Кіріспе
Жоқ Трафальгар шайқасы - 1805 жылы 21 қазанда британдық және франко-испандық флоттар арасында болған шайқас. 27 британдық кеменің 33 одақтас кемені қарсы алды. Екі күш екі колоннада құрылды; британдықтар қатар жүрді, одақтастар бірінен кейін бірі. Трафальгар шайқасы желкенді кемелермен жүргізілді, сондықтан оны желкенді кемелердің желкен қағидаларына сәйкес маневрлеуі ретінде түсінуге болады. Жел мен ауа райының, әсіресе желдің бағытының маңыздылығын түсінбесе, заманауи адам маневрдің мәнін түсіне алмайды. Осы принциптерді түсінгеннен кейін, соғыс жоспары ашық түрде ашылады. Бұл жерде жоспар және оның нақты оқиғаларға жалпы қолданылуы қамтылған. Нағыз шайқастар әрқашан жоспарға сәйкес немесе дәл жоспарға сәйкес жүрмейді. Әдетте, командалық офицерлер соғыс жағдайын өзгертуге құқылы. "Жетісу тәртібі" және "жауынгерлік тәртіп" сияқты ұғымдар - бұл конструкциялар. Кемелердің бір қатарында кез келген жерге жүзіп бара жатқан бірінші кеме 1-ші, екіншісі, 2-ші және т.б. Ұрыс тәртібі жоспарланған шабуыл тәртібіне негізделген. Кемелерге осы бұйрықтарда командирлер уақытша немесе тіпті уақытша емес орындар тағайындады. Нельсон бір сәтке ең жақсы ретпен қолданды. Ауа райы бұрқасын немесе басқа да қолайсыз жағдайларда командирлер бұйрықты бақылауға қабілетсіз болуы мүмкін. "Нелсонның флоты" тұрақты емес еді; Кемелер әр түрлі себептермен оның флотына қосылып немесе одан шығып жатты: мысалы, "Нелсон" кемесі төрт жыл теңізде болғаннан кейін жөндеуден өтіп, кемежайда болды, оның ішінде Вильнёвті қуып шығу және күн сайын флотқа қайта қосылады деп күтілді, онда оның капитаны Ричард Гудвин Китс Нельсонның екіншісі болуы керек еді, бірақ ол уақытында жөнделмеді. Кемелердің құрамына да әр түрлі заттар қосылған. Бұл соғыстың алғашқы тарихшылары олардың кім екенін, қанша адам қаза тапқанын нақты білген жоқ. Әдетте, кемелердің кетіп бара жатқан кемелер тізімі пайдаланылатын. Содан кейін көптеген хабарлар келді. Бұл мақаланың нөмірлері мен реті қазіргі ғалымдардың сандарына негізделген. Нақты реті мен нақты саны туралы жалпы келіспеушіліктер бар, бірақ, жалпы алғанда, әртүрлі бағалаулар бір-біріне жақын және оларды бірнеше пайыз ішінде дәл деп қабылдауға болады. Кестелер мен график арасында сәйкестікті сақтауға тырысады.
The Battle of Trafalgar was fought between British and Franco Spanish fleets on 21 October 1805. A force of 27 British ships of the line faced 33 allied ships. Both forces were formed in two columns; the British sailed parallel, the allied one following the other. The Battle of Trafalgar was fought by sailing vessels and therefore cannot be understood in substance except as the manoeuvring of sailing vessels according to the principles of sailing. Without understanding the importance of wind and weather, especially wind direction, the modern can make no sense of the manoeuvring. Once those principles are understood, the plan of battle unfolds in a transparent fashion. The plan is included here as well as its general applicability to real events. Real battles do not always develop according to plan, or exactly according to plan. Commanding officers usually are empowered to respond to the battlefield situation as it develops. Such concepts as "sailing order" and "battle order" are constructs. In a column of ships sailing anywhere the first ship forward was Number 1, the second, Number 2, etc. The battle order was based on planned order of attack. Ships were assigned places in these orders by the commander, sometimes temporarily or even extemporaneously. Nelson used the order that was best momentarily. In stormy weather or other adverse conditions the commanders might not be able to control the order. "Nelson's fleet" was not a fixed entity; ships were continually joining or leaving his fleet for various reasons: for example , was in the docks being repaired after four years at sea, including the chase of Villeneuve and was daily expected to re join the fleet, where her Captain, Richard Goodwin Keats was to be Nelson’s second, but she was not repaired in time. The complements of the ships also were variable. The early historians of the battle were not sure of what they were, nor did they know exactly what the casualties were. The roster lists of the ships before sailing were generally used. Afterward there were plenty of reports. The numbers and orders of this article are based on the figures of modern scholars for the most part. There is general disagreement on the exact order and the exact numbers, but, on the whole, the different estimates are close to each other and can probably be taken as accurate within a few per cent. An effort is made to keep consistency between the tables and the graph.
