Кіріспе

Контер-адмирал Эрих Бей (1898 жылдың 23 наурызы – 1943 жылдың 26 желтоқсаны) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс адмиралы. Ол Германияның Kriegsmarine әскери-теңіз күштерінің эсминецтер тобының командирі болды және 1943 жылдың 26 желтоқсанында Солтүстік мүйіс шайқасында «Шарнхорст» линкорымен басқарды, сол шайқаста кемесімен бірге қаза тапты.

Мансап

Бей 1916 жылғы 13 маусымда императорлық теңіз флотына қосылып, эсминецтер құрамында қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ол теңіз күштерінде қалып, Германияда нацистік партия билікке келген кезде мансабын жалғастырды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол фрегат капитаны (Fregattenkapitän) шеніне ие болды. Бей 1940 жылғы 9 сәуірде Норвегияға неміс шабуылы кезінде Нарвикті басып алу үшін генерал Эдуард Дитльдің тау әскерлерін тасымалдаған коммодор Фридрих Бонте жасағының бір бөлігі ретінде Z11 Бернд фон Арним, Z12 Эрих Гизе және Z13 Эрих Коелнер эсминецтерінен тұратын 4-ші эсминец флотилиясын басқарды. 10 және 13 сәуірдегі Нарвик шайқастарында Бей батылдығымен көзге түсіп, басым күштерге қарсы ерлікпен, бірақ сәтсіз әрекет жасаған шағын эсминецтер тобына жетекшілік етті. 1940 жылғы 9 мамырда Бей Темір Салыб орденінің (Knight's Cross of the Iron Cross) иегері атанды. Келесі күні ол капитан шеніне көтеріліп, 10 сәуірде Нарвик шайқасының бірінші кезеңінде қаза тапқан коммодор Бонтеден кейін неміс эсминецтерінің (Führer der Zerstörer) қолбасшысы болып тағайындалды. Содан кейін Бей 1942 жылғы ақпан айында «Кербер» операциясы кезінде Брест тобының кемелерін (Шарнхорст, Гнайзенау, Принц Евген) қорғаған эсминецтер экранына басшылық етті. Үш кемеден «Шарнхорст» Дувр бұғазында орналасқан теңіз минасына шағылысып, ауыр зақымдар алды.

Солтүстік мыс шайқасы

Контер-адмирал (контр-адмирал) дәрежесіне көтерілген Бей 1943 жылдың 1 наурызында 26 желтоқсанда "Шарнхорст" линкоры мен Z29, Z30, Z33, Z34 және Z38 эсминктерінен тұратын күшті тобын басқарды. Бұл бас адмирал Карл Дёництің бұйрығымен жасалған бірінші және жалғыз жер бетіндегі шабуыл болды. Бейдің мақсаты – Мурманскке бет алған JW 55B одақтас конвойын тоқтату еді. Бейдің "Шарнхорст" линкоры мен бес эсминктерінен құралған алғашқы күші, конвойды қорғаған британдық крейсерлер мен эсминктерінен оттық күшімен басым болды. Дегенмен, Бейдің флагманы адмирал Брюс Фрейзердің линкорына, конвойды ұстанған британдық Әскери-теңіз күштерінің басшысына қарағанда нашар болды. "Шарнхорсттан" Йорк герцогымен қақтығыстан аулақтау күтілді. Қатты ауа райы, толқынды теңіз және Люфтвафенің жеткіліксіз барлауы Бейге бастапқыда конвойды табуға кедергі келтірді, сондықтан ол эсминктерін іздеуге көмектесу үшін таратып жіберді. Алайда, дауыл салдарынан Бейдің эсминктері шайқасқа қатыса алмады. "Шарнхорст" кемесіндегі Бей конвойды тапты, бірақ Солтүстік мүйіс шайқасының алғашқы кезеңінде, британдық конвойдың күзет крейсерлерімен атысқанда, "Шарнхорст" радары жойылды, бұл оны ұзақ қысқы түнінде дерлік соқыр қалдырды. Содан кейін "Шарнхорст" күшті Йорк герцогымен ұсталды және бірнеше торпедалық шабуылдан кейін батып кетті. "Шарнхорст" экипажының 1968 адамының ішінде, британдық Әскери-теңіз күштері мұздай теңізден 36 адамды тірі құтқарып алды, олардың ешқайсысы офицер емес еді.