1675 ж. швейцарлық реформаторлардың «Гельветикалық келісімі» Амиральдизм мен Самур академиясының қате доктриналарына қарсы жасалған. Сайлану, жазалау, құрбандық туралы маңызды тұжырымдар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хелветтік консенсус (Formula consensus ecclesiarum Helveticarum) – 1675 жылы француз академиясының, әсіресе Амиралдизмнің оқытуларына қарсы сақтанып, жасалған швейцариялық реформаттық дін туралы мақала.
The Helvetic Consensus (Formula consensus ecclesiarum Helveticarum) is a Swiss Reformed profession of faith drawn up in 1675 to guard against doctrines taught at the French Academy of Saumur, especially Amyraldism.
Шығу тегі
Дорт Синодының (1618–1619) сайлау және жазалау туралы доктриналарын анықтауы Францияда, протестанттар рим-католиктермен қоршалған жерде, наразылық тудырды. Саумур қаласындағы профессор Мұса Эмиро Исаның құрбандығының жалпыға арналғанын, емес, нақты және белгілі бір адамдарға арналғанын үйретті. Оның әріптесі Луи Каппель Ескі Жазбаның еврей мәтінінің сөздік шабыттандырылғанын жоққа шығарды, ал Жошуэ де ла Плейс Адамның күнәсін тікелей тағайындауды еркіндіксіз және әділетсіз деп санады. Саумурдың танымал және өркендеген мектебі, әсіресе студенттерін оқуға жіберуші швейцариялықтар үшін, ересіншілдік ошағы ретінде күдікпен қарала бастады. Жаңа доктринаға шабуыл жасауға алғашқы түрткі тарихи кальвинизмнің орталығы болған Женевадан келді. 1635 жылы Фридрих Шпанхайм Эмироға қарсы жазды, оны Париж шіркеуінің басшылары қорғауға тырысты. Бірте-бірте амиралдизм Женевада кеңінен тарады. 1649 жылы Спангеймнің ізбасары, бірақ либералдық партияға жақын деп күдіктелген Александр Морус, Женева судьяларының талабы бойынша тезистер мен антитезалар түріндегі мақалалар жинағына қол қоюға мәжбүр болды, бұл Формула консенсусының алғашқы нұсқасы болды. Оның орнын Филипп Местрезат, кейін Луи Трончин (де) алды, екеуі де Францияның либералдық тенденциясына бейімделген, ал Франсис Турретин дәстүрлі жүйені қорғады. Местрезат Женева Кеңесін сайлау туралы мақалада орташа ұстанымды қабылдауға ықпал етті, бірақ Швейцарияның басқа кантондары бұл жаңа тенденцияға қарсы шығып, оқушыларын Женеваға жіберуді тоқтатумен қорқытты. Женева Кеңесі барлық үміткерлерден ескі мақалаларға қол қоюын талап етті. Бірақ консервативті топтар қанағаттанбады, және оларға барлық мұғалімдер мен уағыздаушылар үшін міндетті болатын формуланы құру арқылы мұндай жаңалықтардың одан әрі таралуын тоқтату туралы ой келді. Базельдің Лукас Гернлер, Берннің Хуммель, Шаффхаузеннің Отт, Цюрихтің Иоганн Генрих Хайдеггер және басқалар арасындағы кең талқыдан кейін, соңғысы формуланы жасауға бекітілді. 1675 жылдың басында Хайдеггердің латынша нұсқасы Цюрих шіркеу қызметкерлеріне жіберілді, және жыл бойында ол кеңінен қабылданды, және дерлік барлық жерде Хельветикалық мойындауға қосымша және түсіндірме ретінде қосылды.
