Кіріспе
Салина – Канзас штатының Салин округінің орталығы. 1800 жылдардың басында Канза тайпасының жері Канзас территориясының ортасынан шығысқа қарай созылған. 1858 жылы Лоуренс қаласынан келген қоныс салушылар Салина қалалық компаниясын құрды, олар вагон шеңберімен қоршалып, батыстан келген Жоғарғы жазықтың тайпаларының шабуылдарына үнемі ұшырап отырды. Қала атауы тұзды Салин өзенінің құрметіне берілген. Салин округі бұл елді мекеннің айналасында құрылды, ал 1870 жылы Салина қала ретінде тіркелді. Смоки Хилл жолындағы ең батыс қала болғандықтан, Салина Азамат соғысына дейін дамып, батысқа бет алған көшпенділер, Пайкс Пикке алтын іздеуге кеткендер және аймақтың американдық үнді тайпалары үшін сауда орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде стратегиялық бомбалаушыларға арналған Смоки Хилл әскери әуеайлағы салынғаннан кейін 1940-1950 жылдары қайтадан гүлденді. Қазір ол Солтүстік-Орталық Канзастың шағын қаласы және аймақтық сауда орталығы болып табылады. Жоғары білім беру орындарына КГУ технология және авиация колледжі мен Канзас Веслиан университеті жатады; ал жұмыс берушілер қатарында Тонидің пиццасы, Exide батареясы, Great Plains Manufacturing және Asurion компаниялары бар.
Salina /s//ə/'/l//aɪ//n//ə/ is a city in and the county seat of Saline County, Kansas, United States. In the early 1800s, the Kanza tribal land reached eastward from the middle of the Kansas Territory. In 1858, settlers from Lawrence founded the Salina Town Company with a wagon circle, under constant threat of High Plains tribal attacks from the west. It was named for the salty Saline River. Saline County was soon organized around this township, and in 1870, Salina incorporated as a city. As the westernmost town on the Smoky Hill Trail, Salina boomed until the Civil War by establishing itself as a trading post for westbound immigrants, gold prospectors bound for Pikes Peak, and area American Indian tribes. It boomed again from the 1940s 1950s when the Smoky Hill Army Airfield was built for World War II strategic bombers. It is now a micropolis and regional trade center for North Central Kansas. Higher education institutions include the KSU College of Technology and Aviation and Kansas Wesleyan University; and employers include Tony's Pizza, Exide Battery, Great Plains Manufacturing, and Asurion.
Жергілікті тұрғындар: 1800-жылдарға дейін
1700 жылдардың басында, аймақ еуропалықтардың отарлауына дейін аз уақыт бұрын, Салина болып қалатын жер Канза тайпасының батыс территориясында орналасқан еді. Алғаш Франция Луизиананың бір бөлігі ретінде талап еткен, ал 1803 жылы Луизиананы сатып алу арқылы АҚШ-қа өткен бұл аймақ, 1854 жылы АҚШ Канзас территориясы ретінде ұйымдастырған жерге кірді. Француз саудагерлері Les Grande Riviere des Cansez өзендерінің салаларын картаға түсірген кезде, Les Cansez ауылын Smoky Hill, Saline және Solomon өзендерінің тоғысқан жеріне, ал Paducas тайпасының ауылдарын осы өзендердің бастауларына қарай батысқа орналастырды. 1800 жылдардың басында Луизиананы сатып алудан кейін Америка Құрама Штаттары даланы зерттеген кезде, Республикалық Пауни тайпасы Смоки Хиллде ықпалын орнатып, Канза тайпасын солтүстік-шығыс Канзасқа ығыстырды. АҚШ бүкіл территорияда Смоки-Хилл және Санта-Фе сауда жолдарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін бекіністер салды. Смоки Хилл жолы Салина жерінен өтіп, Форт Райли/Форт Ларнед жолы Смоки Хилл өзенін оңтүстік-батысқа қарай кесіп өту үшін бөлініп шықты.
