Кіріспе

Фотолитографиялық құрал
мотордың түрі

Степпер немесе пластиналық степпер – интегралдық схемаларды (ИС) өндіруде қолданылатын құрылғы. Ол фотолитография процесінің маңызды бөлігі болып табылады, бұл процесте кремний пластиналарының бетіне миллиондаған микроскопиялық схема элементтері жаратылады, олардан микрочиптер жасалады. Оның жұмыс принципі слайд-проекторға немесе фотосурет үлкейту құрылғысына ұқсас. Осы ИС компьютер процессорларының, жад чиптерінің және көптеген басқа да электрондық құрылғылардың негізгі бөлігін құрайды. Степпер – «қадам және қайталау камерасы» деген сөздің қысқартылған түрі. Степпер 1970 жылдардың соңында пайда болды, бірақ 1980 жылдарға дейін кеңінен қолданылмады. Бұл оның бұрынғы технологияны – маска туралау құрылғысын (aligner) ығыстыруының себебі болды. Маска туралау құрылғылары пластинаның бүкіл бетін бірден бейнелейтін, бір операцияда көптеген чиптерді шығаратын. Ал степпер бір уақытта тек бір чипті ғана бейнелейтін, сондықтан жұмыс істеуі әлдеқайда баяу болды. Мур заңының талаптары кішірек элемент өлшемдерін пайдалануды қажет еткенде, степпер ақырында маска туралау құрылғысын толығымен ығыстырды. Степпер бір уақытта бір чипке ғана бейне түсіретіндіктен, ол жоғарырақ ажыратымдылықты қамтамасыз етті және 1 микрон шегінен асатын алғашқы технология болды. Автоматты сәйкестендіру жүйелерін қосу бірнеше ИС-ті бейнелеуге қажетті орнату уақытын қысқартты, ал 1980 жылдардың соңына қарай степпер жоғары деңгейдегі нарықта маска туралау құрылғысын толығымен алмастырды. Степпердің өзі «қадам және сканерлеу» жүйелерімен (сканерлермен) ауыстырылды, олар ажыратымдылықты тағы бір есе арттырды. «Қадам және сканерлеу» жүйелері жеке ИС үшін масканың кішкентай бөлігін сканерлеу арқылы жұмыс істейді, сондықтан бастапқы степперлерге қарағанда жұмыс уақыты әлдеқайда ұзақ. «Қадам және сканерлеу» жүйелері 1990 жылдары кеңінен таралды және 2000 жылдары дерлік барлық жерде қолданылатын болды. Бүгінде «қадам және сканерлеу» жүйелері соншалықты кең таралғандықтан, оларды көбінесе жай ғана степпер деп атайды. «Қадам және сканерлеу» жүйесінің мысалы – ASML компаниясының PAS 5500 құрылғысы.

Тарих

1957 ж.: Электрондық схемаларды кішірейтуге жасалған әрекеттер 1957 жылы АҚШ армиясының Diamond Ordnance Fuze Laboratories мекемесінде Джей Латроп пен Джеймс Наллға US2890395A патенті беріліп, фотолитографиялық техниканы пайдалану арқылы керамикалық тақтаға дискретті транзисторларды қосу үшін қолданылатын жұқа металл жолақтарын жасайтын мүмкіндік туды. Сондай-ақ, бұл техника кремний диоксиді (SiO2) қабаттарында диодтар тізімдерін микрожасау үшін тесіктер ашуға қолданылды. Кейін, 1959 жылы Латроп «Texas Instruments» компаниясына, Джек Килбиге жұмысқа түсті, ал Налл «Fairchild Semiconductor» компаниясына қосылды. 1958 ж.: Олардың жұмыстарының негізінде Джей Ласт пен Роберт Нойс «Fairchild Semiconductor» компаниясында фотолитографияны қолдана отырып, бір вафлиде транзисторлардың бірдей үлгілерін қайталайтын алғашқы «қадам және қайталау» камераларының бірін құрды. Кейін компания «GCA Corporation/Mann» және «Perkin Elmer» компанияларына сатылды. Бұл машинаның өнімділігі бір уақытта 2 дюймдік бір вафлині өңдеуге жететін. «Cobilt» компаниясы, сонымен қатар шетелде де сауда жасады және Азияда (Гонконг, Корея және т.б.) зауыттары болды, ал Еуропада бастапқыда «Advanced Semiconductor Materials (ASM)» деп аталған компания арқылы өкілдік етілді, ол Голландияда 1960 жылдардың ортасында «ASML» компаниясын құрды. Шамамен 1971 жылы «Cobilt» компаниясы «Computervision» компаниясымен сатып алынды, ол «Cobilt» машинасының автоматтандырылуын күрт арттырды. 1973 ж.: «Perkin Elmer» компаниясы «Micralign» проекциялық тегістегішін ұсынды. Бұл жаңалық ақаулы чиптердің санын азайтуға және осылайша өнімділіктің төмендеуіне жол бермей, чиптердің бағасын төмендету арқылы интегралды схемалар индустриясын дамытуға көмектесті. «GCA» компаниясы 1975 жылы «DSW 4800» атты алғашқы табысты қадамдық машинаны ұсынды. Ол сол кездегі кез келген жүйеге қарағанда жақсырақ, 1 микрондық сынды өлшемге жете алды.

