Джеймс Гарборд: Американ армиясының генералы және RCA басшысы

Кіріспе

АҚШ армиясының генерал-лейтенанты генерал Джеймс Гатри Харборд (21 наурыз 1866 – 20 тамыз 1947) – АҚШ армиясының жоғары шенді офицері және RCA компаниясының президенті мен басқарма төрағасы. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1917 жылдың ортасынан 1918 жылдың ортасына дейін генерал Джон Дж. Першинг басқаратын Америка экспедициялық корпусының (АЭК) штаб бастығы қызметін атқарды, содан кейін бригадаға және қысқа мерзімге дивизияға қолбасшылық етті, одан кейін АЭК-тің материалдық-техникалық қамтамасыз ету қызметін басқарды. Бұл қызметте ол, бұрынғы әскери қызметкер, кейін тарихшы болған Дэвид Т. Забекидің айтуынша,

Ерте өмір

Харборд 1866 жылдың 21 наурызында Иллинойс штатының Блумингтон қаласында Джордж В. және Эффи (Голт) Харбордтың ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы ол төрт жасқа толғанда көшіп кетті, ал Харборд Миссури штатының Петтис округінде және Канзас штатының Лион округінде өсті. Нью-Йорк штатындағы Вест-Пойнттағы АҚШ Әскери академиясына (USMA) түсуге әрекеттенгенімен сәтті болмады, содан кейін Харборд мектепте сабақ берді, ал кейін ауыл шаруашылығы колледжінде оқытты. 1901 жылы капитандық шеніне көтеріліп, Кубадан ауыстырылды, онда ол бастапқыда 10-атқыштар полкінің квартирмейстері және комиссары, ал кейін Сантьяго және Пуэрто-Принсипе департаментінің лагерь көмекшісі және генерал-адъютанты болып қызмет етті. Соғыс министрлігіндегі кеңседе қысқа уақыт қызметтенгеннен кейін, ол 11-ші кавалерия полкімен Филиппинге ауысуды сұрады және рұқсат алды. Содан кейін ол 1903 жылдан 1909 жылға дейін және 1910 жылдан 1913 жылға дейін Филиппин полициясының бас көмекшісі болып қызмет етті. 1914 жылдың сәуір айының соңында ол Калифорния шекарасын Калексикода қорғаған бөлімге қолбасшылық етті. 1916 жылы ол Мексика шекарасында бригадир генерал Джон Дж. Першингпен бірге Панчо Вилланы қууға қатысты.

