Кіріспе
Йонкерс қаласындағы қоғамдық алаң, Нью-Йорк штаты.
Гетти алаңы – Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласының орталық бөлігі, осы қоғамдық алаңның төңірегінде орналасқан. Гетти алаңы – Йонкерс қаласының әкімшілік орталығы, негізгі бизнес ауданы және көлік торабы. Тығыз және дами жұп тұрғын үйлер аймағы, ол Нью-Йорк штатының оңтүстік Вестчестер округінде орналасқан. Алаң 19 ғасырдағы көрнекті саудагер Роберт Геттидің құрметіне аталған.
Еуропалық отарлау
Площадь названа в честь Роберта Паркхилла Гетти, видного торговца и общественного деятеля 1800-х годов. Этот район был сердцем поместья, предоставленного Адриану ван дер Донку, первому юристу в Новом Свете. Он построил на тогдашнем Сеек Килле, который позже стал рекой Непперхан, а сегодня – рекой Соу Милл, пилорамы и мельницы для помола зерна. Два старейших здания Гетти Сквер, сохранившихся до наших дней – усадьба Филипс (около 1682 года) и протестантская епископальная церковь Святого Иоанна (построенная в 1752 году Фредериком Филипсом III) – были построены в непосредственной близости от реки. Река Гудзон, окаймляющая западную набережную Гетти Сквер, с 1600-х годов служила транспортным путем к рынкам. Завершение строительства Эрийского канала в 1825 году увеличило водный трафик из северной части штата Нью-Йорк вниз по Гудзону до Манхэттена.
Индустрияландыру
1853 жылы қауіпсіз лифтіні ойлап тапқан Элиша Грейвс Отис Гудзон өзенінің жағасындағы жаңа темір жол бойындағы Гудзон өзені мен Варк көшесінде Отис лифті компаниясын құрды. Компания өскен сайын, Сау Милл өзенінің солтүстігінде үлкен кешен салынды, қазір Ван дер Донк паркі деп аталады. Отистің алып зауыттары Ашбёртон даңғылына дейін солтүстікке қарай созылып жатты. Кейіннен үш теміржол компаниясы Гетти сквері арқылы өтті. Нью-Йорк және Путнам темір жолы Гетти скверінде Йонкерс тармағының терминалын салды, ал 1880-ші жылдардағы бастапқы бас үйі мен сквердегі пойыз сарайы кейіннен 20 Оңтүстік Бродвейдегі кеңсе ғимараты мен теміржол платформасына жаңартылды. (Көнісхана ғимараты сақталған, бірақ теміржол платформасы тұраққа айналдырылды.) Нью-Йорк орталық темір жолы әлі де қолданылып жүрген Йонкерс теміржол стансасынан жұмыс істеді. Үшінші даңғыл теміржолы троллейбус компаниясы Гетти сквері арқылы бірнеше трамвай желілерін жүргізді және трамвайларын (трамвайлар деп те аталады) Гетти скверіндегі Мейн-стриттегі Йонкерс троллейбус депосында сақтады. Солтүстік-шығыс АҚШ-тағы көптеген қалалар сияқты, Гетти сквері де екінші дүниежүзілік соғыстан кейін индустрияландырудың төмендеуінен және автомобильдік емес инфрақұрылымға инвестицияның азаюынан зардап шекті. 1983 жылы қазіргі Ван дер Донк паркі орналасқан Гетти скверінің солтүстігіндегі алып ғимараттарды қамтитын Отис лифті компаниясының зауыты жабылды. Теміржол көлігі де азайды. Нью-Йорк пен Путнам теміржолының Йонкерс тармағын жабу және жылдам бұзу, АҚШ Жоғарғы Сотына шағым түсіргеніне қарамастан, 1944 жылы болды, ал Үшінші даңғыл теміржолының троллейбус қызметі 1952 жылы тоқтатылды. Бір кезде Гетти скверінің экономикалық қозғалтқышы болған Сау Милл өзені 1920 жылдары жер астына көмілді; үстіңгі жаяужол көбінесе Chicken Island, Mill Street Courtyard және Larkin Plaza автотұрақтары үшін пайдаланылды. Нью-Йорк штаты Непперхан даңғылын кеңейтіп, көршіліктің шығыс жағында магистральдық тас жолды құрды, бұл процесте Карнеги кітапханасын бұзды. Сент-Джон шіркеуіндегі фермерлер базары Вестчестердегі ең көнесі болып табылады. 