Кіріспе

Дака бөліміндегі аудан, Бангладеш.

Кишорегандж – Бангладештің Дака бөліміндегі аудан. Бұрын ол Меменсинг ауданының құрамындағы мохкума (মহকুমা) болған. Кишорегандж ауданын құру үшін Меменсинг ауданынан 2495,07 шаршы километр жер алынды. Кишорегандж ауданына сегіз муниципалитет, 13 уәзила, 105 союздық кеңес, 39 округ, 145 махалла, 946 муза және 1775 ауыл кіреді.

Аймақтар/Упазилалар

Жоқ. Үпәзіл Астанасы Пурсава Одақ Муза Махалла Ауыл 1 Кулиархар Үпәзілі Кулиархар 1 6 46 37 97 2 Хосейнпур Үпәзілі Хосейнпур 1 6 73 16 90 3 Пакундия Үпәзілі Пакундия 1 9 97 25 149 4 Кишорегандж Садар Үпәзілі Кишорегандж 1 11 107 84 219 5 Бажитпур Үпәзілі Бажитпур 1 11 92 28 195 6 Аустаграм Үпәзілі Аустаграм 0 8 59 0 72 7 Каримгандж Үпәзілі Каримгандж 1 11 85 17 185 8 Катиади Үпәзілі Катиади 1 9 95 20 160 9 Тарайл Үпәзілі Тарайл 0 7 76 0 105 10 Итна Үпәзілі Итна 0 9 86 0 116 11 Никли Үпәзілі Никли 0 7 43 0 132 12 Митамаин Үпәзілі Митамаин 0 7 59 0 137 13 Байыраб Үпәзілі Байыраб 1 7 32 29 88

Демография

Бангладештің 2022 жылғы халық санауына сәйкес, Кишорегандж ауданында 760 952 үй шаруаруашылығы және 3 267 626 адам тұрады. Олардың 520 051-і (22,14%) 10 жасқа дейінгілерді құрады. Халық тығыздығы шамамен 1 км²-ге 1215 адам. Кишорегандж ауданындағы сауаттылық деңгейі (7 жастан асқандар арасында) 67,60%, ал елі бойынша орташа көрсеткіш 74,80%, әйелдер мен еркектер арақатынасы 1000 еркекке 1077 әйел. Халықтың 27,41%-ы қалалық жерлерде тұрады.

Егаросиндур

Егаросиндур – Кишорганж ауданындағы ауыл. Ауыл Брахмапутра өзенінің шығыс жағында орналасқан. Осы ауылдың аты тарихшы Әбуль Фазалдың «Акбарнамасында» кездеседі. Егаросиндурдың тарихы туралы тарихшылар арасында пікір талас бар. Онда мөр басылған күміс монеталар, темір балқылар, найзалар, садақтар мен жебелер табылды, олар б.з.д. 10 ғасырға жатса керек. Тарихшылар Егаросиндур б.з.д. 1000 жылдан бері қоныстанған деп санайды, яғни Мурза заманынан. Сол жерде Коч және Хаджонг тайпалары тұрған. Егаросиндур сауда-саттық орталығы болған. 380 жылы Егаросиндур Добак мемлекетінің билігінде болды. Одан кейін бұл аймақты Камарупа патшасы басқарды. Тарихи талдаулар көрсеткендей, 8 ғасырда Егаросиндур мұсылман саудагерлерінің Рим және Парижбен өнімдерін экспорттап, импорттаған маңызды өзен порты болған. 10 ғасырда Егаросиндур Хазради патшасы Азхабаның бақылауында болды. Азбаха осы жерді жаулап алып, Патша Ботонгты жеңді. Бірақ бірнеше жылдан кейін Азбаха Бебуид Разадан жеңіліп, Бебуид Раза осы елдің алғашқы танымал патшасы болды. Оның тұсында Егаросиндур қайта жанданды. Ол керемет сарайлар, қамалдар, үлкен каналдар, ғибадатханалар және т.б. салдырды. 10 ғасырдың екінші жартысында Патша Шришочандра осы жерді биледі. Одан кейін бұл аймақты Шен патшасы басқарды, содан кейін ол Камарупа жеріне қосылды. 14 ғасырдың басында Ғұра патшасы Фироз Шах Егаросиндурды басып алды. 1338 жылы Сұлтан Фахруддин Мұбарак Шах осы ежелгі жерді өзіне қаратып алды. Сұлтан қиын жағдайда болғанда Егаросиндурға паналаған деген әңгіме бар. 1577 жылы Иса Хан Егаросиндурды тәуелсіз мемлекет деп жариялады. Оның тұсында бұл орын сауда-саттық үшін маңызды орталыққа айналды. Егаросиндур қамалында Иса Хан мен Акбардың қолбасшысы Мансинг арасында ірі шайқас болды. Бірақ Мансинг Иса Ханның батылдығы мен қонақжайлылығына қатты әсер етті. Бірде олар жекпе-жекке түсіп, Мансингтің қылышы сынды. Иса Хан оның өмірін сақтап, тіпті Мансингке өз қылышын ұсынды. Ол: «Мен ешбір әлсіз адамды өлтіре алмаймын», – деді. Содан кейін олар шайқас алаңында келісімге келді. Акбар Иса Ханға 22 парғананы жағылған жағылған жерді берді. Иса Ханнан кейін Егаросиндурдың ерекшелігі тарихқа сіңіп кетті. 1638 жылы Шахжахан тұсында Ассам патшасы Егаросиндурға шабуыл жасады. Ол Шахжаханның жауынгерлерін жеңе алмаса да, шайқастан қашқанда бұл жерді аяусыз қиратты.