Кеме қатынасы және кеме қатынасы
Француз-испан флоты Кадис портынан шығып, оңтүстікке қарай Андалусия жағалауымен Гибралтар тұйық арқылы Неапольге қарай бет алды. Олар солтүстік-батыс желінің әсерінен кемелерді баяу итеріп, желдің бағытына перпендикуляр толқын тудырады. Ол кемелерді бүйірінен соққыға ұшыратып, оларды дөңгелетіп, олардың қару платформалары ретінде тұрақтылығын бұзады. Бұл - желдің басқа кемелерге "қарақаттап" соқтығысу қаупі төндіретін желдің арасына түсіп кетудің алдын алу үшін қажетті алдын ала белгіленген тәртіп. Француздар мен испандарды оңтүстікке қарай қозғалтып отырған жел ағылшындарды солтүстікке қарай да қозғалтып отырды. Жағажай - бұл негізінен аэроб. Толы болған кезде ол жақтағы "көтергіш" немесе оның бетіне перпендикуляр күшті құру үшін қисық болады, оның бір бөлігі желдің жалпы бағытына қарсы. Осылайша желкенді кеме "желдің соғатын жағына" жүзіп барады. Кемеде желдің әсерінен "сығып" кетпеу үшін, оның тірегі болуы керек. "Желкеніштер толы" - бұл желдің бағытына қарай белгілі бір бұрышта ғана толық иілген желкендер. Бұрышты "жапсырмалар" немесе сызықтар арқылы реттейді, оларды әдетте палубадан желдету керек. Қажетті күш жоғары, сондықтан кеме желге қарсы "тасып" жатыр деген ой туады, сондықтан кеме "жақын тартылады". Егер желге толық қонбаса, желдің әсерінен желдің күші жойылады. Содан кейін кемешілер "желкенді" толтырғанша бұрышын өзгертуге тиіс. Квадратты кеме желдің екі жағында 6 нүктеден (67,5 градус) артық жүзе алмайды. Егер жел солтүстіктен соқса, онда ең жақын бағыт ENE немесе WNW болады. Бұл бағытта жүру үшін ол желдің бір немесе басқа жаққа қарай бұрышына қарай "төсіп" кетуі керек. Кеме желдің соғатын жеріне қарсы алға-артқа жүгіріп, әр қадамымен алға-артқа жүреді. Алайда, төрт бұрышты кемеге желкенді толтыруға дейін өте үлкен қашықтыққа жол жүру керек болғандықтан, тіреу тек төтенше жағдайда ғана жасалатын; маневрдің жылдамдығы темірге қамалудың үлкен қаупінен асып түсетін жерде. Желдің соққысын алудың ең кең таралған әдісі - дөңгелек (гибинг) кию. Сонымен қатар, желдің тікелей артқы жағына ("абаф") немесе тікелей екі жағына ("абеам") жүзу қиын және тиімсіз болды. Сол бағыттағы желмен жүзіп жүрген желкендер толымайды. Жел тек қана бөлмеден соға алады. Осы бұрыштарда желкендер толығады және қажетті бағытта күш компоненті пайда болады. Егер жел тікелей оң жаққа соқса, кеме құлап кетеді немесе тұйықталады. Кеме желдің екі жағынан да тікелей соғады. Желді бір жақтан екінші жаққа жылжыту үшін айналып келуге ұқсас маневр қолданылады: кию. Рульді артқа бұрамыз, желкендер салбырады, олар екінші жағына толтыруға бейімделеді. Кеме бұрылыс жасамайды, сондықтан маневрдің бұзылуы аз. Жел кеме үшін бар нәрсе. Олсыз ол ешқайда қозғала алмайды ("бақырылады"). Егер жел тым күшті болса, желкенді