Степпердің фотолитографиядағы рөлі

Интегралды схемалар фотолитографиялық процесс арқылы жасалады. Бұл процесс жартылай өткізгіш материалдан жасалған, жоғары тазартылған үлкен цилиндрлі кристалл – бульден басталады. Бульден жұқа кесінділер кесіліп дискілер жасалады, содан кейін бастапқы өңдеуден өтіп, кремнийлі пластинка дайындалады. Интегралды схемада құрылатын тізбек элементтері шыны немесе пластик пластинаның бетінде фотомаска немесе ретикул деп аталатын мөлдір және мөлдір емес аймақтардың үлгісі түрінде көшіріледі. Пластинка фотосезімтал материал – фоторезистпен қапталады. Маска пластинканың үстіне орнатылып, әдетте ультракөк сәуле арқылы жарық шашыратылады. Жарыққа ұшырау процеске байланысты резистің бөліктерін қатайтады немесе жұмсартады. Экспозициядан кейін пластинка фотопленка сияқты проявкаланады, нәтижесінде фоторезист жарық мөлшеріне қарай белгілі бір аймақтарда еріп кетеді. Фоторезистің бар және жоқ аймақтары ретикулдағы үлгіні қайталайды. Проявкаланған пластинка кейін еріткіштерге ұшыратылады. Еріткіш фоторезист қаптамасымен қорғалмаған пластинканың бөліктеріндегі кремнийді жояды. Кремнийдің электрлік қасиеттерін өзгерту үшін басқа химиялық заттар қолданылады. Содан кейін пластинка тазаланып, қайтадан фоторезистпен қапталып, схеманы кремнийге қабаттама-қабаттама құру үшін процестен өтеді. Толық процесс аяқталғаннан кейін пластинка жеке чиптерге кесіледі, сынақтан өтеді және сатуға дайындалады.

