Кіріспе
Итальяндық фехтовальщик Эдоардо Мангиаротти (; 7 сәуір 1919 – 25 мамыр 2012) – итальяндық фехтовальщик. Ол спорт тарихындағы кез келген фехтовальщиктен көп 39 Олимпиада және Әлем чемпионаттарының жүлдесін жеңіп алды. Оның Олимпиадалық медальдарының ішінде 1936 жылдан 1960 жылға дейінгі кезеңде бір жеке алтын, бес командалық алтын, бес күміс және екі қола медаль бар.
Edoardo Mangiarotti (; 7 April 1919 – 25 May 2012) was an Italian fencer. He won a total of 39 Olympic titles and World championships, more than any other fencer in the history of the sport. His Olympic medals include one individual gold, five team golds, five silver, and two bronze medals from 1936 to 1960.
Қоршаудың аясы
Фехтование 1896 жылғы Олимпиада ойындарының түпнұсқалық спорт түрлерінің бірі. Электрондық есептеу құралы 1936 жылы эппье жарысында енгізілді, сол кезде Мангиаротти итальяндық команданың басқа мүшелерімен бірге алтын медаль жеңіп алды. Ол тұрақты түрде эппье жарыстарында жеңіске жетті және тек шебер Кристиан д'Ориола фоль жарыстарында одан жоғары тұрды. Халықаралық жарыстардағы ұпайлардың айырмасы бойынша Мангиаротти тарихындағы ең табысты фехтовальщик атанды.
Ерте өмір
Эдоардо Мангиаротти 1919 жылдың 7 сәуірінде әйгілі фехтование отбасында дүниеге келді. Миландық фехтование шебері және 17 рет ұлттық семсерлесу чемпионы Джузеппе Мангиаротти ұлының чемпиондық жолын жоспарлап, оны табиғи оң жақта қолданушыдан сол жақта қолданушыға айналдырып, қиын қарсыласқа айналдырды. Эдоардоның үлкен ағасы Дарио Мангиаротти 1949 жылы Каирде өткен әлем чемпионатында жеңіске жетті, сондай-ақ Олимпиада ойындарында алтын және екі күміс медаль ұтып алды. Оның ағасы Марио Мангиаротти да фехтовальщик болған.
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі мансап
Эдуардо 11 жасында ұлттық жасөспірімдер арасында фольгамен жүгіру чемпионы атанды. 16 жасында Италияның ересектер құрамасына ілігіп, 1935 жылғы әлем чемпионатына қатысты. Келесі жылы жас Мангиаротти әкесіне ұзақ және жауапкершілікпен жаттықтырғаны үшін Олимпиада ойындарында командалық семсерден алтын медаль сыйлады. 1937 жылы Парижде Эдуардо Мангиаротти әлем чемпионатының командалық жарысында алтын медаль жеңіп алды. Келесі жылы Чехословакияда жеке семсерде екінші орынды алды, командалық семсерде қола медаль және командалық фольгада алтын медаль жеңіп алды.
Еңбек жолы 1945-1955
Тіпті мансабының осындай ерте кезеңінде де, жас Мангиаротти 1950 жылдары фольга және эпедегі басқа халықаралық бәсекелестерден оны ерекшелендіретін күшті нық қадам мен тұлғаны көрсетті. 1948 жылғы Лондон Олимпиадасында Мангиаротти жеке эпеде қола медаль және екі командалық күміс медаль жеңіп алды. Дарио Мангиаротти жарақат алғандықтан жарысқа қатыса алмады. 1949 жылы Дарио Каирде жеке эпе бойынша әлем чемпионатында жеңіске жетті, ал оның кіші інісі жеңімпаз эпе және фольга командаларының құрамында болды. Екі жыл өткен соң Эдуардо Стокгольмде өткен әлем чемпионатында жеңіп, жеке эпеде көшбасшы атанды. 1951 жылы Жерорта теңізі ойындарында ол командалық эпе және фольгада алтын медальдар, ал жеке фольгада қола медаль жеңіп алды. 1955 жылы командалық эпе және фольгада күміс медальдар мен жеке фольгада күміс медаль жеңіп алды.
