Кіріспе

Бір немесе бірнеше компьютерлік файл, метадеректермен бірге. Компьютерлік технологияда архивтік файл – бір немесе бірнеше файлдан және метадеректерден құралған компьютерлік файл. Көптеген архивтік форматтар құрамындағы файлдарды сығыстыруды қолдайды. Архивтік файлдар бірнеше дерек файлдарын бір файлға біріктіріп, оларды оңай тасымалдау және сақтау үшін немесе жай ғана файлдарды қысқасыздап, сақтау кеңістігін үнемдеу үшін пайдаланылады. Архивтік файлдар көбінесе каталогтар құрылымын, қателерді анықтау және түзету туралы ақпаратты, түсініктемелерді сақтайды, ал кейбіреулері құрамында шифрлауды қолданады.

Көшіруге қабілеттілік

Архивтік файлдар ерекше пайдалы, себебі олар файлдық жүйенің деректері мен метадеректерді нақты бір файлдың ішінде сақтайды, соның арқасында оларды файлдық жүйені қолдамайтын жүйелерде сақтауға немесе арналар арқылы жіберуге болады – мысалы, электрондық пошта арқылы каталог құрылымын жіберу, мақсатты файлдық жүйеде ұзындығы немесе кейбір таңбаларына байланысты қолдау көрсетілмейтін аттары бар файлдарды, сондай-ақ файлдардың жасалған күні мен уақыты туралы ақпаратты сақтау. Бір архивтік файлда бірнеше файлдар болуы мүмкін; бұл файлдарды беру және әр файлды өңдеуге кеткен уақытты қысқартуға, сонымен қатар қысылғандықтан қосымша пайда әкеледі.

Бағдарламалық жасақтаманы тарату

Архивтік мақсаттардан өзге, архивтік файлдар бағдарламалық жасақтаманы тарату үшін жиі қолданылады, себебі бағдарламалық жасақтаманың мазмұны көбінесе бірнеше файлға бөлінеді; мұндай архив «жинақ» деп аталады. Архив файл форматы бірдей болғанымен, мазмұнына қатысты қосымша талаптар болады, мысалы, манифест файлы болуы міндетті, ал нәтижедегі формат – жинақ форматы деп аталады. Мысалдарға Debian үшін deb, Java үшін JAR, Android үшін APK және Windows Installer-дің өзінен ашылатын атқару файлдары жатады.

Архивтік пішімдер

Архивтік пішім – архивтік файлдың файлдық форматы. Кейбір форматтар авторларымен нақты анықталған және көптеген жеткізушілер мен қауымдастықтар қолдайтын стандартқа айналған.

Түрлері

Тек архивтеу форматтары метадеректерді сақтайды және файлдарды біріктіреді. Тек сығымдау форматтары файлдарды ғана сығымдайды. Көп функциялы форматтар метадеректерді сақтайды, біріктіреді, сығымдайды, шифрлейді, қателерді анықтау және қалпына келтіру ақпаратын жасайды, сондай-ақ архивті өзін-өзі ашатын және өзін-өзі кеңейтетін файлдарға жинақтай алады. Бағдарламалық пакеттеу форматтары өздігінен орнатылатын файлдар болатын бағдарламалық пакеттерді құру үшін қолданылады. Дискілік бейне форматтары жаппай сақтау көлемдерінің дискілік бейнелерін жасау үшін қолданылады.

Мысалдар

Архивтердің әртүрлі түрлерін ажырату үшін қолданылатын файл атауының кеңейтімдері zip, rar, 7z және tar, олардың біріншісі ең көп тараған. Java сонымен қатар jar және war сияқты архивтік кеңейтімдердің толық отбасын енгізді (j – Java үшін, w – web үшін). Олар толық байт-кодты тарату үшін пайдаланылады. Кейде олар бастапқы кодты, басқа мәтіндік, HTML және XML файлдарын алмасу үшін де қолданылады. Дәстүрлі түрде олардың барлығы қысылған күйде болады.

Қателерді анықтау және қалпына келтіру

Архивтік файлдарда қателерді анықтау үшін жиі паритеттік тексерулер мен басқа да тексеру сомалары болады, мысалы zip файлдары циклдық артық тексеруді (CRC) пайдаланады. RAR архивтерінде қателерді түзетуге арналған қосымша деректер (қайта жазу жазбалары деп аталады) болуы мүмкін. Қайта жазу жазбаларын қолдамайтын архивтік файлдар, көп файлды архивте жоғалған файлдарды түзетуге және қалпына келтіруге мүмкіндік беретін жеке паркив (PAR) файлдарын пайдалануға болады.