Индиандық Рок шайқасы: 1857
Америка Құрама Штаттарының азаматтары алғашқыда қоныстанған кезде, бұл аймақты Шайен, Арапахо және Сиу тайпалары аң аулау алқабы ретінде талап еткен. Олар бұл жерге кеңейіп, Пауни тайпасын ығыстырған болатын. Дегенмен, Канса тайпасы аймақта аң аулауды жалғастырды, ал оларға АҚШ үкіметі Канса қорығының жанына қоныс аударған және жазықтарда аң аулауға рұқсат алған Делавэр және Потаватоми тайпалары қосылды. Биік жазық тайпалары орталық Канзастағы АҚШ қоныстанғандарын және Шығыс Канзастағы мен Небраскадағы қоныс аударған тайпаларды жақтырмады, оларды өздері де қоныстанғандар деп есептеді. 1850 жылдары Салина аймағында бірнеше шабуылдар болды. Уильям А. Филлипс Лоренсте тұрып, қоныстануға жарамды жерлерді іздеген кезде, осы үндістердің шайқастары Салина аймағының 1857 жылға дейін қоныстануын үнемі тоқтатты дескен. Соғыстан оралған ардагерлердің келуімен өсім қайта жанданды, ал 1867 жылы Канзас-Тынық мұхиты темір жолының келуімен қала тез кеңейді. Салина арқылы Денверге темір жол салу, Салинаның батысындағы үндістердің аң аулау алқабына жасалған келісімдерді бұзу болды, соның салдарынан «Ит әскерлері» Салина мен Форт-Уоллес арасындағы құрылысшыларға шабуыл жасады. 1868 жылға қарай, АҚШ әскерінің келесі әрекеті батыс Канзастан үндістерді шығарып тастады. Салина 1870 жылы қала ретінде құрылды.
Өсу: 1872-1950 жылдар
1872 жылы мал саудасы Салинаны мал өсірумен айналысатын қалаға айналдырды. Бұл одан әрі өркендеуге мүмкіндік берді, бірақ сонымен қатар жергілікті тұрғындарды алаңдататын жабайы мінезді мәдениетті де әкелді. Мал саудасы екі жыл өткен соң батысқа көшті. 1870 жылдары бидай аймақтағы басты егіс дақылға айналды, бумен жұмыс істейтін ұн диірмендері салынды, ал ауыл шаруашылығы жергілікті экономиканың драйверына айналды. 1874 жылы Салина тұрғыны Э.Р. Свицер аймақтың фермерлеріне люцернаны таныстырды, оның өсіруі бүкіл штат бойынша тарады. 1880 жылға қарай қала бірнеше диірмендері, ат-арба және вагон фабрикасы, сондай-ақ ауыл шаруашылығы құралдарын жасаушы зауыттары бар өнеркәсіптік орталыққа айналды. 1889 жылы джинс өндіруші Lee компаниясының алғашқы киім фабрикасы ашылды. Келесі онжылдықта қала арқылы үш теміржол салынды. 1943 жылы АҚШ армиясы қаланың оңтүстік-батысында Смоки-Хилл әскери әуе алаңында орналасты. Бұл нысан Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде стратегиялық бомбалаушы бөлімдері үшін база ретінде қызмет етті. 1948 жылы Смоки-Хилл әуе күштері базасы деп қайта аталды, келесі жылы жабылып, 1951 жылы Стратегиялық әуе қолбасшылығының құрамына кіретін Шиллинг әуе күштері базасы ретінде қайта ашылды. Қайта ашылу Салинада экономикалық өркендеуге алып келді, нәтижесінде 1950 жылдары қала халқы шамамен екі үшін бір бөлігіне өсті. Салина микрополитендік аймағы Солтүстік-Орталық Канзаста сауда, көлік және өнеркәсіп орталығы болып табылады. Салина Салин және Смоки-Хилл өзендерінің қосылған жерінен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 6 миль (10 км) қашықтықта орналасқан. Смоки-Хилл өзені солтүстікке, содан кейін солтүстік-шығысқа қарай қаланың шығыс бөлігі арқылы ағып өтеді; Салин өзені қаланың солтүстігінен оңтүстік-шығысқа қарай ағып өтеді. Қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде Смоки-Хилл өзенінің ескі арнасы өзеннің қазіргі бағытынан бөлініп, батысқа, солтүстікке және қайта шығысқа қарай иіліп, содан кейін өзенге қайта құяды. Мулберри ағысы – Салин өзенінің саласы, ол қаланың солтүстік бөлігі арқылы солтүстік-шығысқа қарай ағып өтеді. Мулберри ағысының саласы – Драй-Крик, ол қаланың батыс бөлігі арқылы солтүстікке қарай ағып өтеді.