Қызметкерлер штабының қызметкері

1917 жылдың сәуір айында АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда Харборд АҚШ Әскери академиясында оқып жүрді. Першинг, енді американдық экспедициялық күштерге (AEF) басшылық етуге тағайындалған генерал-майор, оны бас штаб бастығы етіп таңдады. Харборд мамыр айының басында тәмамдап, 28 мамырда Першинг пен оның штаб-пәтерімен бірге Англияға аттанды. Келесі бірнеше айда Харборд Першингпен тығыз жұмыс істеді, AEF-тің Франциядағы Батыс майданда құрылуын ұйымдастырды, соның ішінде Еуропаға жіберілетін американдық күштердің кеме қатынасы кестелерін дайындады. 1917 жылдың тамызында ол уақытша бригадир-генерал болып тағайындалды. 1918 жылдың 21 наурызында Германияның Батыс майданына жасаған ірі шабуылынан кейін британдық және француз әскерлері шегініп, американдық әскерге деген қажеттілік өте күшейді. Бұрын келісілген үш ай бойы айына 120 000 әскери қызметкер жіберу туралы келісім, Першингке британдықтар конфискацияланған голланд кемелерін пайдаланып айына 300 000-нан астам американдық сарбазды жіберуге болатынын хабарлағаннан кейін күшін жойды. Алайда, Британ экспедициялық күштеріндегі (BEF) адам күшінің азаюына байланысты оның жауынгерлік дивизияларының саны 25%-ға төмендеді. Майданның жағдайы нашарлағандықтан британдықтар тек жаяу әскер мен пулеметшілер батальондарын жіберуді, ал қалған бөлімдерді ұстап тұруды сұрады, себебі сол кезде жаяу әскерге ең көп қажеттілік болды. Американың бұл мәселедегі саясаты мүлдем басқаша болды: Першинг американдық басшылықпен американдық әскерлерді ұйымдастыру үшін Францияға жіберілді. Оның жауынгерлік бөлімдері шетелдік елдерге тек толықтыру немесе күшейту ретінде пайдаланылса, ондағы мақсатқа жеткені емес еді. Президент Вудро Вильсон бұған келіспеді. Ол бұл идея американдық қоғамдық пікірге ұнамайды деп ойлады және американдық әскердің құрылуына кедергі келтіруі мүмкін еді. Құпия әңгімелерде генерал Першинг тіпті Францияның құлауына дайын екенін айтты, өйткені АҚШ Кайзерге қарсы соғысты жалғастыра береді. Егер оның күштері алынып, одақтастар жеңіліске ұшыраса, Германия толық жеңіске жетеді. Премьер-министр Клемансо бұл жоспар Американың араласуының романтикалық жағына сай келеді деп ойлады. 28 наурызда Версальде өткен Жоғарғы соғыс кеңесінің отырысында президент Уилсон британдық және француздық қатарларда AEF жауынгерлік бөлімдерінің уақытша міндетін рұқсат ету арқылы американдық күштерге қатысты ұстанымын өзгертті (Бірлескен хаттама #18). Бұл туралы «Лондон келісімі» деп аталатын келісімде 27 сәуірде расталды. Бірақ бір айдан кейін Абвильде өткен Жоғарғы соғыс кеңесінің келесі отырысында басқа әскерлерге де рұқсат берілді, ал Першинг соңғы келісім күшіне енді деп мәлімдеді. Бұл жағдайға байланысты премьер-министр Клемансо президент Уилсонға наразылық хат жолдады. Британияның АҚШ-тағы елшісі лорд Рединг пен Харбордтың арасындағы әңгімеде елші, егер АҚШ жеткілікті адамдарды жіберсе, британдықтар 120 000 американдық жаяу әскер мен пулеметшілерді Францияға тасымалдауға дайын екенін айтты. Харборд бұл мәлімдеме «күннің бұлттардан шығуы» сияқты екенін айтты, себебі «Ұлыбритания бізге тек жаяу әскерді тасымалдауға арналған кемелер бере алса, ол қызметтің басқа тармақтарынан әскерлерді тасымалдаудан бас тартпайды. Сондықтан мен оған: «Маған кеме беріңіз, мен айына 120 мың адамды қамтамасыз етемін» дедім». Кемелер келген кезде кеме капитандарына тек жаяу әскер мен пулеметшілерді ғана қабылдауға бұйрық берілді. Лорд Рединг толық дивизиялар жиналып жатқанын білгенде ашуға ішінде ыстық болды. Оған Харбордпен болған әңгімесін дұрыс түсінбегенін айтқанда, американдық генералдардың құпия жоспары бар сияқты көрінді. Осының нәтижесінде 1918 жылдың мамыр айында генерал Першинг өзінің көптеген қызметкерлерін «өздеріне және мұндағы іс-әрекеттерге тым риза болғандықтан» ауыстырды. Бірінші болып Харборд кетті, ол жауынгерлерге басшылық ету үшін окоптарға жіберілді. Алайда, Харбордтың шешімімен американдық позиция сақталды және толық американдық дивизиялар келіп жатты, сондықтан АЭФ екі миллион адамнан тұратын екі толық американдық армия құрылды, ал үшіншісі дайын болды және 1919 жылдың қаңтарында Рейнландқа жіберілді. Барлығы 40 толық дивизия келді, 30 майданға шығарылды, ал 10 британдықтардың уақытша бақылауында болды. A. E. F. дивизияларының толық тізімін мына жерде табуға болады.

