Кіріспе
1787 жылы Корольдік теңіз флотының 74 зеңбірекке ие үшінші дәрежелі "Колос" желілік кемесі. 1787 жылдың 4 сәуірінде Грейвсендте суға түсірілді. Сол жылы "Колос" испандық эскадрильясы да бар, түрлі типтегі 51 әскери кемеден тұратын үлкен флоттың құрамына кірді, бірақ вице-адмирал Сэмюэл Худ, 1-ші Худ виконты басқарды.
HMS Colossus was a 74 gun third rate ship of the line of the Royal Navy. She was launched at Gravesend on 4 April 1787 The same year, Colossus was part of a large fleet of 51 warships of numerous types, including a Spanish squadron, but commanded overall by Vice Admiral Samuel Hood, 1st Viscount Hood.
Тулонды қоршау
Флот 1793 жылғы 26 тамызда Тулонға келді, соғыс кемесінде лорд Худ болды. Мақсаты – француз флотын бақылауда ұстау. Тулон портында 58 француз әскери кемесі болды, және лорд Худ мұндай күшті және қауіпті флоттың француз революциялық күштеріне түсуіне жол бермеуге бекінді. Бурбондар, Францияның роялистері, Жерорта теңізінің маңызды порты болған Тулонды бақылауда ұстауға қол жеткізді. Британдық флот келгеннен кейін Бурбондар қала мен кемелерді Худқа тапсырды. Корольдік теңіз флотының кемелерінен теңізшілер мен Корольдік теңіз жаяу әскері Тулонға түсіп, маңызды бекіністерді басып алуға кірісті, және олар мұны іске асырды. Француз республикалық күштері жылдам жұмылдырылып, 7 қыркүйекте Тулонды қоршауға алды. 15 желтоқсанда британдықтар мен испандықтар 15 000 роялисті алып, кемежайларды және көптеген француз әскери кемелерін жойлап кетті. Француздар порты көрінетін биіктіктерді басып алғаннан кейін Корольдік флот 10 кемеден айырылды. 1795 жылы «Колосс» тағы да Гройс шайқасындағы ірі флоттық операцияның бір бөлігі болды. Адмирал лорд Бридпорттың басқаруындағы 25 кемеден тұратын флот, вице-адмирал Вилларе Жоюзе басқаратын 23 француз әскери кемесімен шайқасты. Шайқас зор және хаостық болды, кең аумақта өрілді, бірақ Бридпорт өзінің флотына таңғы сағат 7.15-те, шайқас басталғалы төрт сағат өткен соң, шайқасты тоқтатуға бұйырғандықтан, шешімсіз аяқталды. Бұл шешім тоғыз маңызды француз әскери кемесінің қашуына мүмкіндік берді. «Колосс» зардап шегіп, үш адам қаза тауып, отыз адам жарақат алды. Барлығы британдықтардың 31-і қаза тауып, 113-і жарақат алды. Француздардың шығындары белгісіз; үш француз соғыс кемесін басып алуға әкелген шайқастар кезінде 670-тен астам француз теңізшісі қаза тапқан немесе жарақат алған деп есептеледі. «Колосс» көп қатал шайқастарға қатысқанмен, оның шотландтық капитаны Джон Монктон килт киген флейташысын басты мачтаның тұтқасына шығып, шайқас барысында флейта ойнауға бұйырды, бұл француз теңізшілерін қызықтырды.
Сент-Винсент түбегі шайқасы
1797 жылдың ақпан айында "Колосс" (қазір капитан Джордж Мюррей басқарады) тағы да ірі масштабты флоттардың шайқасына қатысты – Кейп Сент-Винсент шайқасы. Ол адмирал Джон Джервистің "HMS Victory" флагмандық кемесімен бірге 21 кемеден (оның ішінде 7 кішкентай кеме) тұратын флоттың құрамында болды. Оларға лейтенант-генерал Дон Хосе де Кордоба-и-Рамос басқаратын 27 кемелік испан флоты қарсы тұрды. "Колосс" ауыр зақымдар алды, оның желкендері дерлік түгелдей қирады. Испан әскери кемелері оны қоршап, шабуылдайтын жағдайға келді, бірақ "Колоссқа" бағытталған және оны қорғаған басқа кемелер осыдан сақтап қалды. Шайқас Корольдік теңіз флоты үшін маңызды жеңіс болды. Сан жағынан кем болса да, британдықтар төрт испан кемесін жаулап алды және жеті кемені, соның ішінде сол кездегі ең ірі әскери кеме "Сантисима Тринидадты" мүгедек қалдырды. Британия шамамен 300 адамды қаза тапқан немесе жараланған деп хабарлады; испандықтар 1092 адамды қаза тапқан немесе жараланған деп хабарлады, ал 2300-і тұтқынға алынды.