2020 жылғы халық санағы
2020 жылғы АҚШ халық санағында Салина қаласында 46 889 адам, 19 245 үй шаруашылығы және 11 159 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1 824,5 адам (704,4/км²) құрады. 21 024 тұрғын үй бірлігі бар, олардың орташа тығыздығы бір шаршы мильге 818,1 (315,8/км²) шамасында. Халықтың этникалық құрамы: 78,14% (36 639) ақ нәсілді, 3,8% (1 780) қара немесе афроамерикалық, 0,67% (315) американдық үндістер, 2,34% (1 097) азиялық, 0,06% (29) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 4,55% (2 133) басқа нәсілдер және 10,44% (4 896) екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латын американдықтары халықтың 12,5% құрайды (5 837 адам). 19 245 үй шаруашылығының 25,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 43,7%-ы заңды некеде тұрған жұбайлар, ал 30,4%-ында күйеуі жоқ әйелдер тұрады. Үй шаруашылықтарының 36,9%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 13,6%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,4 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,1 адамды құрайды. Халықтың 23,2%-ы 18 жасқа дейінгілер, 9,1%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 25,2%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 25,4%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 16,7%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендерді құрайды. Орташа жас 38,0 жасқа тең. Әр 100 әйелге 98,6 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 96,4 еркек сәйкес келеді. 2016-2020 жылдарға жасалған Америкалық қоғамдық сауалнаманың бағалауынша, үй шаруашылығының орташа табысы 49 870 доллар (+/- 2 394 доллар қателік шегімен), ал отбасының орташа табысы 68 074 доллар (+/- 5 484 доллар) құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 35 303 доллар (+/- 3 159 доллар), ал әйелдердің орташа табысы 26 949 доллар (+/- 1 154 доллар) шамасында. 16 жастан асқандардың орташа табысы 30 335 долларды құрайды (+/- 1 129 доллар). Шамамен отбасылардың 7,6%-ы және халықтың 11,6%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 12,6%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 11,7%-ы бар.
Көлік
Interstate 70 және U.S. Route 40 Salina-ның солтүстігінде шығыстан батысқа және кері бағытта бірге өтеді. Interstate 135 және U.S. Route 81 қаланың батыс жағында солтүстіктен оңтүстікке және кері бағытта бірге өтеді. Қаланың солтүстік-батысындағы I 70/I 135 қиылысы I 135 жолының солтүстік соңғы нүктесі болып табылады. Salina қаласына оңтүстік-батыстан жақындайтын K 140 жолы I 135 жолымен қиылысында ресми түрде аяқталады және қалаға Мемлекеттік көше ретінде кіреді. Salina-ның солтүстігінде қаланың басты солтүстік-оңтүстік бағытындағы Тоғызыншы көше I 70 жолымен қиылысқанда K 143 жолына айналады. CityGo – бес бағыттан тұратын жергілікті қоғамдық көлік автобусы және айналасындағы елді мекендерге қалааралық паратранзит автобус қызметі. Greyhound Lines автобустары батысқа қарай Денвер, Колорадо және шығысқа қарай Канзас-Сити, Миссури қалаларына қатынайды. BeeLine Express (Greyhound Lines қосалқы мердігері) күн сайын оңтүстікке қарай Уичита қаласына (Канзас штаты) автобус қызметін ұсынады. Бұл әуежай негізінен жеке авиацияға арналған, сонымен қатар Чикаго О’Хара және Денвер халықаралық әуежайларына рейстері бар United Express коммерциялық әуекомпаниясын да қамтиды. Union Pacific Railroad Салина арқылы бір жүк тасымалдау теміржол желісін пайдаланады. Оның Канзас-Пасифик (KP) желісі қаланың солтүстік бөлігінен солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай өтеді. Salina – Kyle Railroad және Канзас және Оклахома теміржолы үшін оңтүстік-шығыс соңғы нүктесі.