When the United States entered World War I in April 1917, Harbord was attending the United States Army War College. He was selected by Pershing, now a major general appointed to command the American Expeditionary Forces (AEF), to be his chief of staff. Harbord graduated in early May, and on 28 May set sail for England with Pershing and his headquarters staff. Over the next few months Harbord worked closely with Pershing to organize the AEF's buildup on France's Western Front, including the shipping schedules of American forces being sent to Europe, and he was promoted to temporary brigadier general in August 1917. Following a great German offensive against the Western Front on March 21, 1918, the British and French armies were in retreat, and the need for American troops was urgent. Previously agreed to arrangements to provide 120,000 servicemen a month for three months was cast aside when Pershing was informed by the British that by using confiscated Dutch shipping, over 300,000 American soldiers could be sent a month. However, due to manpower attrition within the British Expeditionary Force (BEF), its combat divisions were reduced in strength by 25%, and with the breakthrough on the front, the British were asking that only infantry and machine gun battalions be sent over, and all other units be held back, as the overwhelming need at that time was for infantrymen. The American policy on this matter was quite different: Pershing was sent to France to organize American armies under American leadership; the idea that its combat units would be used solely as replacement units, or as reinforcements, for foreign countries was unthinkable. President Woodrow Wilson would not agree to this. He thought the idea would not go over well with the American public, and it risked preventing an American army from ever being formed. In secret conversations, General Pershing even said he was willing to risk the fall of France, because the United States would still carry on the war against the Kaiser; if his forces were stripped away from him and the allies lost, then Germany would win complete victory. For his part, Prime Minister Clemenceau thought this plan appealed to the romantic side of America's intervention. During a Supreme War Council meeting in Versailles on March 28, President Wilson shifted his position on American ground forces by allowing the temporary duty of AEF combat units in the British and French ranks (Joint Note #18). This was confirmed in, "The London Agreement" of April 27. However, at the next Supreme War Council meeting in Abbeville, held a month later, other troops were allowed, and Pershing held that the latest agreement was in force. This brought rebuke and a letter from Prime Minister Clemenceau to President Wilson. In a follow up conversation between Lord Reading, the British ambassador to the United States, and Harbord, the ambassador said the British would be willing to supply the transportation of 120,000 American infantry and machine gun unit personnel to France, if the United States could supply the men. Harbord says the statement was like, "the sun breaking through the clouds" because, "If Great Britain can give us the ships to carry infantry alone, she could not refuse to carry troops from any other arm of the service. Accordingly, I said to him, 'Give me the ships, and I will furnish 120,000 men a month.'" When the ships arrived, the ship captains were instructed to accept only infantry and machine gun units. When Lord Reading found out that complete divisions were assembling, he was furious. When he was told that he must have misunderstood his conversation with Harbord, it looked like a conspiracy was in the works by the American generals. As a result of this, in May 1918, General Pershing transferred out much of his staff who he said, 'were too complacent about themselves, and how things are run around here'. The first to go was Harbord, who was sent forward to the trenches to command troops in battle. However, due to Harbord's decision, the American position prevailed, and full American divisions kept coming, so much so that by the time of the Armistice, the AEF. was two million men strong, two full American armies were formed, and a third was ready and deployed to the Rhineland in January 1919. In all, 40 complete divisions had arrived, 30 were fielded, and 10 were under temporary British control. A complete list of A. E. F. divisions can be found here.

Жауынгерлік қолбасшы

1918 жылдың мамыр айының басында, шайқаста әскерге басшылық етуге құштар болған Харборд, АЭФ штабының бастығы лауазымынан бригадир генерал Джеймс В. МакЭндрю алмастырды. Бұл оның жаңа тағайындалуына байланысты болды – бұрынғы командирі, бригадир генерал Чарльз А. Дойен медициналық комиссиядан өте алмағаннан кейін 4-ші теңіз жаяу әскері бригадасын басқару. Бригаданың адъютанты Голланд Смит болды, ол кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде танымал атанды. Бригада 2-ші дивизия құрамындағы екі жаяу әскері бригадасының бірі ретінде қызмет етті, оған генерал-майор Омар Банди басшылық етті. Харбордтың бригадасымен әрекет етуі көп ұзамай басталды, ол Шэто-Тьерри шайқасында және әсіресе, 6 маусымда Белло-Вудтағы шайқаста теңізшілерге басшылық етті, онда сол күні шамамен 1100 сарбаз жарақаттанды. 15 шілдеде Харборд генерал-майор шеніне уақытша көтеріліп, Бандиден кейін 2-ші дивизияны басқарды. Сол күні немістер соғыстағы соңғы шабуылын – «MARNESCHUTZ REIMS» операциясын (көбінесе Марнаның екінші шайқасы деп аталады) бастады. Шабуыл бірден қиындықтарға тап болып, тез тоқтап қалды. 18 шілдеде, шабуыл басталғалы үш күн өткен соң, немістерге жақсы үйлестірілген француз әскерлері қарсы шабуыл жасады, олар неміс әскерінің оң фланкіне шабуылдады. Харбордтың 2-ші дивизиясы, қазір Шарль Мангеннің француздық 10-армиясының XX корпусында қызмет ететін, жаудың маңызды байланыс орталықтарының бірі – Суассон қаласына шабуыл жасады. Харборд пен оның дивизия штабы дивизия үшін шабуыл жоспарын дайындауға бір күннен аспайтын уақыт берілді. Дауылды түнде дивизияның жаяу әскері өз шептеріне уақытында жету үшін түгел түн бойы марш жасады. Дивизия келесі 24 сағат ішінде үш жеке шабуыл жасады, бірақ олардың ешқайсысы жеткілікті артиллериялық қолдау алмады. Осыған қарамастан, 2-ші дивизия бастапқы мақсатына – Суассон-Шато-Тьерри тас жолына жетті және басқа одақтас бөлімдер мен құрамалардан шамамен 7 мильге жуық алға жылды. Бірақ дивизияның шығыны өте жоғары болды, өйткені ол 4200-ден астам сарбазды жоғалтты.

