Қиберон шығанағы шайқасы: Жеті жылдық соғыстың шешуші теңіз шайқасы

Кіріспе

1759 жылғы Жеті жылдық соғыстың теңіз шайқасы

Жеті жылдық соғыс кезінде болған шайқас

Киберон шығанағы шайқасы (француз тілінде Bataille des Cardinaux деп белгілі) – Жеті жылдық соғыс кезіндегі шешуші теңіз шайқасы болды. Ол 1759 жылдың 20 қарашасында Францияның жағалауындағы Сент-Назер қаласының жанындағы Киберон шығанағында Корольдік теңіз флоты мен француз теңіз флоты арасында өтті. Бұл шайқас британдықтардың француз теңіз күштерін жоюға жасаған тырашасының шыңы болды, бұл француздарға Ұлыбританияға жоспарланған шабуыл жасауға мүмкіндік берген еді. Сэр Эдвард Хоук басқаратын 24 кемеден тұратын британдық флот маршал де Конфлан басқаратын 21 кемеден тұратын француз флотын іздеп тауып, шайқасқа түсті. Қатал шайқастан кейін британдық флот алты француз кемесін батырып, біреуін тұтқынға алып, қалғандарын шашыратты, осылайша Корольдік теңіз флотына ең үлкен жеңістерінің бірін сыйлады және француз басқыншылығының қауіпін толығымен жойды. Бұл шайқас Корольдік теңіз флотының әлемдегі ең қуатты теңіз күшіне айналуын білдірді және британдықтар үшін 1759 жылғы Annus Mirabilis-тың бір бөлігі болды.