Коммуналдық қызметтер
Қалалық әкімдіктің Қоғамдық жұмыстар департаменті суды тазарту және тарату, сарқынды суларды кетіру, кәріз желілерін күтіп ұстау және қоқыс жинаумен айналысады. Westar Energy электр энергиясын жеткізеді. Тұрғындар көбінесе жылыту үшін табиғи газды пайдаланады, оны Канзас газ қызметі ұсынады.
Медиа
"Салина Журналы" – жергілікті күнделікті газет. Салина Солтүстік-Орталық Канзас аймағының телерадио хабарларын тарату орталығы болып табылады. Үш AM және 13 FM радиостанциясы қалаға лицензияланған немесе қаладан хабар таратады. Салина Уичита-Хатчинсон телеарналар нарығында орналасқан, және қаладан бес телеарна хабар таратады. Олардың ішінде екі тәуелсіз арна және ABC, Fox және NBC телекомпанияларының филиалдары бар, олар Уичитадағы бас филиалдарының спутниктік станциялары болып табылады. Салинада мемлекеттік, білім беру және қоғамдық телеарналарға (PEG) арналған кабельдік телеарналардың жалғыз жүйесі бар. Cox Communications – қалаға қызмет көрсететін негізгі кабельдік жүйе, және абоненттер жергілікті хабарларды тамашалай алады, сондай-ақ 20 және 21 арналарында көрсетілетін өздерінің хабарларын жасауға мүмкіндік алады.
Оқиғалар
Әр маусымда Салина қаласының өнер және гуманитарлық бөлімі үш жарым күнге созылатын "Смоки-Хилл" өзен фестивалін ұйымдастырады, онда өнер және қолөнер көрмелері, музыкалық концерттер, ойындар және басқа да іс-шаралар өтеді. 1976 жылы АҚШ-тың екі жүз жылдығын тойлау мақсатында қаланың орталық көшелерінде шеру ретінде басталган бұл фестиваль жыл сайын өткізілуге лайық болды. Тәуелсіздік күнін мерекелеу үшін қала "Барлық американдық Төртінші және Паркте Ойнайтын Күн" шарасын өткізеді, оған Oakdale паркінде балалар ойындары, музыка және би өнерлері кіреді. Қыркүйек айында Смоки-Хилл музейінің көше жәрмеңкесінде шеру, чили дайындау байқауы және тарихи демонстрациялар ұйымдастырылады. Қараша айында Салина қаласының орталығында Рождество фестивалі өтеді, ол 5 шақырымдық жүгіру, 1 шақырымдық серуен, тікелей музыка, би өнерлері, балаларға арналған ойын-сауықтар және Жарықтар шеруын қамтиды.
Қызықты орындар
Қалалық әкімдіктің Өнер және гуманитарлық ғылымдар департаменті басқаратын Смоки Хилл мұражайында 1879 жылға дейінгі коллекцияларды қамтитын жергілікті тарих, ауыл шаруашылығы және білім беру салаларындағы артефакттар, көрмелер мен қоғамдық білім беру бағдарламалары бар. Тонидің пиццасы іс-шаралар орталығы (бұрынғы Бицентениалдық орталық) – қаладағы ірі жабық іс-шараларды өткізуге арналған негізгі орын. Оның құрамында 7500 орындық көп мақсатты арена және «Heritage Hall» конгресс орталығы бар. Орталық концерттер, спорттық жарыстар мен көрмелерге қызмет көрсетеді. Rolling Hills Wildlife Adventure – Хедвилл қаласынан батысқа қарай 10 шақырым жерде орналасқан қоғамдық зообақ және жабайы табиғат паркі. Онда жануарлар көрмелері, өнер галереясы және жабайы табиғат мұражайы бар. Индиялық тас паркі – аймақтағы ең биік нүкте, ол Небраскадан Оклахомаға дейін созылатын кең Веллингтон формациясының бөлігі болып табылатын төбе. 1950 жылдардың соңында, 1951 жылғы Үлкен су тасқынынан кейін су тасқынын бақылау мақсатында төбенің бір бөлігі қазылып, Смоки Хилл өзені парктің жиегі бойымен бұрылып, 80 футтық тік тақтатас жартастар пайда болды. Мұнда қаланың панорамалық көрінісі, өзенде балық аулауға арналған платформа, бұрынғы кірпіш фабрикасының тоғаны және жаяу жолдары бар.