In early May 1918, Harbord, anxious to command men in battle, was succeeded as the AEF's chief of staff by Brigadier General James W. McAndrew. This was due to his new assignment, to command of the 4th Marine Brigade after its former commander, Brigadier General Charles A. Doyen, failed to pass a medical examination. The brigade, whose adjutant was Holland Smith, later famous during World War II, was serving as one of two infantry brigades which formed part of the 2nd Division, then commanded by Major General Omar Bundy. It was not long before Harbord was to see action with his brigade, commanding the marines at the famous battles of Château Thierry and, in particular, at Belleau Wood where, on June 6, they suffered almost 1,100 casualties on just that day alone. On July 15 Harbord was promoted to the temporary rank of major general and succeeded Bundy in command of the 2nd Division. That day also saw the Germans launch a new and, as it turned out, their last offensive of the war, Operation MARNESCHUTZ REIMS, more commonly known as the Second Battle of the Marne. The attack immediately ran into difficulties and soon stalled. On July 18, three days after the opening of the offensive, the Germans were counterattacked by a well coordinated French assault, crashing into the German's right flank. Harbord's 2nd Division, by now serving in XX Corps of Charles Mangin's French 10th Army, launched an assault in the direction of Soissons, one of the enemy's key communications centers. Harbord and his divisional staff had had less than a day to prepare the attack plan for the division. In the midst of a thunderstorm, the infantry elements of the division marched all through the night to reach their lines of departure on time. The division launched three separate attacks over the next 24 hours although none of these received enough artillery support. Despite this, the 2nd Division still managed to reach its initial objective, the Soissons Château Thierry Highway, and had driven ahead nearly 7 miles, more than any other Allied units and formations involved. The cost was very high, however, as the division had sustained over 4,200 casualties.

SOS-командирі

АЭФ-тің жабдықтау қызметіне (SOS) басшылық ететін генерал-майор Ричард М. Блэчфорд және оның орнына келген генерал-майор Фрэнсис Дж. Кернан Франциядағы американдық күштерге қажетті жабдықты жеткізуді ұйымдастыра алмағаннан кейін, Першинг 1918 жылдың шілде айының соңында Харбордтан осы жұмысты алуды сұрады. 2-дивизияға жаңадан командалық еткеніне қарамастан, ол Першингтің тілегін орындады. Теңіз жаяу әскерінің бригадир генералы Джон А. Лежюн Харбордтан 2-дивизияның жаңа командирі болып өтті. SOS штаб-пәтерін Тур қаласына көшіргеннен кейін Харборд SOS-қа бірнеше реформалар енгізе бастады, нәтижесінде дереу жақсартулар орын алды. Францияға дивизиялардың қашан және қандай түрде келетінін болжап, олардың тылында, жақын және алдыңғы шебінде қажетті жабдық мөлшерін дайындау мәселесі шешілді. Харбордтың талабымен SOS американдық, британдық және француз әскерлері арасында толық интеграцияланды. Першинг Харбордқа соншалықты сенгендігінен, Джим Лейси Першингтің өмірбаянында «егер мәселе Харбордтың шешу қабілетінен тыс болса, онда оны ешбір адам шеше алмайды» деп жазды. Дегенмен, SOS үшін жағдай жақсы болмады. 1918 жылдың қарашасына дейін оның бақылауында 602 910 сарбаз, 30 593 офицер және 5586 медбике – AEF-тің барлық әскерінің үштен бірі болса да, «SOS жүйесі үнемі үлкен күшпен жұмыс істеді және тұрақты қатаң бақылауды қажет етті». Соғыстан кейін Харборд 1918 жылдың 11 қарашасындағы келісімге қол қойылмаса, AEF-тің соғысуы тоқтатылуға тиіс болар еді, өйткені оның логистикалық жүйесі толыққанды құлап қалар еді деп мойындады.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Соғыстан кейін ол тұрақты генерал-майор болып тағайындалды және Армияның Еңбегі үшін айрықша медалімен және Әскери-теңіз күштерінің Еңбегі үшін айрықша медалімен марапатталды. Армияның Еңбегі үшін айрықша медаліне берілген мақтау қағазында былай делінген:

Харбордқа сондай-ақ көптеген шетелдік ордендер мен медальдар табысталды, олардың ішінде: Құрмет легионы (Командирі) (Франция); Екі пальмасы бар «Круа-де-Герр» ордені (Франция); Тақ ордені (Ұлы офицері) (Бельгия); Святого Михаила и Святого Георгия ордені (Командор) (Ұлыбритания); Святых Маврикия и Лазаря ордені (Командирі) (Италия); Принца Данило I ордені (Ұлы офицері) (Черногория); Polonia Restituta ордені (Ұлы офицері) (Польша); және «La Medalla de Solidaridad» медалі (екінші дәреже) (Панама).