Өмірбаян

18 ғасырда Франция мен Ұлыбритания арасындағы жаман қарым-қатынас 1754 және 1755 жылдары ашық соғысқа ұласты. 1756 жылы Еуропада Жеті жылдық соғыс басталды, онда Франция, Австрия және Ресей Ұлыбритания мен Пруссияға қарсы тұрды. Франция Австрия мен Ресейді Пруссияға қарсы құрлықтағы науқанда қолдады және Ұлыбританияға қарсы теңіз және отарлық шабуылда өзінің басты күшін жұмсады. 1759 жылдың басына дейін екі одақтың да құрлықтағы немесе теңіздегі науқандарда басымдығы болған жоқ, сонымен қатар соғысты қаржыландыруда үлкен қиындықтар туды. 1759 жылы француз кірістерінің 60% астамы қарыздарын төлеуге кетті, бұл көптеген тапшылықтарға себеп болды. Француз флоты әсіресе жүктеліп, үйлесімді доктринаның болмауынан зардап шекті, бұл әскери-теңіз министрі Николя Рене Берриердің тәжірибесіздігімен одан әрі ушықты. Осы уақытқа дейін 1756 жылдың басына дейін Ұлыбританияның соғыс күш-жігері сәтсіз аяқталды. 1757 жылдың жазынан бастап ол оңтүстік департаментінің жаңа мемлекеттік хатшысы (сыртқы істер министрі) Уильям Питттің бақылауына көшті, ол үйлесімді стратегияны енгізді. 1759 жылдың басында бұл жеміс бере бастады. Британдықтардың табысына жауап ретінде француз королі Людовик XV-нің министрлері Ұлыбританияға тікелей шабуыл жасауды жоспарлады, егер ол сәтті аяқталса, соғыс олардың пайдасына шешілер еді. 17 мыңдық әскер Бретаньның оңтүстік-шығысындағы Ванн қаласында жиналды, ал Квиберон шығанағына жақын 100-ге жуық көлік кемелері мен бірнеше әскери кемелер жиналды. Соңғы жоспар бойынша, осы көлік кемелерін француз флоты сүйемелдеуі керек еді. Алайда, француздар толық флотын тәжірибелі теңізшілермен қамтамасыз етуге қиындықтар тапты; құрлықтағы адамдарды пайдалануға болар еді, бірақ кеме басқарудағы ең кішкентай кемшілік те жауынгерлік жағдайда үлкен кемшілікке айналуы мүмкін еді. Соғыстың үшінші жылында мыңдаған француз теңізшілері британдықтардың тұтқынында болды; көптегендері қаперлікпен айналысып, кейде табысқа жетті; ал денсаулыққа зиянды жағдайлар, кемедегі қатаң тәртіп және кешіктірілген жалақылар қызметке үлкен кедергі болды. Көлік кемелеріне де білікті адамдар қажет болды. 1759 жылдың жазында француздардың 73 жетек кемесі болды, бұл сол кездегі ең үлкен әскери кемелер еді: 30-ы шетелде, ал 43-і ішкі суларда қызмет етті. Жетек кемелеріне барлығы шамамен 25 000 теңізші қажет болды, олардың саны 9 000-нан астам жетіспеді. Францияның 43 жетек кемесі Атлант мұхитындағы Брест портында (22 кеме) және Жерорта теңізіндегі Тулон портында бөлінді, ал шағын саны Бискай шығанағындағы екі портта: Лориент пен Рошфортта болды. Британдықтардың ішкі суларда 40 жетек кемесі және Гибралтарда орналасқан Жерорта теңізі флотында тағы 15-і болды. Брест экспедицияның бастапқы нүктесі болды: ол ірі порт еді; ол басым желдерге қатысты жақсы орналасқан еді; және одан шығу ұсынылған қону орнына дейінгі теңіз қашықтығы мен уақытын азайтатын еді. Алайда, Брест ұзақ және салыстырмалы түрде құнарсыз түбектің соңында орналасқан еді, бұл көптеген адамдарды қамтамасыз етуді қиындатты; азық-түлік теңіз арқылы келуі керек еді және британдық блокадаға ұшырауы мүмкін еді. 1757–1758 жылдары Брест қаласындағы оба эпидемиясы салдарынан 4000-нан астам француз теңізшісі қайтыс болды, бұл тәжірибелі теңізшілердің жетіспеушілігін одан әрі ушықтырды. Сонымен қатар, тиф індетінің қайталануы мүмкін деген қауіп болды. Сондықтан әскер Ванн қаласына жиналды, ал көлік кемелері Морбиан шығанағының маңына жиналды; жері құнарлы, жағажай үлкен және қорғалған, ал адамдар мен жабдықтар Бордо, Рошфор, Нант немесе Орлеаннан оңай жеткізілуі мүмкін еді. Тамыз айында Жан-Франсуа де Ла Клю Сабриан басқаратын француздық Жерорта теңіз флоты Гибралтардан Атлант мұхитына шығуға тырысты. Эдвард Боскавен басқаратын британдық Жерорта теңіз флоты оларды ұстап алды, нәтижесінде екі күндік шайқаста үш француз жетек кемесі басып алынды, екеуі жойылды, ал бесеуі бейтарап Кадисте блокадаға алынды; екеуі шайқастан қашып, Рошфортқа жетті. Кадистегі бес француз кемесін Боскавеннің оң қол оң жақтағысы Томас Бродрик блокадаға алды. Бес кеме Брест маңындағы адмирал Эдвард Хоук флотына ауыстырылды.