1952 жылы Хельсинки
1952 жылы Хельсинкиде өткен Олимпиада Мангиаротти ағайындары үшін ең маңызды жеңіс болды. 76 қатысушыдан тұратын рекордтық құрамға қарсы Эдоардо Мангиаротти шешуші үлгімен Олимпиаданың семсерден жекелей алтын медалін жеңіп алды. Финалда сәл қиындыққа тап болғаннан кейін, ол жеті жеңіспен жеңіске жетті. Оның інісі Швейцариялық Освальд Заппеллиден күміс медальді ұтып алды, ал ол бұрынғы Олимпиадада Эдоардоны күміс медаль үшін жеңген еді. Хельсинки Олимпиадасында Мангиаротти ағайындарының көрсеткен нәтижесі олардың отандастары – Нади ағайындарынан кейін ғана екінші орында тұр. Эдоардо командалық және жекелей семсерден екі алтын, командалық және жекелей фольгадан екі күміс медаль алса, оның інісі командалық семсерден алтын және жекелей күміс медаль жеңіп алып, отбасына тамаша алты медаль сыйлады. Бұл 1920 жылғы Олимпиадада Недо Нади (5 алтын) және оның ағасы Альдо Нади (3 алтын, 1 күміс) жеңген 9 медальмен (8 алтын және 1 күміс) – барлығы қылышбазалықтан – салыстырылады. (дереккөз: www.olympic.org)
1956 жыл Мельбурн
Мельбурн Олимпиадасына қарай Эдуардо өзінің ең жақсы көрсеткіштерінен сәл ғана қалып қойған еді, бірақ халықаралық аренадан күреспей кетпеуге бел буды. Жеке қарулы жекпе-жекте австралиялық көрермендерге қызықты финал көрсетілді. Үш италиялық спортшы бес жеңіс және екі жеңіліспен тең орынға ие болды. Медальдарды анықтау үшін қосымша жарыс өткізілуге тиіс болды. Ойынның бірінші бөлігінен кейін жағдай шиеленістің шыңына жетті, онда Мангиаротти, Карло Павези және Джузеппе Дельфино әрқайсысы бір жеңіс және бір жеңіліс тіркеді. Екінші қосымша жарыс нәтижесіздікті бұзды; Мангиаротти түн жарымына қарай шаршап, екі жекпе-жегін де ұтырып алды, содан кейін Павези Дельфиноны жеңіп, алтын медальді жеңіп алды. Италиялықтар барлық медальдарды басып алды, ал Мангиаротти қола медальді иеленді. Өтеу ретінде ол қарулы жекпе-жек және фойл командалық жарыстарында алтын медаль жеңіп алды.
1960 жыл Рим
1960 жылы Римде өткен Олимпиада ойындарында 41 жастағы Мангиаротти, Италия құрамасының ең үлкен мүшесі, жеке чемпион Ждановичтің жемісін көрсеткен кеңестік командадан кейін командалық фольгада күміс жүлде алды. Мангиаротти мен жеке алтын медаль иегері Дельфинодан құралған Италия эпэ командасы, 1958 жылғы жеке әлем чемпионы Билл Хоскинс бастаған мықты британдық командадан командалық жарыста жеңіске жетті. Бұл Мангиароттидің 13-ші және соңғы Олимпиада медалі болды, ол 1928 жылғы Амстердамда өткен жазғы Олимпиадада Пааво Нурмидің 12 медальдық бұрынғы рекордын жаңартты. Оның рекорды 1964 жылы Токиодағы жазғы Олимпиадаға дейін сақталды, онда Лариса Латынина 18-ші медалін жеңіп алды, ал бұл көрсеткіш Майкл Фелпс 2012 жылғы 31 шілдеде Лондонда өткен жазғы Олимпиадада бұзылды.
Олимпиададан кейінгі зейнеткерлік
Мангиаротти 1961 жылы зейнеткерлікке шығып, Олимпиадалық фехтование аренасын әлем таныған ең ұлы жарыққыш пен фольга шебері ретінде тастап кетті. Оның әлем және Олимпиада чемпионаттарындағы қатысуы 25 жылға созылды және нәтижесінде 39 керемет үштікке кіруіне әкелді. Бес рет Олимпиадаға қатысқан бұл спортшы 1977 жылы Олимпиада орденінің қола медалімен марапатталды.
Халықаралық Олимпиада комитетінің марапаты
2003 жылы Халықаралық Олимпиада комитеті Эдуардо Мангиароттиге Платиналық лавр гүлі сыйлады, және онда былай деп жазылған: «Эдуардо Мангиаротти Олимпиада және Әлем чемпионаттарында фехтованиедан алған 39 алтын, күміс және қола медалінің арқасында оны осы спорт түрінің тарихындағы ең ұлы фехтованиеші деп тануға болады».