Кіріспе

Париждік апаш биі (a. paʃ), немесе La Danse Apache, Bowery Waltz, Apache Turn, Apache Dance және Tough Dance – 20 ғасырдың басында париждік көше мәдениетімен байланыстырылатын өте драмалық би. Бидің атауы "Ах ПАХШ" деп айтылады, "Ах ПАТЧ" емес. Париждегі көше топтарының жас мүшелерін баспасөз "апаштар" деп атады, себебі олардың бір-біріне қатыгездік көрсетуі Солтүстік Американың жергілікті халықтарынан, апаштардан алынған атау еді. Бұл би кейде әйел сатушы мен проститутка арасындағы зорлық-зомбылыққа толы "тартысты" қайта жасайды деп айтылады. Онда әйелді жерге лақтыру, көтеріп алып жүру, немесе оның қарсылық көрсетуімен немесе есінен танып қалғандай болуы сияқты көріністер бар. Осылайша, би сахналық төбелес өнерінің театрлық ережелерімен көптеген ұқсастықтарын бөліседі. Кейбір жағдайларда әйел де қарсы тұруы мүмкін.

Шығу тегі

1908 жылы бишілер Морис Мувет және Макс Дирли жаңа билерге шабыт алу үшін апаштар жиі баратын арзан мейрамханаларға баруды бастады. Олар онда көрген қозғалыстардан жаңа биді жасап, оған «Апачи» деген ат қойды. Макс Дирли оны алғаш рет 1908 жылы Париждегі Ambassadeurs-де, ал Морис Остендедегі Курзалда орындады. Біраз уақыттан соң, 1908 жылдың жазында Морис пен оның серіктесі Леона биді Maxim's-те орындады, ал Макс Дирли Мистингеттпен бірге Мулен-Руж шоуында, «Ла Ревю дю Мулен» атты қойылымда одан да зор әсер етті. Мистингетт биді «ласка мен күрес, қатыгездік пен сезімталдық арасындағы ауысу» деп сипаттады.

Музыка

Апач биімен ең көп байланысты музыка – 1861 жылы Жак Оффенбах жазған "Le Papillon" балетінен "Valse des Rayons". Шарль Дюбурдың "Valse Chaloupée" атты аранжировкасын Мистингетт пен Макс Дирли 1908 жылы Мулен-Руж сахнасында би орындағанда пайдаланған. Одан кейін сол вальске басқа да аранжировкалар жасалды, оның ішінде 1909 жылы Август С. Эли аранжировкалаған "L'Amour de L'Apache" да бар. Апач биі үшін жазылған алғашқы түпнұсқа музыканың мысалы – Фернан Ле Борнның 1908 жылғы "L'Empreinte ou la main rouge" үнсіз фильміне жазған "Valse Apache" шығармасы, онда Мистингетт пен Макс Дирли би билеген. "L'Empreinte" музыкалық ноталарында Апач биінің қозғалыстарына қатысты бірнеше нұсқаулар бар.