Харбордтың есебі

1919 жылдың тамызында президент Уилсон Орта Шығысқа, армян геноцидінен кейін Осман-әрмен қарым-қатынастарын зерттеу үшін Харборд басқаратын фактілерді анықтау миссиясын жіберді. Харборд комиссиясының төрағасы ретінде АҚШ-қа оралғаннан кейін Харборд "Жакын Шығыс жағдайлары: Армениядағы американдық әскери миссияның есебі" атты экспедицияның қорытындысын жазды, ол миссияның әртүрлі егжей-тегжейлі сипаттамасын берді. Есепте карталар, статистика, ел және оның халқының тарихи талдауы қамтылған. Мұндай егжей-тегжейлі мәліметтерге қоса, Харборд армян халқының қырғынына қатысты куәліктер мен ақпарат жинады. Харбордтың баяндамасында "өткендегі зұлымдықтарға кек алуға ұмтылыс" аймақтағы бейбітшілікті сақтауды өте қиын ететіні айтылды. Есептің соңғы қорытындысы Арменияны Кіші Азия және Румелия үшін қарастырылып жатқан американдық мандатқа қосу болды, себебі осы жағдайларда Арменияға жеке мандат беру мүмкін емес деп танылды. Харборд соғыс кезінде Осман империясынан алынған Палестинада еврей мемлекетін құруды қолдаған Балфур декларациясының іске асырылу мүмкіндігін зерттеу үшін де жіберілді.

Әскери мансабының жалғасы

АҚШ-қа қайтып келгеннен кейін Харборд 2-дивизияға қолбасшылық етті, бұл бөлімшеге ол 1918 жылы Францияда да басшылық еткен еді. Оның қызметі бұрынғыдай қысқа болды. 1921 жылы Першинг генерал Пейтон Ц. Марштың орнына АҚШ Армиясының Бас штаб бастығы болып тағайындалғанда, Харбордты Вашингтонға шақырып, өзінің Бас штабтың көмекшісі қызметін атқаруын сұрады. Ол кезде бұл генерал-майор шенімен берілетін лауазым болды, қазіргі АҚШ Армиясы Бас штабының орынбасарына тең. Осы лауазымда Харборд "AEF-тің соғыс кезеңіндегі G штаб жүйесін Армияның барлық бөлімдері үшін стандартты үлгіге айналдыруға зор үлес қосты. Бұл бұрынғы бюрократиялық жүйенің билігін жойды".

Америка радио корпорациясы

1922 жылы Харборд Америка радио корпорациясының президенті болу үшін әскерден зейнеткерлікке шықты. 1928 жылы Харборд Герберт Гувердің президенттікке кандидаттығын қолдау үшін қызметтен уақытша босатылды. 1930 жылы ол RCA президенті қызметінен ресми түрде зейнеткерлікке шықты, ал оның орнын Дэвид Сарнофф басты. Кейін Харборд Оуэн Д. Янгтан кейін RCA басқарма төрағасы болды және 1947 жылдың шілдесіне дейін қызмет етті, содан кейін оны Сарнофф алмастырды. Бірінші раундта ол 161 3/4 дауыспен үшінші орынды иеленді; 634 1/4 дауыс қолдағы президент Чарльз Кертиске, ал 182 3/4 дауыс Ханфорд Макнайдерге берілді. Осы талаптарға сәйкес Харборд пен Уильям М. Райт генерал-лейтенант шындығына лайық болды және 1942 жылдың 9 шілдесінен бастап зейнеткерлік тізіміне енгізілді. Харбордтың азаматтық наградаларына Канзас штатының ауыл шаруашылығы колледжінен (1920), Тринити колледжінен (Хартфорд, Коннектикут) 1924 жылы және Йель университетінен 1928 жылы құрметті LL.D. ғылыми дәрежесі кірді. Харборд 1947 жылдың 20 тамызында Нью-Йорктегі Рай қаласында қайтыс болды. Ол Арлингтон ұлттық зиратына жерленді.