Дін
Салинада және оның айналасында 70-тен астам христиан шіркеуі бар, оның ішінде Салина Рим-католик епархиясының соборы (Сакрэд Харт соборы) және Батыс Канзас Епископ епархиясының соборы (Христос соборы). Рим-католик епархиясының аймақтық басқару кеңселері Салинада орналасқан, сондай-ақ Солтүстік Канзас пресвитериі және Біріккен методист шіркеуінің Салина округі, ол Канзас Веслиан университетінде орналасқан. Будда ғибадатханасы қаланың солтүстік-батыс жағында орналасқан.
Спорт
Салина 1898–1952 жылдар аралығында кіші лигалық бейсболға үйі болды. «Салина Блю Джейс» және басқа да «Салина» командалары «Канзас штаты лигасы» (1898), «Орталық Канзас лигасы» (1908–1910, 1912), «Канзас штаты лигасы» (1913–1914), «Оңтүстік-Батыс лигасы» (1922–1926) және «Батыс Ассоциациясы» (1938–1941, 1946–1952) құрамында ойнады. «Салина» командалары «Кливленд Индианс» (1941) және «Филадельфия Филлиз» (1946–1952) командаларының филиалы болды. «Салина» командалары «Атлетик Парк» (1898–1914), «Оукдейл Парк» (1922–1926) және «Кенвуд Филд» (1938–1952) стадиондарында өнер көрсетті. «Салина» қаласында «Канзас Кейджерз» және «Салина Рэттлерс» баскетбол командалары болды. «Салина» қаласы Бицентениал орталығында Ұлттық жас колледждер атлетика қауымдастығының I дивизионындағы әйелдер баскетбол турнирін жыл сайын қабылдап келді. «Салина» қаласы Бицентениал орталығында әйелдер арасындағы «Big Eight» баскетбол турнирін қабылдады. «Big Eight» «Big 12» болып өзгергеннен кейін турнир Канзас-Ситиге (Миссури штаты) көшірілді. «Салина» қаласы Канзас штатының жоғары мектептердегі іс-шаралар қауымдастығының (KSHSAA) 4A сыныптағы күресу турнирін, 3A және 4A сыныптағы волейбол турнирлерін, 4A сыныптағы баскетбол турнирін және 4A сыныптағы софтбол турнирін қабылдайды. «Салина» қаласы кейде 4A сыныптағы штаттық бейсбол турнирін және штаттық чемпионаттың футбол ойындарының бірін қабылдайды. «Салина» 2013–2014 жылдары «Чемпиондар кәсіби жабық футбол лигасы» құрамында ойнаған «Салина Бомберс» командасына үйі болды, содан кейін «Чемпиондар жабық футбол лигасы». «Салина» қаласы «Салина Либерти» командасын қабылдайды, бұл қаланың екінші жабық футбол командасы, қазір CIF лигасында ойнайды. «Салина» қаласы Канзас Веслиан университетінің «Койотс» командасына үйі, бұл 20 түрлі спорттан тұратын Ұлттық университеттік атлетика қауымдастығының атлетика бағдарламасы. «Койотс» 1928 жылдан бері Канзас колледждік атлетика конференциясының мүшесі.
Танымал мәдениетте
1980 жылы шыққан, Ральф Макионың басты рөлде ойнаған "Академияға дейін" комедиялық фильмі Салинада толығымен түсірілді, көбінесе Сент-Джон әскери мектебінің кампусында. 1955 жылғы Уильям Холден мен Ким Новак қатысқан "Пикник" фильмінің кейбір сахналары Салинада түсірілді: пойыздың келуі және Бенсондардың сарайы. "Толық заманауи Милли" мюзиклының ойдан шығарылған басты кейіпкері Милли Диллмоунт Салина қаласынан. Ол үйінен Нью-Йоркке кетеді, ешқашан қайта оралмаймын деп нықтайды, бұл "Мен үшін емес" атты ашылу санында көрсетілген. Альфред Хичкоктың "Вертиго" фильмінде Джуди Бартон кейіпкері (Ким Новак ойнады) Салинадағы 425 Мейпл-авенюде тұрады. The Avett Brothers тобы 2007 жылы шыққан "Emotionalism" альбомында "Salina" әнін жазды.