қысқарып, жердің көлемін азайту керек, бұл "рефинг" деп аталады. Дауыл кезінде кеме желдің соғатын жағына жақын жүзуі немесе желдің соғатын жағына жақын жүзуі керек. Толқындар желмен бірге келе жатқандықтан, желге жақын жүзіп бара жатқан кеме оларды, әдетте, тік және тек соқпақтармен кесіп тастайды; яғни, құлаққа түсіп, қыртысқа көтеріледі. Дауыл желінің соғатын кемесін бойлық жағынан соққылайды және сатқындықпен айналып, батып кету қаупі бар. Сол қауіптен құтылу үшін капитан желдің алдында жүгіруі керек. Барлық бағыттар желге байланысты бағаланады. Кеменің желге қарайтын жағы "ауа райы" немесе "жел қарсы" жағы деп аталады; ал "жел қарсы" немесе "жел қарсы" жағы (Желге және желден қарсы). Әртүрлі ұлы желкеншілердің тактикасы туралы көп айтылды, бірақ ең үлкен шектеулер желдің бағыты мен салыстырмалы орналасуынан келеді. Бу кемелерінің капитаны кемелерін қалаған бағытқа айдап баруға әлдеқайда еркін, бірақ желкенші капитандардың тактикасы көп жағдайда табиғаттың алдын ала белгілегені. Кез келген жерге жету үшін жел бағытын ескеріп, бағытты белгілеу керек. Ол шешімді және шеберлікті қажет етеді, оны сол шеберлік бойынша бағалайды.
Нельсонның ұрыс жоспары
Нельсонның ұрыс жоспары оның капитандарына қағаз бетіне жазылған "меморандум" арқылы ашылған. Меморандум ресми болып саналды, өйткені оған "Нелсон мен Бронте" қол қойды және "Қадис маңындағы Жеңіс, 9 қазан, 1805", 21 қазандағы шайқастан 12 күн бұрын. Нельсон мен оның флоты Кадис маңында француздар мен испандықтардың біріккен флотының шығуын күтіп отырды. Ол Испаниядағы ең қорғанысты портқа шабуыл жасамау керектігін жақсы білген. Сол уақытта Нельсон көзге көрінбей, қол жетпейтін жерге қалады. Қазіргі кемелермен салыстырғанда, желкенді кемелердің мұндай күреске бейімделуі қиын еді. Олар жел мен толқынның еркімен баяу қозғалатын. Кемелердің флоты өздерінің бірін ұрып алу қаупі жоқ, жауға қарсы саппен жүзіп бара жатқан кезде, ең көп отын жібере алады, сондықтан 50 немесе одан да көп қарулы ауыр кемелерге "сап кемесі" деген атау берілген. Ауа райы өзгерген жағдайда, желі құру үшін қажетті маневрлер " уақытты жоғалтуы мүмкін, сондықтан мүмкіндік жоғалады " Шабуылшылар маневрлер жасағанда, нысаналар қашып кетуі мүмкін. Сондықтан Нельсон өз флотын шайқас тәртібімен жөнелтті. "Бұл іс шешуші болу үшін" Нельсон қарсыластың шекарасына тікелей қарайтын. Бұл әдіс әдеттегідей емес, бірақ жаңа да, ерекше де емес еді. Бұл жоспар Нельсонның сүйікті капитаны Ричард Гудвин Китске бірнеше апта бұрын Мертондағы Нельсонның бағында бірге жүргенде ашылған еді. Бірақ оның бір кемшілігі бар еді. Тек шабуылдаушы колоннаның алдыңғы бөлігі ғана шабуылға шыға алады. Нельсонның 27 кемесінің екі қатарға бөлініп шабуыл жасайтын. Егер олар жаудың шекарасын бұзып өтуде табысты болса, онда олар жауды бірте-бірте жеңе