The endemic ill feeling between France and Great Britain during the 18th century turned into open warfare in 1754 and 1755. In 1756 what become known as the Seven Years' War broke out across Europe, pitching France, Austria and Russia against Britain and Prussia. France supported Austria and Russia in a land campaign against Prussia, and launched what it saw as its main effort in a maritime and colonial offensive against Britain. By the beginning of 1759 neither alliance had the advantage, in either the land or sea campaigns, and both were having serious problems financing the war. In 1759 more than 60% of French revenue went to service its debt, causing numerous shortages. The French navy in particular was overstretched and suffered from the lack of a coherent doctrine, exacerbated by the inexperience verging on incompetence of the Secretary of State for the Navy, Nicolas René Berryer, a former chief of police. Meanwhile, Britain's war effort up to early 1756 had been a failure. From the summer of 1757 it came under the control of the assertive new secretary of state for the southern department (foreign minister), William Pitt, who imposed a coordinated strategy. By early 1759 this was beginning to bear fruit. In response to the British successes, the ministers of the French king Louis XV planned a direct invasion of Britain, which if successful would have decided the war in their favour. An army of 17,000 was collected at Vannes, in the south east of Brittany, and nearly 100 transports were assembled near Quiberon Bay, plus several warships sailing en flute, that is with their guns stripped out to allow them to transport more soldiers. In its final form the French plan required these transports to be escorted by the French Navy. However, at the best of times the French struggled to crew their full fleet with experienced mariners; landsmen could be used, but even a small deficiency in ship handling translated into a significant handicap in a combat situation. Three years into the war, thousands of French seamen were held as prisoners by the British; many more were engaged in speculative, and occasionally lucrative, privateering careers; and the unhealthy conditions, onerous onboard discipline and poor wages, paid late, acted as a strong disincentive to service. The transports also required at least a cadre of skilled men. By the summer of 1759 the French had 73 ships of the line, the largest warships of the time: 30 serving abroad and 43 in home waters. The ships in home waters required an aggregate complement of about 25,000 men; they were more than 9,000 short of this. The 43 French ships in home waters were split between the Atlantic port of Brest (22 ships) and the Mediterranean port of Toulon, with a small number at two ports on the Bay of Biscay: Lorient and Rochefort. The British had 40 ships of the line in home waters, and a further 15 in their Mediterranean Fleet, which was based in Gibraltar. Brest was the obvious starting point for the expedition: it was a major port; it was well placed with regard to the prevailing winds; and departure from it minimised the sailing distance and time to the proposed landing site. However, Brest was at the end of a long and relatively infertile peninsula, which made supporting a large number of men there difficult; supplies of food had to come in by sea and were vulnerable to the British blockade. A typhoid epidemic in Brest during 1757–1758 killed over 4,000 French seamen, greatly exacerbating their shortage of experienced sailors. In addition, there was fear of a recurrence of the typhus outbreak. Therefore, the army assembled at Vannes and its transports gathered around the Gulf of Morbihan; the terrain was more fertile, the anchorage was large and sheltered, and men and supplies could readily be despatched from Bordeaux, Rochefort, Nantes, or Orléans. In August, the French Mediterranean Fleet under Jean François de La Clue Sabran attempted to break out past Gibraltar into the Atlantic. The British Mediterranean Fleet under Edward Boscawen caught them and a two day battle resulted in three French ships of the line being captured, two destroyed, and five blockaded in neutral Cádiz; two escaped the battle to reach Rochefort. The five French ships in Cadiz were blockaded by Boscawen's second in command, Thomas Brodrick. Five of Boscawen's victorious ships were transferred to Admiral Edward Hawke's fleet, off Brest.

Кіріспе

1759 жылы британдықтар Хоуктың басшылығымен Брест маңындағы француз жағалауын қатаң блокадада ұстады. Сол жылы француздар Англия мен Шотландияға шабуыл жасауды жоспарлап, Луара сағасы маңында көлік кемелер мен әскерлерді жинады. Тамыз айында Лагос шайқасында Жерорта теңізі флотының жеңіліске ұшырауы шабуыл жоспарларын орындау мүмкін емес етті, бірақ Шоизель Шотландияға шабуыл жасау мүмкіндігін әлі де қарастырды, сондықтан флотқа блокададан шығып, Морбиан шығанағында жиналған көліктерді жинау бұйырылды. Қараша айының бірінші аптасында батыстан күшті дауыл соқты. Үш күннен кейін Хоук блокадасының кемелері Англияның оңтүстік жағалауындағы Торбейге қашуға мәжбүр болды. Роберт Дафф Киберон шығанағында бес "елулік" (50 зеңбірегі бар кемелер) және тоғыз фрегаттан тұратын эскадрильясымен қалды, олар көлік кемелерді бақылауда ұстау үшін тағайындалды. Осы уақытта, Вест-Индиядан келген шағын эскадрилья Конфланға Бресте қосылды. Ол дауылға қарамастан Брест маңында қалып қойды, бірақ Хоукпен кездесуге үлкермеді, сондай-ақ Даффты ескертуге тырысқан, бірақ француздар таратып жіберген, және Квибероннан қайтып келген «Сүйіспеншілік және Бірлік» атты жабдықтау кемесі 15-і күні сағат 14:00-де Белл аралының батысынан 70 миль жерде француз флотын көрді. Ол келесі күні Хоукпен кездесті, ол Квиберонға қарқынды жүзіп, оңтүстік-шығыс дауылға тап болды. Осы арада, Дюффты ескерту үшін түнімен Куиберон шығанағына келді, ол өз эскадрильясын батыс-солтүстік бағытынан соққан дауылға қарсы теңізге шығарды.