Түзгіштер мен қадамшылдар

Степперлерден бұрын пластиналар маскаларды туралау құралдарымен ашық орналастырылды, бұл бүкіл пластинаны бірден өрнектендірді. Бұл жүйелер үшін маскалар маска бойында өрнектелген көптеген жеке интегралдық схемаларды (ИС) қамтиды. Әр қадам арасында оператор микроскоп арқылы пластинаны келесі қолданылатын маскамен дәлдестіреді. 1970 жылдары туралау құралдары әдетте 1:1 үлкейтумен жұмыс істеді, бұл пластинадағы егжей-тегжейлілік деңгейін маскада жасалатын деңгеймен шектеді. Мур заңына сәйкес, элементтердің өлшемдері кішірейген сайын, осы күрделі көп чипті маскаларды жасау өте қиын болды. 1975 жылы GCA маска жасау процесін жеңілдеткен алғашқы қадамдық және сканерлеу камерасын ұсынды. Бұл жүйеде бір аталық маска, яғни ретикул, механикалық тұрақты болуы үшін үлкен масштабта жасалды. Бұл фотопроектор арқылы бейнеленді, проекцияланған бейне 5-10 есе кішірейтілді. Механизм ретикулды фототәсілге түсіріп, ретикулды басқа позицияға жылжытып, осы процесті қайталап отырды. Нәтижесінде маскада бастапқы ретикулдың көптеген дәл көшірмелері болды. GCA аппаратты тікелей пластинаға жатқызу жүйесі ретінде дамытуды жалғастырды, ретикулдан маска жасау қажеттілігін жойып, оның орнына ретикулды тікелей пластинаны ашу үшін пайдаланды. Ретикул соңғы бейнеден әлдеқайда үлкен масштабта болғандықтан, бұрын масканың өзінің ажыратымдылығымен шектелген ажыратымдылықты жақсартуға болады. Бүкіл пластинаны өрнектеу үшін маска пластина бетімен бірнеше рет жылжытылады немесе қадаммен жылжытылады. Бұл қадамдық механизмнің өте дәл болуын қажет етеді, дәл туралауды талап етеді. Туралау процесі әдетте автоматтандырылады, қолмен басқаруды жояды. Әрбір экспозиция туралау құралындағы бүкіл маска сияқты көп уақыт алатындықтан, степперлер туралау құралдарына қарағанда пайдалануға баяу, сондықтан туралау құралдары жоғары ажыратымдылық қажет болмайтын жағдайларда қолданылады. Степперлер туралау құралдарына қарағанда ажыратымдылықты бірнеше есе арттырды және 1 микроннан кіші элементтерді жасауға мүмкіндік берген алғашқы жүйелер болды. Алайда, Мур заңының үздірсіз дамуы өнеркәсіпті проекция жүйесінде мүмкін болатын ең жоғары үлкейтулер элементтердің өлшемдерін одан әрі кішірейтуге жеткіліксіз болған деңгейге жеткізді. Бұл 1990 жылы қадамдық және сканерлік жүйелерді енгізуге әкелді, олар степпер жүйесін бір уақытта масканың тек бір бөлігін бейнелейтін сканермен біріктіреді. Бұл масканың кішкентай бөлігіне жақсырақ фокус беруге мүмкіндік береді, бірақ сонымен қатар ИС өндіріс процесін баяулатады. 2008 жылдың мәліметтері бойынша, қадамдық және сканерлік жүйелер жоғары деңгейдегі жартылай өткізгіш құрылғыларын жасау үшін ең көп қолданылатын жүйелер болып табылады.

Негізгі бөлшектер

Әдеттегі қадамдық құрылғыда келесі кіші жинақтар болады: пластина жүктеуіш, пластина сатысы, пластина туралау жүйесі, ретикула жүктеуіш, ретикула сатысы, ретикула туралау жүйесі, редукциялық линза және жарықтандыру жүйесі. Пластинаға басылатын әр қабатқа арналған процесс бағдарламалары, процесс бағдарламасын сақтайтын, оқитын және бағдарлама нұсқауларын орындау үшін қадамдық құрылғының әртүрлі кіші жинақтарымен байланысатын компьютерге негіделген басқару жүйесімен орындалады. Қадамдық құрылғының компоненттері герметикалық камерада орналасқан, онда температура тұрақты түрде сақталады, бұл температура өзгерісіне байланысты пластинаның кеңеюі немесе жиырылуы салдарынан басылған суреттерде бұрмаланудың алдын алуға мүмкіндік береді. Камерада сондай-ақ процесске қолдау көрсететін басқа да жүйелер бар, мысалы, кондиционер, қуат көздері, әртүрлі электрлік компоненттерге арналған басқару тақталары және т.б.