2011 жылы ContraFect биотехнологиялық фирмасы Манхэттеннен Гетти скверінің iPark-ына көшірілді, содан кейін 2013 жылы Mindspark Interactive Network. Сондай-ақ 2013 жылы технология компанияларының белсенділігін арттыру мақсатында YONY жобасы басталды. 2007 жылы күн және жел қуатымен жұмыс істейтін, гидропоника мен аквакультураны қолданатын демонстрациялық ферма – "Science Barge" Сау Милл өзенінің сағасындағы теміржол стансасының жанындағы тұрақты орнына тоқтады. "Science Barge" STEM, экологиялық ғылымдар және ауыл шаруашылығы салаларындағы мыңдаған зерттеушілер мен студенттерді әлемнің түкпір-түкпірінен Гетти скверіне тартады және Бразилия, Жапония және Оңтүстік Корея сияқты елдердің жаңалықтар құралдарында көрсетілді. 2013 жылы Сара Лоуренс колледжі Бецзак экологиялық орталығында академиялық зерттеу орталығын құрды. 17 ғасырда Йонкерстің алғашқы экономикалық өсуіне түрткі болған Сау Милл өзені қайтадан экономикалық қозғалтқыш ретінде қолданылуда. 2012 жылы Йонкерс қаласы мен Groundwork Yonkers ұйымдары Гетти скверінде жер астына көмілген Сау Милл өзенін "күнге шығарып", Йонкерс теміржол стансасының шығысында оның айналасында Ван дер Донк паркін салуды аяқтады. Бұл саябақта қоғамдық жайлар мен жануарлар дүниесі бар. Ван дер Донк паркі Гетти скверінде өзенді күнге шығару жобасының бірінші кезеңі болды. Екінші кезең – 2014 жылы салынатын Милл-стрит аула жобасы, өзеннің тағы бір бөлігін күнге шығаруды көздейді. Chicken Island маңындағы үшінші кезеңнің басталу күні әлі белгіленбеген, бірақ 2013 жылдың соңында Нью-Йорк штаты жобаға 1,08 миллион долларлық грант берді.
Сауда ауданы
Гетти-сквер – басқа Вестчестер қалаларымен салыстырғанда сатып алушылардың саны өте көп, көпұлтты сауда ауданы (төмендегі Интермодальдық транзиттік хаб бөлімін қараңыз). Африкалық американдықтар мен латиноамерикандықтарды қоса алғанда, көптеген этникалық топтардың болуы бизнестің халықаралық клиенттер базасынан пайда табуына мүмкіндік береді. Шаруалар нарықтары мен CSA маусымдық түрде жұмыс істейді: Сент-Джон епископальдық шіркеуі бейсенбі күндері шіркеу аумағында, ал Groundwork жұма күндері Ван дер Донк паркінде, Йонкерс теміржол станциясының қарсы бетінде өз нарықтарын өткізеді. Сент-Джон шіркеуінің нарығы – Вестчестердегі ең көне шаруалар нарығы. CSA Groundwork компаниясы басқарады. Барлық нарықтарда және CSA-да мемлекеттік қолдау бағдарламаларын пайдаланып өнім сатып алуға болады. Гетти-скверде бөлшек сауда және бизнес-банкинг дамып келеді. Ірі ұлттық банктердің барлық филиалдары бар, оның ішінде: екі филиалы бар Chase, Wells Fargo, Citibank, HSBC және Bank of America. Аймақтық банктер мен несиелік одақтардың филиалдарына: Atlantic Bank & Trust, Hudson Valley Bank, KeyBank және Municipal Credit Union кіреді. Kawasaki Heavy Industries Rolling Stock Company Орталық бизнес ауданында орналасқан.
Транзиттік интермодальдық хаб
Гетти скверінің көптеген жаяу жүргіншілерге толуына Йонкерс және Вестчестердің маңызды көліктік торабы болуы себеп. Би-лайн автобустары, МТА экспресс автобустары, Метро Норт темір жолы және Амтрак Гетти скверінде тоғысады, ал байланыс нүктелері көбінесе бірнеше блок арасында орналасқан. Гетти сквері 100 балдық шкала бойынша 95 балға ие, бұл оны "Жаяу жүруге қолайлы жер" деп сипаттауға мүмкіндік береді, мұнда "күнделікті істерді атқару үшін көлік қажет емес". Жаяу жүруге ыңғайлылығы мен көліктік торап болуы көліктік инфрақұрылымды дамытуға серпін берді, соның нәтижесінде аймақтарға бөлу ережелері өзгертіліп, көлікпен жүруді азайтуға, жаяу және велосипедпен жүруге, сондай-ақ қоғамдық көлікті пайдалануға баса мән берілді.