алатын болды. Нельсонның жалпы бұйрығы "жауларға шабуыл жасау және оларды тұтқындағанға немесе жойғанға дейін соққы беру" болды. Нельсонның айтуынша, егер кемелердің бір бөлігі бір сәтке шатасып кетсе, олар жаудың қасына барып, жағадан ұрысқанынан артық ештеңе істей алмайды. Жау көзге түскенде, британдық флот екі колоннаға айналады. Екі қос бағана желдің бір жағына, яғни желдің немесе ауа райының жағына қарай жүзіп жүретін. Осылайша бағаналар "ауа райы бағанасы" немесе "lee бағанасы" деп сипатталды. Нельсон ауа райы бағанасын басқаратын, ал оның "екіінші" басқаратын. Екіншісі өз бетінше әрекет ете алады. Алайда, сол кезде Нельсон ауа райының қай жағында болатынын білмеді. Бұл нақты шешімді олар соңғы жақындау кезінде ғана қабылдады. Сол кезде бір жолды екінші жартысы бірінші жолдың жел бағыты бойынша жүзіп жүреді. Олар кеменің алдындағы және артқы жағынан кез келген жел соғатын. Бұл рұқсат етілмеген бағыттан болуы мүмкін емес. Нельсонның пікірінше, егер жау әскерінің флоты желдің соққысымен бірінші рет көрінсе, онда ол, мүмкін, артта тұрғанға көмектесе алмайтындай етіп кеңейтілген. Мұндай сценарийде жаудың Нельсонның порт боу-кварталында сағаттық бағытта қозғалып жатқанын білдіреді, бірақ ол желдің қайда болатынын білмеді. Оның колоннасы жаудың колоннасын жей алады немесе жей алмайды. Егер олай болмаса, мүмкіндік жоғалады; олар желдің соғатын жағына құлап, тозығып, екінші жағынан шығады, бұл кезде күткен шайқас тек қана қуу болады. Егер олар жауды сол бағытта ұстап алса, онда олар жаудың бағанасына (немесе оған жақын) перпендикуляр портқа бұрылуға тиіс еді. Ли колоннасы енді жаудың артқы жағына қарайтын болады. Олар 12-ші кемеге бағыт беріп, соған қарай жүзіп, ал ауа райы бағанасы ортаға қарай жүзіп барады. Алдыңғы 20 кемеге назар аудармауға тиіс еді. Нельсон жаудың көлігі шайқасқа қатыспас бұрын, барлық кемелерді жойып жіберуге үміттенген. Олар орталықта тұрғаны күтілетін Вильнёвті ұстауға үміттенген. Егер жаудың ванды құтқару үшін күш салса, британдық флот оны және тұтқынға алынған және жарамсыз кемелерді аралап, оларды одан әрі шайқаста жеңеді. Егер, керісінше, жау әскерінің флоты бірінші рет батыс жағында, яғни оң жақ бұрышында көрінсе, онда британдықтар ең мықты позицияда болады. Олар сол жақтан бұрылып, желдің соғатын бағытымен жаудың қасына жетіп, қалаған жеріне шабуыл жасай алады. Нельсон жаудың саптары ағылшын саптарымен бірдей бағытта, сағат тіліне қарсы бағытта жүретінін ойлаған сияқты. Осылайша, батысқа қарай бұрылу, сол нұсқауларды орындап, сол жақтан 12-ші кемеге дейін жүзіп өту. Шын мәнінде, шабуыл кезінде жаудың көзге көрінуі мүмкін. Алайда олар ағылшын флотының айналасында сағат жүрісімен жүзіп, ауа райы бағанасын артқы жағына шабуыл жасауға мәжбүр етті. Шын мәнінде жағдай тез өзгерді, өйткені жау бағана�...