Негізгі жұмыс

Кремнийлі пластиналар фоторезистпен қапталады және бірнеше пластинаны сыйыратын кассетаға немесе "қайыққа" орналастырылады. Бұл, әдетте, степпердің төменгі жағында орналасқан пластина жүктеуіш деп аталатын степпердің бөлігіне орналастырылады. Пластина жүктеуіштегі робот кассетадан бір пластинаны алып, оны пластина сатысына жүктейді, онда ол кейінірек болатын нақтырақ дұрыстау процесіне дайындалады. Әр чиптің схемасы мөлдір кварцтан жасалған пластинаға жазылған хромды ретикулда сақталады. Степперлерде қолданылатын ретикулдың стандартты мөлшері 6 дюйм шаршы, ал пайдалануға болатын аймағы 104 мм x 132 мм. Процестің әр кезеңіне сәйкес келетін әртүрлі ретикулдар ретикул жүктеуішіндегі тіректе, әдетте степпердің жоғарғы жағында орналасқан. Пластинаға әсер ету алдында робот ретикул сатысына ретикулды жүктейді, онда ол өте дәл орналасады. Бір ретикулды көптеген пластиналарды әсер ету үшін пайдалануға болады, сондықтан ол бірнеше пластинаны әсер ету алдында бір рет жүктеледі және уақыт-уақытпен қайта дұрысталады. Пластина мен ретикул орналасқаннан және дұрыстағаннан кейін, пластина сатысы X және Y бағыттарында (алдыңғы жағынан артқа және солдан оңға) өте дәл қозғалады, бұл үшін құрт бұрандалары немесе сызықтық моторлар қолданылады, пластинаны линзаның астында, тікелей ретикулдың астында орналасқан көптеген үлгілердің (немесе "суреттердің") біріншісіне жеткізеді. Пластина пластина сатысына орналастырылғаннан кейін дұрыстау жүргізілсе де, бұл дұрыстау пластинаға басылатын схема қабатының бұрыннан бар қабаттарға дәл жабысуын қамтамасыз ету үшін жеткіліксіз. Сондықтан әрбір сурет әрбір соңғы интегралды схема чипінің үлгісінде орналасқан арнайы дұрыстау белгілерін пайдаланып дұрысталады. Бұл нақты дұрыстау аяқталғаннан кейін, сурет степпердің жарықтандыру жүйесінен шыққан жарықпен әсер етеді, ол ретикул арқылы, кішірейту линзасы арқылы және пластинаның бетіне өтеді. Процесс бағдарламасы немесе "рецепт" әсер ету ұзақтығын, қолданылатын ретикулды, сондай-ақ әсер етуге әсер ететін басқа да факторларды анықтайды. Әрбір сурет пластинада торлы үлгімен орналасқан және пластина линзаның астында алға-артқа жылжығанда кезекпен әсер етеді. Пластинадағы барлық суреттерге әсер етілгеннен кейін, пластина жүктеуші робот пластинаны түсіреді, ал сахнада басқа пластинаның орны болады. Әсер етілген пластина ақырында фоторезистті өшіретін құрылғыға көшіріледі, онда оның бетіндегі фоторезист ретикул арқылы өткен жарыққа ұшыраған-ұшырамағанына байланысты фоторезисттің аймақтарын жуу үшін химиялық заттарға ұшырайды. Содан кейін пайда болған бет фотолитографияның басқа процестеріне ұшырайды.