Автобус
Көптеген автобус маршруттары Нью-Йорк қалалық метросымен тікелей байланыс құрады. Bee Line Bus және MTA Express Bus Гетти скверіне қызмет көрсетеді. Автобустардағы жолаушылар саны, қала маңындағы теміржолдан әлдеқайда артық. Гетти скверіндегі бағыттар бойынша жылдық автобус жолаушыларының саны миллиондарға жетеді, ал Йонкерс Вестчестер және Солтүстік Бронкстағы Bee Line автобус қызмет аймағында автобус сапарларының ең ірі бастапқы және соңғы нүктесі болып табылады. Тікелей қатынасқан автобустармен қатар, Гетти сквері мен оған жақын аудандарда айналма маршруттармен автобустар қозғалады. MTA Express автобус бағыттары Манхэттеннің орталық бөлігіне тікелей қосылыс ұсынады (BxM3 маршруты арқылы). Гетти скверіне қызмет көрсететін автобустарда Metro Card қолданылады. Болашақта Гетти скверіндегі автобус маршруттарының желісі кеңейтілуі мүмкін. Тапан-Зи көпірін ауыстыру жоспарының аясында, Рокленд округындағы Спринг-Вэллиден жоспарланған экспресс-автобус маршрутының соңғы аялдамасы Гетти сквері болады.
Темір жол
Метро Солтүстік темір жолы Гетти скверіне қызмет көрсетеді. Теміржол жолаушылары Гетти скверінің Beaux Arts стиліндегі Йонкерс станциясын Хадсон желісі мен Амтрак пойыздарына міну үшін пайдаланады. Metro North Бронкстағы станцияларға, Гарлем – 125-ші көшеге және Grand Central Terminal-ға оңтүстікке қарай, ал Хадсон желісі бойындағы станциялармен Пукипсиге дейін солтүстікке қарай бағыттар ұсынады. Көптеген Metro North жолаушылары Марбл Хилл станциясына сапар жасайды, онда Нью-Йорк метросының Марбл Хилл – 225-ші көше станциясына көшіп, Манхэттеннің батыс жағына немесе Гарлем – 125-ші көше станциясына көшіп, Манхэттеннің шығыс жағына барады. Амтрак Гетти скверіне қызмет көрсетеді. Йонкерс теміржол станциясы – Амтрак Гудзон өзені желісіндегі Оңтүстік Вестчестердегі жалғыз станция, ол АҚШ және Канаданың Албани, Сиракуз, Рочестер, Буффало, Монреаль және Торонто қалаларымен қалааралық теміржол байланысын қамтамасыз етеді.
Саяхат үлесі
Такси аяқтары Гетти алаңының ортасында, Жаңа Басты көше бойында және Йонкерс теміржол станциясында орналасқан. Көптеген саудагерлер үлкен заттарын тасымалдау үшін таксилерді пайдаланады. 2012 жылдан бері Йонкерс теміржол станциясының жанында Zipcar көлік бөлісу қызметі қолжетімді.
Басқа
2010 жылы Йонкерс пен Нью-Йорк қаласының және Гудзон аңғарының басқа да аймақтары арасындағы паром қызметі тоқтатылды. Йонкерс айлағында қайықтарды тоқтатуға рұқсат етіледі. Велосипедтер Гетти алаңында жиі пайдаланылады, көбінесе ойын-сауық емес, көлік құралы ретінде қолданылады. Көптеген кәсіпорындар оларды жылдам жергілікті жеткізу үшін пайдаланады. Балалар оларды қалада аралану үшін қолданады. Гетти алаңында қиылысатын Уорбертон және Ривердейл даңғылдары Вестчестерде велосипедпен жүруге арналған танымал бағыттар. LimeBike доксыз велосипедтермен бөлісу жүйесі 2018 жылдың мамыр айында Йонкерсте жұмысын бастады. Гетти алаңындағы жаяу және велосипед жолдары әлі жобалануда. Ескі Кротон су құбыры Гетти алаңының солтүстік жиегімен өтеді, бірақ Ашбертон даңғылындағы екі блок көшеде орналасқан. Әлі Йонкерсте салынбаған Хадсон өзені аңғарының жасыл жолы, Хадсон өзенінің жағалау бойындағы серуендеу жолын Ескі Кротон суағар жолымен біріктіруі мүмкін. Нью-Йорк және Путнам темір жолының бұрынғы Гетти алаңындағы тармағын жаяу және велосипед жолына айналдыру идеясы ұсынылған. Ол Гетти алаңын және Ғылым баржасының жағалау бойындағы серуендеу жолын Ван Кортландт паркімен байланыстырады. Бұл қалалық, көп мақсатты жол болады, онда көшеде де, көшеден тыс жерлерде де жолдар болады.