Шайқас

Жағымсыз желмен күрескеннен кейін, Конфланс 19-ы күні түнде таңертең Киберонға жету үшін баяулады. Беллезлден 20 шақырым қашықтықта Даффтың жеті эскадрильясын көріп қалды. Бұл британдықтардың негізгі флоты емес екенін түсінген соң, оларды қуды. Дафф кемелерін солтүстікке және оңтүстікке бөліп, француздықтардың алғы және орталық бөлімдері оларды қуды, ал артқы бөлім батыстан пайда болған жаңа желкендерді бақылау үшін жел бағытына қарай сақтады. Француздар қуғынды тоқтатты, бірақ Хоуктің флоты көрінгенде олар әлі де шашыраңқы болды. Француздарды 8.30-да байқады, Хоук қатарласуға сигнал берді. Конфланс таңдау алды: жоғары толқындар мен "өте күшті" солтүстік-батыс желдегі қазіргі артықшылықсыз жағдайда шайқасу ма, әлде Киберон шығанағында қорғаныс позициясын алып, Хоукті шұңқырлар мен рифтердің лабиринтіне кіруге батылдыру ма? Сағат 9-да Хоук жалпы қуғынға сигнал берді, сонымен қатар алғашқы жеті кемеге қатарласуға жаңа сигнал берді және ауа райына және қауіпті суларға қарамастан, толық желкендерін көтерді. Сағат 14.30-да Конфланс Ле Кардиналды айналып өтті – бұл шайқасқа француз тілінде атау берген Киберон түбегінің соңындағы таулар. Ол осылай істегенде алғашқы оқтар естілді, бірақ "Соғыс оғы" романында сэр Джон Бентли олардың оның бұйрығысыз атылғанын мәлімдеді. Алайда, британдықтар француз флотының артқы бөлігін басып өте бастады, тіпті олардың алғы және орталық бөлімдері шығанақтың қауіпсіздігіне жетті. Сағат 16:00-ге дейін француз кемесі "Формидабль" Кардиналдарға қарсы шабуыл жасағанда, олардың алдында бас иді. Керсент Конфланға көмектесуге тырысты, бірақ "Тезе" төменгі пулеметтік порттарын жаппай өз кезегін орындады; су пулеметтік палубаға құйылып, ол 22 тірі қалғандармен бірге құлады. "Суперб" та суға батып, қираған "Герос" түнде "Фор Шоал" жағасына жағалап, Виконт Хоуға байрағын ұрып жіберді. Осы уақытта жел солтүстік-батысқа бұрылып, Конфланның жартылай қалыптасқан қатарын бұзды, олар Хоуктің батыл қуғынына қарсы бірігіп кетті. Конфлан бұл жағдайды түзетуге тырысты, бірақ соңында қайтадан теңізге шығуға шешім қабылдады. Оның флагманы "Солей Рояль" Хоук шығанаққа кіргенде, Хоук "Солей Рояльді" ұстап алу мүмкіндігін көрді, бірақ "Интрэпид" араласып, отқа түсті. Осы уақытта "Солей Рояль" желдің соғатын жағына құлап, француз флотының қалған бөлігінен алыс, Круасик маңында зәкірлеуге мәжбүр болды. Сағат 17:00-ге жуық болды, қараңғылық түсті, сондықтан Хоук зәкірлеуге сигнал берді. Түнде сегіз француз кемесі "Солей Рояль" істемегенді істеді: олар шұңқырлардан аман өтіп, ашық теңізге қашып, Рошфортқа жетті. Жеті кеме мен фрегат Вилен сағасында (жоғары картадағы шығысқа қарай) болды, бірақ Хоук бұрқасынды ауа райында оларға шабуыл жасауға батылы бармады. Француздар өздерінің қару-жарақтары мен жабдықтарын тастап, судың көтерілуі мен солтүстік-батыс желді пайдаланып, Вилен өзенінің түбіндегі құмдықтан құтылуға тырысты. Осы кемелердің бірі қирап, қалған алтысы 1760 жылы британдық блокадалық эскадрильясымен тұтқындалды және кейін ғана 1761/1762 жылдары Брестке жетуге қол жеткізді. Француздық "Жюст" кемесі 150 адамнан тұратын экипажымен Луараға қарай бет алған кезде жоғалып кетті. "Солей Рояль" Круасиктегі батареялардың қауіпсіздігіне қашып құтылуға тырысты, бірақ оны екі жағы да "Герос" жанындағы "Фор Шоал" жағасына жағалап құлатты. 22-сі күні дауыл басылып, Даффтың үш кемесі жағаға түсіп қалған кемелерді жоюға жіберілді. Конфлан "Солей Рояльді" өртеп жіберді, ал британдықтар "Геросты" өртеп жіберді, Рихард Райттың суретінде көрініп тұр.