Жарықтандыру және ажырату қабілетін жақсартудың қиындықтары

Пластина бетіндегі ең нәзік сызықтарды жасау мүмкіндігіне ең үлкен шектеу – экспозиция жүйесінде қолданылатын жарықтың толқын ұзындығы болды. Қажетті сызықтар тарлау келе жатқанда, прогрессивті түрде қысқа толқын ұзындығы бар жарық шығаратын жарықтандыру көздері қадамдық және сканерлерде қолдануға енгізілді. Конвенциялық жарық негізіндегі литографияға балама ретінде наноимпринт литографиясы қолданылады. Степпер сияқты экспозиция жүйесінің тар сызықтарды ажырату қабілеті жарықтандыру үшін қолданылатын жарықтың толқын ұзындығымен, линзаның жарықты (немесе дифракция реттерін) қабылдау қабілетімен (сандық апертура немесе С.А.) және процестің өзін жақсарту арқылы шектеледі. Бұл келесі теңдеумен көрсетіледі: , мұнда – сындық өлшем, яғни ең ұсақ ажыратылатын сызық, – процеске байланысты факторларды көрсететін коэффициент, – жарықтың толқын ұзындығы, ал – сандық апертура. Жарықтандыру жүйесіндегі жарықтың толқын ұзындығын қысқарту степпердің ажырату күшін арттырады. Жиырма жыл бұрын, сынап спектрінің "g сызығы" (436 нм) сынап шамдарын жарық көзі ретінде пайдаланған степперлерде 750 нм диапазонындағы сызықтар жасалды. Бірнеше жылдан кейін, 350 нм-ге дейін сызықтар жасау үшін сынап шамдарынан алынған ультракөк сәулелі "i сызығын" (365 нм) пайдаланатын жүйелер енгізілді. Қажетті сызық ендері жақындағанда және тіпті жасау үшін қолданылатын жарықтың толқын ұзындығынан тар бола бастағанда, бұны іске асыру үшін фазалық ығысу торлары және экспозициялық жарықтың бұрыштарын басқарудың әртүрлі әдістері сияқты ажыратымдылықты арттыру әдістері әзірленді, осылайша линзаның ажырату қабілетін максималды деңгейге жеткізуге болады. Бірақ, ақырында, қажетті сызық ендері сынап шамдарын пайдалану арқылы мүмкін болатын шектен тар болды, сондықтан 2000 жылдардың ортасында жартылай өткізгіш өнеркәсібі криптон фториді (KrF) эксимерлік лазерлерін қолданатын степперлерге көшті, олар 248 нм жарық шығарды. Мұндай жүйелер қазір 110 нм диапазонындағы сызықтарды жасау үшін қолданылады. Аргон фториді (ArF) эксимерлік лазерлерін пайдаланатын, 193 нм толқын ұзындығы бар жарық шығаратын өндірістік степперлер 32 нм-ге дейін сызықтарды ажырата алады. Фторлы (F2) лазерлер 157 нм жарық шығаратын болғанымен, олардың төмен қуаты және фоторезист пен степперде қолданылатын басқа материалдарды тез тозуына байланысты практикалық емес. Бұл толқын ұзындығы бұдан қысқа жарық көздері қол жетімді болмағандықтан, өндірушілер жарықтандыру жүйесі мен тор арқылы өтетін жарықты басқару әдістерін одан әрі жетілдіру арқылы, сондай-ақ экспозициядан бұрын және кейін пластинаны өңдеу әдістерін жақсарту арқылы процестік коэффициентті қысқартуға тырысты. Сонымен қатар, өндірушілер сандық апертураны арттыру үшін үлкен және қымбат линзаларды енгізді. Дегенмен, бұл әдістер олардың практикалық шегіне жақындап қалды және 45 нм диапазонындағы сызық ендері конвенциялық дизайнмен қол жеткізілетін ең жақсы нәтиже болып көрінеді. Соңында, электрондық сәулелер, рентген сәулелері немесе көрінетін жарықтан әлдеқайда қысқа толқын ұзындығы бар басқа электромагниттік энергия көздері сияқты басқа жарықтандыру көздерін пайдалану қажет болады. Алайда, жаңа жарықтандыру технологиясын қабылдаудың жоғары шығындары мен қиындықтарын мүмкіндігінше ұзаққа созу үшін, өндірушілер бұрын микроскоптарда қолданылған, линзаның сандық апертурасын жарықтың ауаның орнына су арқылы өтуіне рұқсат беру арқылы арттыру әдісіне жүгінді. Бұл әдіс – суға батырып литография – қазіргі заманғы практикалық өндіріс технологиясының ең соңғы жетістігі. Бұл әдіс жұмыс істейді, өйткені сандық апертура линзаға кіретін жарықтың ең үлкен бұрышының және жарық өтетін ортаның сындыру көрсеткішінің функциясы болып табылады. Су орта ретінде қолданылғанда, ол сандық апертураны айтарлықтай арттырады, өйткені оның 193 нм-де сындыру көрсеткіші 1,44-ке тең, ал ауаның көрсеткіші 1,0003-ке тең. Осы технологияны қолданатын қазіргі өндіріс машиналары 32 нм диапазонындағы сызықтарды ажырата алады және болашақта 30 нм сызықтарға қол жеткізе алады.

Сканнерлер

Қазіргі сканерлер – экспозиция кезінде ретикулалық саты мен пластиналық сатыны бір-біріне қарама-қарсы бағытта жылжыту арқылы әрбір кадрда (экспозиция өрісі) ашылатын аймақтың ұзындығын ұлғайтатын қадамдық сканерлер. Бүкіл өрісті бірден экспозициялаудың орнына, экспозиция экспозиция өрісінің енімен тең, бірақ оның ұзындығының бір бөлігі ғана болатын (мысалы, 35x25 мм өріс үшін 9x25 мм саңылау) "экспозиция саңылауы" арқылы жасалады. Экспозиция саңылауынан алынған кескін экспозиция аймағы бойынша сканерленеді. Бұл техниканың бірнеше артықшылықтары бар. Өріс ретикуладан пластинаға дейінгі өлшемді азайту арқылы (мысалы, сканерде 4 есе азайту, ал қадамдық құрылғыда 5 есе азайтумен салыстырғанда) экспозициялана алады, сонымен бірге өрістің мөлшері әдеттегі қадамдық құрылғыда экспозицияланатын мөлшерден әлдеқайда үлкен болады. Сондай-ақ, проекциялық линзаның оптикалық қасиеттерін проекциялық саңылаудың кескіні өтетін аймақта оңтайландыруға болады, ал осы аймақтан тыс оптикалық аберрацияларды ескермеуге болады, себебі олар пластинадағы экспозицияланған аймаққа әсер етпейді. Сканды сәтті жүзеге асыру үшін экспозиция кезінде жылжымалы ретикула мен пластина сатыларының өте дәл синхронизациясы қажет. Бұл мақсатқа жету көптеген технологиялық қиындықтарды тудырады.