Жоспарды шынайы шайқасқа сәйкестендіру
Француздар мен испандар Кадис портына жиналды, оларды жағалау батареялары қорғады. Нельсон порттың кіреберісінде жүзіп барып, оны жаңа Конгрев ракетасымен қанықтырып, жау кемелерін өртеп жіберу туралы ұсынысты қысқаша қарастырды. Вильнёвтің үміті де дәл осы еді. Ол жағалау мен кемеге қарсы біріккен отты Нельсонды жоюдың ең жақсы мүмкіндігі деп санайды. Ол жас қолбасшының асығыс әрекетін және шыдамсыздығын пайдаланып қалуды ойлап, кешікті. Нельсонның жаумен байланысы бар, ол - тыңшы кемелерінің кіршіксіз желісі. Жау тек қатарынан бірінші болып келгендерді ғана көрді. Сол кеме екінші бір кемеге сигнал беретін қашықтықта болды, ол да екіншісіне, Нельсонға дейін, ол қайда болса да. Жоғары деңгейдегі шешімдерді Наполеон қабылдады, ол Британияға шабуыл жасау мүмкіндігін шексіз күте алмады және өз назарын континенттегі соғысқа, әсіресе Австрия мен Италияға аударды. Ол Вильнёвке Жерорта теңізінде қажет болды және Кадис қаласынан бірден кетуге бұйрық берді. Алайда Наполеон теңіз мәселелерін жақсы білмейтін, сондықтан 40 - тан астам ірі кемеден тұратын флоттың порттан бір сәтте кетуге болатынын ойлады. Бұл кемелердің порттан шығуы тіпті ең жақсы жағдайда да ұзақ уақытқа созылады. Оның үстіне, олар қолайлы желсіз мұны істей алмады. Егер желдің күші өзгеріп тұрса, онда жұмыс баяу жүреді, ал егер жел қарсы болса, онда барлық операция мүмкін емес.
Француз-испан флоты
Келесі жауынгерлік жорық басталғанда француз және испан кемелерінің командалары солтүстіктен оңтүстікке қарай жүзіп бара жатқан еді. Кемеден шыққаннан кейін, кеменің жүзу тәртібі кері айналды, сондықтан бұрынғы бас енді артқы болып қалды. Соғыс кезінде бүкіл әскер топтары шағын бөлімшелерге және жеке кемелерге бөлінді. Бірлескен флотта 40 кеме, оның ішінде 18 француздық және 15 испандық кемелер болды. +Француз-испан флотының кемелеріКомплектпен басқарылатын кеме түріПулеметтерКонструкцияЖоқсылықЖұмқырдан қаза тапқанЖұмқырдан қаза тапқанЖараланғандарЖалпы % Нептуно 2 палуба 80 Капитан Дон Х.
Шығындар
Төменде үш ұрыс бағанасының бойындағы әрбір кеме үшін келтірілген зардаптардың пайыздық көрсеткіші көрсетілген. График тек қана конструкция. Жоғалулар бүкіл шайқаста және одан кейін, көбінесе кемелер осы ретпен болмаған кезде болды. Графиктегі рет ыңғайлылық ретінде көрсетілген. Үш бағана мен жеке кеме көлденең осьте көрсетіледі, бұл кеме позициялары арасындағы әдеттегі қашықтық бірліктерін білдіреді. Барлық бірліктер бірдей деп есептеледі. Әр бағанның басында және үшінде жоқ Африка үшін бірден үш шығу нүктесі бар. Тік оське кемедегі зардаптардың пайыздық көрсеткіші қойылады. Мысалы, "Жеңіс" кемесі үшін зардап шеккендер саны 20%-ға тең. Қаза тапқан адам - жарақат алған, қаза тапқан немесе соғыста жоғалған адам. Проценттік көрсеткіш - кемедегі құрбандар мен кемедегі құрамның арақатынасы 100 еселенген. Келесі бірнеше аптада жау экипаждары көтеріліп, кемелерін қайтарып алып, бағындырған кезде, зардап шеккендер жалғасты. Графикте бірінші күнгі негізгі шайқас ғана көрсетілген.