Басқа іс-қимыл
Неапольде кемелер жөндеуден өткен кезде, "Колос" бірден "Мальта жағалауына теңіз саяхатына" жіберілді. Одан кейін ол Гибралтарға барып, Неапольдегі жөнделген флотқа қайта оралды. Жазда Уильям Болтон (кейін капитан) "Колос" кемесінде лейтенант болып тағайындалды, ал 1797 жылғы медальдың беткі жағындағы кеме Уильям Болтонға арналған болуы мүмкін. "Колостың" бөліктері басқа кемелерге қолданылмады; алайда капитан Мюррей Нельсонға үш зеңбірегі мен бір якорын тапсырды. Бұл "Колос" Англияға қайтаруға бұйрық берілгендіктен, ал ол соғыс аймағында қалуы тиіс болды. Нил шайқасында жараланған жауынгерлер мен грек амфораларымен жүктелген "Колос" үйіне бет бұрды. Сапар барысында ол Алжир мен Лиссабонда тоқтады. Лиссабонда ол "Ирландия және басқа солтүстік портына" бағытталған үлкен конвойге қосылды. Конвой жоспарланғандай, Англия бұғазында таратылды.
Кеме апаты
Қыстың қатал ауа райында Colossus алдымен Сцилли аралдарын көріп, 7 желтоқсанда Сент-Мэри Роудс жағасында зәкір тастады. Ол үш күн дауылды күтіп шығуға ниеттенген, бірақ дауыл одан да күшейді. 10 желтоқсан күні түнінде зәкір арқаны үзіліп, кеме Самсон аралының жанындағы су астындағы тастың үстіне тіреліп қалды. Тек бір адам қаза тапты, ол – Квартирмейстер Ричард Кинг, ол тереңдікті өлшеуге тырысқанда суға құлап, батып кетті. Кемені құтқаруға әрі мүмкіндік болмады, ал 1799 жылдың қаңтар айының басында кеме толығымен суға батып кетті.
Қазіргі заманғы зерттеулер мен қорғау
1960 жылдардың соңғы жылдары теңіз құтқарушысы Роланд Моррис осы жерде суға түсіп, Colossus тасымалдаған көне жәдігерлерді іздеуді бастады. 1974 жылы ол Colossus-ты, сондай-ақ сэр Уильям Гамильтон коллекциясының Colossus тасымалдап келген фрагменттерін тапты. Табылған көптеген заттар қалпына келтіріліп, қазір Лондондағы Британ мұражайында көрсетілуде. 2000 жылы әуесқой суға түсуші Тодд Стивенстің хабарламасы, "Құрылыс сақтаушысына" (Receiver of Wreck) тағы да қалдықтар бар екенін жеткізді. Осы жаңа жағдайдың нәтижесінде Хью Таундағы Сцилли аралдары мұражайы осы кеме апатынан табылған көптеген артефакттарды алды. Бұл жаңа қалдықтар кеменің корпускасының артқы бөлігі болып шықты, онда корпусканың артқы галереясынан үлкен мүсін болған. Бұл мүсін жергілікті суға түсуші Кармен Стивенс тапқан деген мәлімдеме жасалды, бірақ кеме апаты орны 4 шілдеде 2001 жылы "Құрылыстарды қорғау туралы заңға" сәйкес белгіленгенге дейін хабарланбады, яғни лицензиясыз 300 метрлік аймақта суға түсуге немесе араласуға рұқсат берілмеді. 2001 жылдың тамызында Сент-Эндрюс университетінің археологиялық суға түсу бөлімі зерттеу лицензиясын алып, апат орнының бұзылуына дейінгі зерттеуін жүргізді. Colossus мүсіні 2002 жылы осы жерден табылды (2002 жылдың қазан айында Time Team телеарнасының арнайы бағдарламасында көрсетілгендей) және Мэри Роуз қорының консервациясынан кейін 2010 жылы Силлиге қайтарылды, Tresco аралындағы Valhalla бас фигуралары коллекциясында көрсетілу үшін. 2003-2005 жылдары Корнуолл және Сцилли аралдары археологиялық қоғамы лицензиямен кең ауқымды зерттеулер жүргізді. Зерттеу жұмыстарын жыл сайын Survey License Holder Тодд Стивенс және IMAG (The Islands Maritime Archaeological Group) жүргізіп келеді. Олар кеме апаты орнының толық жоспарын жасады. Корнуолл және Сцилли аралдары теңіз археология қоғамы (CISMAS) 2001 жылдан бері осы орынды үнемі тексеріп, жазбалар жүргізіп келеді. CISMAS жобаларын Historic England (бұрынғы English Heritage) қаржыландырады және қолдайды. 2012 жылдың мамыр айында CISMAS кеменің корпускасының бір бөлігін қазуға кірісті, қару палубасымен байланысты жағдайларды тіркеуге және ұзақ мерзімді қайта көму сынағын бастауға бағытталған. 2014 жылы кеменің корпускасының маңынан жаңа материалдар табылды, бұл 2015 жылы қосымша қазба жұмыстарын жүргізуге себеп болды. Бұл кеме апатына қатысты жаңа сұрақтар тудырды, ол 2017 жылы зерттелді, нәтижесінде жаңа апат теориясы пайда болды. 2018 жылы Historic England HMS Colossus кемесінен табылған артефакттарды зерттеу және сақтау туралы жариялады, бұл 2014 жылы Корнуолл және Сцилли аралдары теңіз археология қоғамы (CISMAS) тобымен судан алынған жеке заттардың шағын жиынтығы (50 түйме, сүйек щетка/аяқ киім мүйізі және мата фрагменті) деп есептелді. Объектілер Портсмут қаласындағы Форт-Камберлендтегі Historic England консервация зертханасында талданды және тұрақтандырылды.