Having struggled with unfavourable winds, Conflans had slowed down on the night of the 19th in order to arrive at Quiberon at dawn. 20 miles off Belleisle he sighted seven of Duff's squadron. Once he realised that this was not the main British fleet, he gave chase. Duff split his ships to the north and south, with the French van and centre in pursuit, whilst the rearguard held off to windward to watch some strange sails appearing from the west. The French broke off the pursuit but were still scattered as Hawke's fleet came into sight. sighted the French at 8.30 and Hawke gave the signal for line abreast. Conflans was faced with a choice, to fight in his current disadvantageous position in high seas and a "very violent" WNW wind, or take up a defensive position in Quiberon Bay and dare Hawke to come into the labyrinth of shoals and reefs. About 9 am Hawke gave the signal for general chase along with a new signal for the first 7 ships to form a line ahead and, in spite of the weather and the dangerous waters, set full sail. By 2.30 Conflans rounded Les Cardinaux, the rocks at the end of the Quiberon peninsula that give the battle its name in French. The first shots were heard as he did so, although Sir John Bentley in Warspite claimed that they were fired without his orders. However the British were starting to overtake the rear of the French fleet even as their van and centre made it to the safety of the bay. Just before 4 pm the battered French ship Formidable surrendered to the , just as Hawke himself rounded The Cardinals. Kersaint attempted to come to the aid of Conflans, but Thésée performed her turn without closing her lower gunports; water rushed into the gundeck, and she capsized with only 22 survivors. Superbe also capsized, and the badly damaged Héros struck her flag to Viscount Howe before running aground on the Four Shoal during the night. Meanwhile, the wind shifted to the NW, further confusing Conflans' half formed line as they tangled together in the face of Hawke's daring pursuit. Conflans tried unsuccessfully to resolve the muddle, but in the end decided to put to sea again. His flagship, Soleil Royal, headed for the entrance to the bay just as Hawke was coming in on Hawke saw an opportunity to rake Soleil Royal, but Intrépide interposed herself and took the fire. Meanwhile, Soleil Royal had fallen to leeward and was forced to run back and anchor off Croisic, away from the rest of the French fleet. By now it was about 5 pm and darkness had fallen, so Hawke made the signal to anchor. During the night eight French ships managed to do what Soleil Royal had failed to do, to navigate through the shoals to the safety of the open sea, and escape to Rochefort. Seven ships and the frigates were in the Vilaine estuary (just off the map above, to the east), but Hawke dared not attack them in the stormy weather. The French jettisoned their guns and gear and used the rising tide and northwesterly wind to escape over the sandbar at the bottom of the river Vilaine. One of these ships was wrecked, and the remaining six were trapped throughout 1760 by a blockading British squadron and only later managed to break out and reach Brest in 1761/1762. The badly damaged French ship Juste was lost as she made for the Loire, 150 of her crew surviving the ordeal, and grounded on the Four Shoal during the night. Soleil Royal tried to escape to the safety of the batteries at Croisic, but pursued her with the result that both were wrecked on the Four Shoal beside Héros. On the 22nd the gale moderated, and three of Duff's ships were sent to destroy the beached ships. Conflans set fire to Soleil Royal while the British burnt Héros, as seen in the right of Richard Wright's painting.

