Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алтамура (ˌaltaˈmuːra) – Италияның оңтүстігіндегі Апулия аймағындағы қала және коммуна. Ол Бари метрополитен қаласының Мурге платосының төбелерінің бірінде, Баридің оңтүстік-батысында, Базиликатамен шекараға жақын орналасқан. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, халқы 70 595 адамды құрайды. Алтамура қаласы көптеген итальян қалаларында сатылатын ерекше сапалы «Pane di Altamura» нанымен әйгілі. 130 000 жыл бұрын кальцийленген Алтамура адамының қаңқасы 1993 жылы Ламангула атырабындағы әктас үңгірінде табылған.
Altamura (,/æ//l//t//ə/'/m//ʊər//ə/, ˌaltaˈmuːra; ) is a town and comune of Apulia, in southern Italy. It is located on one of the hills of the Murge plateau in the Metropolitan City of Bari, southwest of Bari, close to the border with Basilicata. as of 2017, its population amounts to 70,595 inhabitants. The city is known for its particular quality of bread called Pane di Altamura, which is sold in numerous other Italian cities. The 130,000 year old calcified Altamura Man was discovered in 1993 in the nearby limestone cave called grotta di Lamalunga.
Тарих
Қазіргі Альтамура аймағы қола дәуірінде тығыз қоныстанған (Ла Кросе ескерткіші және некрополі). Аймақта елуге жуық оба бар. Б.з.д. 6-шы мен 3-ші ғасырлар аралығында мегалиттен тұрғызылған қабырғалардың алып қатары салынған, оның іздері қаланың кейбір бөліктерінде әлі де көрініп тұр.
The area of modern Altamura was densely inhabited in the Bronze Age (La Croce settlement and necropolis). The region contains some fifty tumuli. Between the 6th and the 3rd century BC a massive line of megalithic walls was erected, traces of which are still visible in some areas of the city.
Ежелгі қала
Қалада біздің заманымыздың 10 ғасырына дейін адамдар тұрған. Кейін оны сарацендер тонаған екен. Алтамураның бастапқы атауын растайтын сенімді деректер жоқ. Табула Путингерия ішінде тек Сублупатия аталысы кездеседі, ол Сантерамо-ин-Колле, Алтамура немесе жақын маңдағы Джессе деп аталатын шағын аймаққа қатысты болуы мүмкін. Сублупатия Лупатия деп аталатын қаланың да болғанын білдіреді, бірақ Лупатия туралы Табула Путингерияда немесе Антониннің жол картасында ешқандай мәлімет жоқ. Дегенмен, Лупатия Равенна космографиясында (Византия дәуірі) және Гидо Пизаның «Географиялық еңбегінде» (Орта ғасырлар) кездеседі. Ежелгі аңыз бойынша, біздің заманымыздың 13 ғасырында алғаш рет айтылған, Алтамураның бұрынғы аты Альтилия, «Alter Ilium», «басқа Троя» болған. Бір аңыз бойынша, оны Энейдің досы Антелл салған. Тағы бір аңыз бойынша, қаланы Мирмидондықтардың патшайымы Алтея құрған. Оттавио Серена 1880 жылы жоғарыда аталған аңыздарды, сондай-ақ Алтамураның ежелгі аты Альтилия болған деген сенімді сенімді деректердің болмауына байланысты жоққа шығарды. Серена бұл атаудың сол жерде табылған қираған орындарды түсіндіруге тырысқан жоғары орта ғасырлардың белгісіз ғалымынан шыққан болуы мүмкін деп болжады. Біздің заманымыздың 15-16 ғасырларында Алтамураны ежелгі Петилия қаласы деп те жаңылыстырған. Петилия Алтамураның ежелгі аты болған деген сенім осы кезде соншалықты күшті болды, Птолемейдің «География» кітабының кейбір итальян тіліндегі аудармаларында «Петилия» сөзі «Петилия, қазір Алтамура» деп аударылды, тіпті Птолемей көрсеткен координаттар бүгінгі Калабрияға нақты бағытталғанына қарамастан. Алтамураның ежелгі Петилия қаласы болғаны туралы гипотеза, әдетте, Рафаэлло Маффеиден бастау алған, өйткені ол оны алғашқы болып ұсынған автор болды. Леандро Альберти, керісінше, өзінің «Descrittione [sic] di tutta Italia» (1550) еңбегінде Алтамура Петилия емес екенін айырған алғашқы ғалым болды.