Шах Махмуд мешіті

Егаросиндурдағы тартымды ғимарат шамамен 1680 жылы салынған болуы мүмкін. Мешіт аздап көтерілген платформаның арт жағында орналасқан, төмен қабырғамен қоршалған және до-чала шатыры бар тіктөртбұрышты қақпадан тұрады. Мешіттің өзі ішкі жағынан 5.79 метрлік шаршы құрылымды, ал төрт сыртқы бұрышында сегізбұрышты мұнаралар бар. Бұл мұнаралардың барлығы шатырдан биікке көтеріліп, күмбезді киосктармен аяқталады, бастапқыда оңтүстік жағындағысы сақталған каласа финиалдарымен әшекейленген. Батыс қабырғасында үш михраб орналасқан: орталық михраб жартылай сегізбұрышты, ал екі жақтағылары тіктөртбұрышты. Орталық есік пен орталық михраб, жақын орналасқан михрабтардан үлкен. Мешіттің төрт осьтік проекцияланған фронтондары бар, олардың әрқайсысы орталық есіктерге және орталық михрабқа сәйкес келеді. Парапеттер мен кәріздер әдеттегі Моғол стилінде көлденең орналасқан. Барлық михрабтар терракотамен әшекейленген. Михрабтардың сыртқы беттері арка тәрізді және бұрыштармен жасалған. Михраб аркаларын тіреп тұрған пилястрларда гүл жапырақтарынан тұратын фризбен жабылған әсем жолақтар бар. Бұл аркалардың шпандельдері, қазір қарапайым болғанымен, бастапқыда терракота пластиналарымен безендірілген болуы керек. Орталық михрабтың тіктөртбұрышты шеңберінің үстінде гүлдері бар түрлі кішкентай ағаштармен толтырылған аркалы нишалар қатары орналасқан. Мешіттің ерекшелігі – төрт осьтік проекцияланған фронтондары және олармен үйлесетін әсем мұнаралар, бұл элемент парсы әсерімен салынған Фатпур, Агра және Делидегі солтүстік үндістандық Моғол мешіттерінің төрт осьтік иван қақпаларынан алынған болуы керек.

Сади мешіті

Егаросиндурдың тағы бір құрылысы – елдегі ең жақсы сақталған ескерткіштердің бірі. Орталық михрабтың үстіне орнатылған жазулы тақташада мешіттің 1062 жылы (1652 жыл) Шейх Ширудың ұлы Сади Шахжаханның тұсында салғаны жазылған. Қабырғасы 25 фут болатын, бір күмбезді шаршы мешіт көтеріңкі жерге салынған. Шығыс жағынан үш аркалы кіреберіс, ал солтүстік және оңтүстік жағынан ортасында бір-бірден кіреберіс бар. Орталық арка үлкенірек болып, сәл ілгері шығып тұрған тікбұрышты шеңберге орналасқан, ал екі жақтағы аркалар сәл шұғылданған тікбұрыштың ішіне орналасқан. Қибла қабырғасы үш жартылай сегізбұрышты михрабпен ойылып жасалған, олар үш шығыс есікке сәйкес келеді. Бұл мешіт Бенгалдың султанат архитектуралық ерекшеліктерімен моғолдық элементтердің үйлесімді бірігіп кеткенін көрсетеді.

Иша хан бекінісі

Қалдықтар Сади мешіті орналасқан жерге жақын маңда әлі де көрініп тұр. Осы бекіністе Иша хан Ақбардың қолбасшысы Ман Сингхке қарсы күресті. Жақында осы жерден құнды ескерткіштер табылды, олар осы аймақтың маңызды тарихын көрсетеді.

Мазар (мұражай) Шариф

Егаросиндурда көптеген ізгі, мейірімді дін қызметкерлері халықты Ислам дінінің нұрына шақыру үшін келді. Олардың арасында Борапирер Мазары (Шолакиялық Мұса дін Шах Маннунуны Шах Шәхеб барий, Самсуддин Бохари, Факир Ғарибулла Шах, Саид Ахмет Руми, Нигрин шах және тағы да басқалары) бар. Олардың мазарлары осы ауылда орналасқан. Ғарибулла Шаһтың мазары төбешіктей биік жерде. Адамдар олардың мазарларын зор құрметпен қадірлейді. Бірақ, ауыл тұрғындары осы мәселеге өте сезімтал болғандықтан, ырым-жырымдар мен фанатизмнің жоқтығы қуаныш тудырады.

Самсуддин Бохари

Самсуддин Бохаридің мазары Кишорегандж облысының Катиади ауданындағы Курихайда орналасқан. Бұл Кишорегандж облысының тарихи жері. Самсуддин Бохари Шахжалалдың серігі болған, олар бірге саяхат еткен. Самсуддин Бохари мазары Құрихай мазары деп те аталады. Әр жыл сайын Шәмсуддин Бохаридің қайтыс болған күнін еске алу үшін мұнда жәрмеңке өткізіледі. Жәрмеңке бенгал күнтізбесі бойынша ұйымдастырылады. Ол бангла жылының Мағ айының екінші соңғы дүйсенбісінен басталып, келесі дүйсенбіге (айдың соңғы дүйсенбісіне) дейін жалғасады. Мегхна өзенінің жағасында ботаникалық бақ орналасқан.