Салдары

Британдықтар француз жағалауын қатаң блокадалауды жалғастырды, бұл француз сауда порттарын аш қалдырып, Франция экономикасын одан әрі әлсіретті. Хок Вилен шығанағында тұтқындалған француз соғыс кемелерін жоюға тырысты, отты кемелер жіберді; бірақ олар бұл міндетті орындамады. Хок жағалауға қону, түбекке ие болу және кемелерге құрлықтан шабуыл жасау жоспарын жасады. Дегенмен, Питтен басқаша тәсіл туралы бұйрық келгенде, ол осы жоспардан бас тартуға мәжбүр болды, ол ақырында сәтсіз аяқталды. Француз флотының күші жойылды және соғыс біткенге дейін қалпына келмеді. Алдыңғы тамыздағы Лагос шайқасында адмирал Эдвард Боскавеннің жеңісімен бірге, француз шапқыншылығының қаупі сейілді. Хок француз флотын соғыстың қалған бөлігіне қатысты әрекетсіз қалдырғанымен, одан толыққанды жеңісге қол жеткізе алмағанына көңілі толмады, егер екі сағат көбірек күн сәулесі болғанда, жаудың барлық флоты тартылып алынар еді деді. Хок комиссиясының мерзімі ұзартылып, 1776 жылы оған пэрлік тағайындалды. Теңіз тарихшысы Николас Трейси бұл шайқасты «желкенді кемелер дәуіріндегі ең драматикалық теңіз шайқасы» деп сипаттады, ал теңіз теориясының маманы және тарихшы Альфред Махан «1759 жылғы 20 қарашадағы шайқас осы соғыстың Трафальгар шайқасы болды, және ағылшын флоттары енді Франция және кейін Испанияның колонияларына қарсы бұрынғыдан да үлкен масштабта әрекет етуге еркін болды» деді. Мысалы, француздар келесі көктемде Сент-Фойдағы құрлық шайқасындағы жеңісін Франциядан күше түсу мен жабдықтау жетіспегендіктен жалғастыра алмады, сондықтан Киберон шығанағы Жаңа Франция және демек Канаданың тағдырын шешкен шайқас ретінде қарастырылуы мүмкін. Франция қаржыгерлер Ұлыбритания француз саудасына кез келген уақытта соққы бере алатынын түсінгеннен кейін несиелік дағдарысқа тап болды. Франция үкіметі борышын төлеуге мәжбүр болды. Бұл шайқас 1759 жылы британдықтардың жеңістерінің бірі болды, сол себепті бұл жыл annus mirabilis («ғажайыптар жылы») деп аталды. Осы шайқастан және екі ай бұрын генерал Джеймс Вулф басшылығымен британдықтар Квебекті басып алғаннан кейін, Корольдік теңіз флотының тосты «Біздің офицерлерімізге Хоктей көзі және Вулфтың жүрегі болсын» пайда болды.

The British continued to keep a tight blockade on the French coast, which continued to starve French ports of commerce, further weakening France's economy. Hawke attempted to destroy some of the French warships trapped in the Vilaine Estuary, sending in fire ships; but these failed to accomplish the task. Hawke developed a plan for landing on the coast, seizing a peninsula, and attacking the ships from land. However, he was forced to abandon this when orders reached him from Pitt for a different approach, which was ultimately unsuccessful. The power of the French fleet was broken, and would not recover before the war was over. Combined with admiral Edward Boscawen's victory at the Battle of Lagos the previous August, the French invasion threat was removed. Although he had effectively put the French channel fleet out of action for the remainder of the war, Hawke was disappointed he had not secured a more comprehensive victory, asserting that had he had two more hours of daylight the whole enemy fleet would have been taken. Hawke's commission was extended and followed by a peerage in 1776. The naval historian Nicholas Tracey described the battle as "the most dramatic sea battle in the age of sail", while the naval theorist and historian Alfred Mahan claimed that "The battle of 20 November 1759 was the Trafalgar of this war, and the English fleets were now free to act against the colonies of France, and later of Spain, on a grander scale than ever before." For instance, the French could not follow up their victory in the land battle of Sainte Foy the following spring for want of reinforcements and supplies from France, and so Quiberon Bay may be regarded as the battle that determined the fate of New France and hence Canada. France experienced a credit crunch as financiers recognised that Britain could now strike at will against French trade. The French government was forced to default on its debt. The battle was one of a series of British victories in 1759 which caused the year to be known as an annus mirabilis (Latin for "year of wonders"). From this battle, and that two months earlier where, under General James Wolfe, the British captured Quebec, comes the Royal Naval toast "May our officers have the eye of a Hawke and the heart of a Wolfe".

Есімдес

HMAS Quiberon – Куиберон шығанағындағы шайқасты еске алу үшін аталған эсминец. Ол Корольдік теңіз күштерінде, содан кейін Австралия Корольдік теңіз күштерінде қызмет етті. Quiberon 1942 жылы суға түсірілді және Екінші дүниежүзілік соғыста қатысты. 1964 жылы қызметтен босатылды.