The city was inhabited until around the tenth century AD. Then it was reportedly looted by Saracens. There are no reliable sources confirming what the original name of Altamura was. Inside the Tabula Peutingeriana, only Sublupatia occurs, which may refer either to Santeramo in Colle, Altamura or to a small region nearby named Jesce. Sublupatia implies that a city whose name was Lupatia was also present, even though there is no mention of Lupatia either in Tabula Peutingeriana or the Antonine Itinerary. Nevertheless Lupatia occurs in Ravenna Cosmography (Byzantine period) and in Guido of Pisa's work Geographica (Middle Ages). According to an ancient legend, appearing for the first time in the 13th century AD, Altamura's former name was Altilia, from Alter Ilium, the "other Troy". According to a legend, it was founded by a friend of Aeneas, Antellus, also a fugitive from the Asian city destroyed by the Greeks. Another legend attributes the foundation to Althea, queen of the Myrmidons. Ottavio Serena, as early as in 1880, rejected the above legends as well as the belief that the ancient name of Altamura was Altilia, as it lacked reliable sources. Serena suggested that this name may have originated with an unknown High Middle Ages scholar who tried to provide an explanation of the ruins found in that place. During the 15th and 16th centuries AD, Altamura was also mistaken for the ancient city of Petilia. The belief that Petilia was the ancient name of Altamura at that time was so strong that on some Italian translations of Ptolemy's Geography, "Petilia" was translated as "Petilia, now Altamura", despite the coordinates given by Ptolemy unequivocally pointed toward today's Calabria. The hypothesis that Altamura was the ancient city of Petilia probably originated with Raffaello Maffei, as he was the first known author that suggested it. Leandro Alberti, instead, was the first scholar who dismissed that Altamura was Petilia in his work Descrittione [sic] di tutta Italia (1550).
Жаңа қала
Сарацендер Алтамураны тонағаннан кейін бірнеше ғасыр өткен соң, император Фридрих II қаланы қайта құрғаннан (1232) кейін қайтадан қоныстанды. Ол үлкен Алтамура соборын салуды бұйырды, ол Апулиядағы ең құрметті қасиетті орындардың біріне айналды. 1248 жылы Фридрихтің ықпалымен папа Иннокентий IV Алтамураны Бари епископының билігінен босатып, оны "палатин шіркеуі" – яғни сарай шіркеуі деңгейіне көтерді. Алтамураны Орсини дель Бальцо және Фарнезе (1538–1734) сияқты түрлі феодалдық әулеттер биледі, соңғылары көптеген сарайлар мен шіркеулер салуға жауапты болды. Бұрын Алтамурада 11-13 ғасырларға дейін салынған ірі қамал болған, бірақ ол толыққанды қиратылып, қазір көрінбейді. 1748 жылы Неапольдің патшасы Карл VII қалада университет ашты. 1799 жылы Алтамура тарихындағы маңызды оқиға – Алтамура революциясы болды. 1799 жылдың ақпанында қала патшаның қауіпсіздігі үшін Палермоға қашқаннан кейін Партенопея Республикасына қосылды. 1799 жылдың 8 ақпанынан 9 мамырына дейін қала өздігінен басқарылып, француз революциясының идеяларын қабылдады. 9 мамырда Санфедистілер Алтамураға жетіп, қала қабырғаларындағы шайқастан кейін Неаполь патшалығының билігі Алтамурада қайта орнатылды. Рисоргименто кезеңінде (19 ғасыр) Алтамура Бари көтеріліс комитетінің штаб-пәтері болды және бірігуден кейін Апулияның уақытша астанасы атанды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Алтамурадағы Вилла Серенада P. G. 51 транзиттік лагері орналасқан.
A couple of centuries after Altamura was reportedly looted by the Saracens, it started to be inhabited again as emperor Frederick II refounded the city (1232) and ordered the construction of the large Altamura Cathedral, which became one of the most venerated sanctuaries in Apulia. In 1248, under pressure from Frederick, Pope Innocent IV declared Altamura exempt from the jurisdiction of the bishop of Bari, making it a "palatine church", that is the equivalent of a palace chapel. Altamura was ruled by various feudal families, including the Orsini del Balzo and the Farnese (1538–1734), the latter responsible of the construction of numerous palaces and churches. In the past, Altamura also had a large castle, whose construction dated back to the 11th 13th century, which has been completely demolished and is not visible anymore. In 1748 Charles VII of Naples had a university built in the city. In 1799, an important event in the history of Altamura, commonly labelled as Altamuran Revolution, took place. In February 1799, the city joined the Parthenopean Republic, after the king had fled to Palermo fearing for his safety. From 8 February 1799 to 9 May 1799, the city was self governed and it joined the ideals spread by the French Revolution. On 9 May, Sanfedisti reached Altamura, and after a battle on the city walls, the rule of the Kingdom of Naples was restored in Altamura too. During the Risorgimento (19th century), Altamura was the seat of the Insurrection Bari Committee and, after the unification, the provisional capital of Apulia. During World War II, the transit camp known as P. G. 51 was located at Villa Serena in Altamura.
География
Қала Бари метрополиясының оңтүстік-батыс бөлігінде, Базиликатадағы Матера провинциясымен шекараға жақын орналасқан. Ілеспе муниципалитеттер: Битонто, Кассано делле Мурге, Гравина-ин-Пулья, Грумо Аппула, Матера, Руво-ди-Пулья, Сантерамо-ин-Колле және Торитто. Коммунаның бір бөлігі Альта-Мургия ұлттық паркінің құрамына кіреді.
The city is located in the south west area of the Metropolitan City of Bari, near the borders with the Province of Matera, in Basilicata. The bordering municipalities are Bitonto, Cassano delle Murge, Gravina in Puglia, Grumo Appula, Matera, Ruvo di Puglia, Santeramo in Colle and Toritto. Some of the communal territory are included in the Alta Murgia National Park.
Әскери
Италия армиясының 31-ші танк полкі Алтамурада дислокацияланған.
The 31st tank regiment of the Italian Army is stationed at Altamura.