Энтомологиялық кітапхана». 1862 және 1863 жылдары екі томдық болып жарық көрген бұл кітап 1862 жылға дейінгі энтомология саласындағы барлық жариялымдарды тізімдеуге бағытталған. Жарық көргеннен кейін көп жылдар бойы ол ең нақты және толық ғылыми библиографиялардың бірі саналды. Хаген Гарвардта да беделді оқытушы болды. Оның бірнеше шәкірттері көрнекті энтомологтарға айналды, олардың ішінде Джон Генри Комсток, Альберт Дж. Кук, Герберт Осборн, Генри Г. Хаббард және Чарльз В. Вудворт бар. Ол көбінесе экспедицияларға шықпайтын, әдетте мұражайлар, кітапханалар мен университеттерде зерттеу жүргізетін. Алайда, 1882 жылы ол Монтана, Калифорния, Орегон және Вашингтон штаттары арқылы саяхаттап, Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы бойындағы жәндіктердің зиянды түрлерін зерттеуге қатысты. Ол Америка өнер және ғылым академиясы, Америка философиялық қоғамы және Америка энтомологиялық қоғамы сияқты бірнеше ғылыми қоғамдардың мүшесі болды. Ол Кембридж энтомологиялық клубын құрды. 1863 жылы ол Кенигсберг университетінен философия докторы (Ph.D.) ғылыми дәрежесін алды.
Hagen was born 30 May 1817 in Königsberg, Prussia. He was the son of Anna (Linck) Hagen and Carl Heinrich Hagen. His father was a senior government counselor and a professor of political science at the University of Königsberg and his grandfather, Karl Gottfried Hagen, was a professor of chemistry at the same university. Young Hagen graduated from a gymnasium in 1836 and began to study medicine at the University of Königsberg. His course of studies was greatly influenced by his zoology professor, Martin Heinrich Rathke and together they toured major entomological collections and libraries in Norway, Sweden, Denmark and Germany. In 1839 he published his first paper, List of the Dragonflies of East Prussia. In 1840, he received his medical degree, having written his thesis on European species of dragonflies. He then studied medicine in Berlin, Vienna, Paris, and elsewhere. In 1843, he returned to Königsberg, entered into the general practice of medicine, and for three years was first assistant at a surgical hospital. In spite of the heavy workload at the hospital, Hagen continued his entomological studies. He published several papers on dragonflies as a result of his close collaboration with Edmond de Sélys Longchamps. They remained collaborators even after Hagen emigrated to America. Hagen also published the Monographie des Termites from 1855 to 1860. This detailed study of termites was called "a masterpiece of original work". One of his best known works was Bibliotheca Entomologica. Published as two volumes in 1862 and 1863, it was an attempt to list all the publications on entomology up to 1862. For many years after publication it was considered one of the most accurate and complete scientific bibliographies available. Hagen was also an influential teacher at Harvard. Several of his students went on to become notable entomologists, including John Henry Comstock, Albert J. Cook, Herbert Osborn, Henry G. Hubbard, and Charles W. Woodworth. He seldom made field trips, usually confining his travel to museums, libraries and universities. However, in 1882 he participated in a survey of insect pests along the Northern Pacific Railroad, traveling through Montana, California, Oregon and Washington. He was a member of several scientific societies including the American Academy of Arts and Sciences, the American Philosophical Society and the American Entomological Society. He founded the Cambridge Entomological Club. In 1863, he received the honorary degree of Ph. D. from the University of Königsberg.