Кіріспе

Поэзиялық Эддадан алынған өлең

Гримнирдің айтуы (Ескі скандинав тілінде: ; 'Гримнирдің жырлары') – Поэзиялық Эдданың мифологиялық өлеңдерінің бірі. Ол Codex Regius қолжазбасы мен AM 748 I 4to үзіндісінде сақталған. Бұл өлең Гримнирдің аузынан айтылады, ол Один құдайының көптеген кейпінің бірі. Өзі атауы-ақ сыртқы түр, маска немесе жамылғыны білдіреді. Геиррот патшасы қателікке байланысты Одинді Гримнир кейпінде азаптап, өлімге себеп болды, себебі Один оны өз қылышына құлатты. Өлең көбінесе даналық жырларына тән ljóðaháttr ұйқасымен жазылған.

Құрылымы мен тарихы

Бұл туынды Гримнірдің монологына соққан оқиғаларды баяндайтын ұзақ прозалық бөліммен басталады. Монологтың өзі әлемдерді және Одиннің көптеген кейіптерін сипаттайтын 54 шумақты поэзиялық өлеңдерден тұрады. Өлеңнің үшінші және соңғы бөлігі де прозалық, Геирроттың қазасы, оның ұлының билікке өтуі және Одиннің жоғалуы туралы қысқаша мәлімет береді. Прозалық бөлімдер, Grímnismál-дың бастапқы ауызша нұсқаларының құрамына кірмеген болуы мүмкін. Генри Адамс Беллоус олардың 12 немесе 13 ғасырда қосылғанын және өлеңге қатысты белгілі бір әңгімелеу дәстүріне негізделгенін болжайды. Бұл толыққанды нақты емес. Өлеңнің өзі, шамамен 10 ғасырдың бірінші жартысында жазылған болуы керек.

Қысқаша мазмұны

Один мен оның әйелі Фригг Хлидскьяльфте отырып, әлемдерді бақылап отырды. Көздерін әкесі Граутунгтың орнын басып отырған Геиррот патшаға бұрды. Геиррот пен оның үлкен ағасы Агнарды Один мен Фригг тәрбиеледі. Құдай мен әйел кейпінде шаруа мен оның әйелі балаларына даналық үйретті. Геиррот әкесі қайтыс болғаннан кейін патшалыққа отырды, ал Агнар үңгірде алып әйелмен бірге тұрды. Хлидскьяльфта Один Фриггке өзінің асырап алған баласы Геирроттың Агнардан гөрі жақсы өмір сүріп жатқандай көрінетінін айтты. Фригг Геирроттың өте қисық және қонақжайсыз екенін, көп қонақ келсе, оларды азаптайтынын айтды. Один бұған қарсылық білдірді, сосын олар бұл мәселеде тіл тікпеді. Фригг өзінің қызметшісі Фулланы Геирротқа жіберіп, оны сиқырлау үшін жақын арада бір сиқыршы келетінін және оны ешбір иттің шаба алмайтынын айтты. Геиррот Фулланың жалған ескертуіне құлақ қойды. Ол адамдарын иттер шаба алмайтын адамды ұстап әкелуге бұйрық берді, олар солай істеді. Гримнир кейпінде Один, қара көк жамылғысын киіп, өзін ұстатты. Ол өзінің аты Гримнир екенін айтты, бірақ өзі туралы ештеңе айтпады. Сосын Геиррот оны сөйлетіп алу үшін сегіз түн бойы екі оттың арасына қойып азаптады. Осыдан кейін Геирроттың ұлы, патшаның ағасы Агнардың есімімен аталатын, Гримнирге келіп, толы мүйіз берді, ішу үшін. Гримнир сегіз күн мен түн бойы азап шеккенін, Геирроттың ұлы Агнардан басқа ешкімнен көмек көрмегенін айтты. Гримнир Агнардың готтардың билеушісі болатынын болжады. Одан кейін ол өзінің кім екенін, ең жоғарғы құдай екенін жариялады, Агнарға оған әкелген сусын үшін сыйлық беретінін уәде берді. Гримнирдің монологы ретінде Один үшін прозадан поэзияға ауысқан Гримнир әлемдердің жаратылысын, олардың тұрғындарының мекендерін және өзінің көптеген кейпін ұзақ сипаттайды. Соңында Гримнир Геирротқа бұрылып, оған бақытсыздық тиеді деп уәде берді, өзінің нағыз кім екенін ашты. Геиррот өзінің қаншалықты қателескенін түсінді. Өзінің құрылысқа жеткенін білген соң, ол Одинді оттан шығару үшін асықты, бірақ тізесінде жатқан қылыш сырғанап, жүзімен төмен түсті, сондықтан патша сүрініп қалғанда оған қадалып қалды. Сосын Один жоғалып кетті, ал қайтыс болған Геирроттың ұлы Агнар әкесінің орнына патшалық құрды.

Танымал мәдениетте

"Валгалла" комиксінің 12-ші альбомы поэмаға шала-шала негізделген. 2017 жылы Starz телеарнасында Нил Гейманның "Американ құдайлары" сериалының бейімделуінде Мад Суини кейіпкері Мистер Сәрсенбіні Гримнир деп атайды. Мистер Сәрсенбі кейінірек өзінің нағыз кім екенін ашқанда, Одиннің әртүрлі есімдер арқылы өзін тануын еліктейді.