The definition of the doctrines of election and reprobation by the Synod of Dort (1618–1619) occasioned a reaction in France, where the Protestants lived surrounded by Roman Catholics. Moise Amyraut, professor at Saumur, taught that the atonement of Jesus was hypothetically universal rather than particular and definite. His colleague, Louis Cappel, denied the verbal inspiration of the Hebrew text of the Old Testament, and Josué de la Place rejected the immediate imputation of Adam's sin as arbitrary and unjust. The famous and flourishing school of Saumur came to be looked upon with increasing mistrust as the seat of heterodoxy, especially by the Swiss, who were in the habit of sending students there. The first impulse to attack the new doctrine came from Geneva, seat of historical Calvinism. In 1635 Friedrich Spanheim wrote against Amyraut, whom the clergy of Paris tried to defend. In course of time Amyraldism gained ground in Geneva. In 1649, Alexander Morus, the successor of Spanheim, but suspected of belonging to the liberal party, was compelled by the magistrates of Geneva to subscribe to a series of articles in the form of theses and antitheses, the first germ of the Formula consensus. His place was taken by Philippe Mestrezat, and later by Louis Tronchin (de), both inclined toward the liberal tendency of France, while Francis Turretin defended the traditional system. Mestrezat induced the Council of Geneva to take a moderate stand point in the article on election, but the other cantons of Switzerland objected to this new tendency and threatened to stop sending their pupils to Geneva. The Council of Geneva submitted and peremptorily demanded from all candidates subscription to the older articles. But the conservative elements were not satisfied, and the idea occurred to them to stop the further spread of such novelties by establishing a formula obligatory upon all teachers and preachers. After considerable discussion between Lucas Gernler of Basel, Hummel of Bern, Ott of Schaffhausen, Johann Heinrich Heidegger of Zürich, and others, the last mentioned was charged with drawing up the formula. In the beginning of 1675, Heidegger's Latin draft was communicated to the ministers of Zurich; and in the course of the year it received very general adoption, and almost everywhere was added as an appendix and exposition to the Helvetic Confession.
Кейінгі тарих
Гелветтік консенсус Швейцарияның реформацияланған шіркеуінде барлық жерде енгізілгенімен, ол ұзаққа соқпады. Бастапқыда, оның қол қоюын міндеттеу кезінде сақтық пен төзімділік танытылды, бірақ Нант жарлығы күшін жойғаннан кейін көптеген француз уағыздаушылары Во кантонында қызмет іздеген кезде, уағыздауға ниет білдіргендердің бәрі консенсусты шексіз қол қоюға міндетті болды. Бранденбургтың Ұлы Сайлаушысының реформацияланған кантондарға жолдауында, протестантизмнің осал жағдайы мен барлық евангелистердің бірігу қажеттілігін ескере отырып, бөлісетін формуланы жою туралы сұраныс жасалды. Осының нәтижесінде 1686 жылдан кейін Базельде қол қою талабы тоқтатылды, сондай-ақ Шаффхаузенде және кейіннен (1706) Женевада қолданудан шығарылды, ал Цюрих пен Берн оны сақтап қалды. Осы аралықта заманның барлық бағыты өзгерді. Әлемдік ғылым алға шықты. Христиан дінінің практикалық, этикалық жағы үстемдікке ие бола бастады. Рационализм мен пиетизм ескі православиенің негіздерін шайқады. Либералдық және консервативтік партиялар арасында уақытша келісімге қол жеткізілді, нәтижесінде консенсус сенім туралы ереже ретінде емес, тек оқыту нормасы ретінде қарастырылуы керек деп шешілді. 1722 жылы Пруссия мен Англия Швейцария кантондарының тиісті магистратураларына протестант шіркеулерінің бірлігі мен бейбітшілігі үшін формуланың жойылуы туралы өтініш жасады. Жауап біршама дұрыс емес болды, бірақ формула ресми түрде жойылмаса да, ол біртіндеп толығымен қолданыстан шықты.
Although the Helvetic Consensus was introduced everywhere in the Reformed Church of Switzerland, it did not long hold its position. At first, circumspection and tolerance were shown at the enforcement of its signature, but as soon as many French preachers sought positions in Vaud after the revocation of the edict of Nantes, it was ordered that all who intended to preach must sign the Consensus without reservation. An address of the Great Elector of Brandenburg to the Reformed cantons, in which, in consideration of the dangerous position of Protestantism and the need of a union of all Evangelicals, he asked for a nullification of the separating formula, brought it about that the signature was not demanded in Basel after 1686, and it was also dropped in Schaffhausen and later (1706) in Geneva, while Zurich and Bern retained it. Meanwhile, the whole tendency of the time had changed. Secular science stepped into the foreground. The practical, ethical side of Christianity began to gain a dominating influence. Rationalism and Pietism undermined the foundations of the old orthodoxy. An agreement between the liberal and conservative parties was temporarily attained insofar that it was decided that the Consensus was not to be regarded as a rule of faith, but only as a norm of teaching. In 1722 Prussia and England applied to the respective magistracies of the Swiss cantons for the abolition of the formula for the sake of the unity and peace of the Protestant Churches. The reply was somewhat evasive, but, though the formula was never formally abolished, it gradually fell entirely into disuse.