Кіріспе

2005 жылғы 25 маусымда Болгарияда 240 депутаттан тұратын Ұлттық Ассамблеяға парламент сайлауы өтті. Сайыпқылау деректеріне сәйкес, социалистер шамамен 31% дауыс алып, көш бастады, бірақ көпшілік дауысқа ие болмағандықтан коалиция құру қажет болды. Сайлауға дейін билікте болған Симеон II Ұлттық қозғалысы шамамен 21% дауыспен екінші орында қалды. Сайлаудан кейін Социалистік партияның төрағасы Сергей Станишев премьер-министр болды. 240 орынға 22 партиядан кем дегенде 6000 кандидат тіркелді. 56% құраған сайлауға қатысу көрсеткіші – бұл рекордтық төмен көрсеткіш. Орын алу үшін дауыстардың 4% қажет. Оппозиция сайлауда жеңіске жетті, бірақ абсолютті көпшілік дауыс ала алмады. Социалистік партияның төрағасы Сергей Станишев үкімет құруға тырысатынын мәлімдеді. "Біз халықтың сенімін жеңіп алдық. Біз үкімет құруға дайынбыз және кез келген демократиялық партиямен келіссөздер жүргіземіз", - деді Станишев баспасөз мәслихатында. 1989 жылдан бері өткен бес сайлаудың ешқайсысында үкімет қайта сайланбады – коммунизм құлағаннан бері әрқайсысы қатаң экономикалық және әлеуметтік реформаларды жүзеге асыруға мәжбүр болды және соның салдарынан халықтың қолдауын жоғалтты.

Салдары

Ешбір партия Ассамблеяда көпшілік дауысқа ие болмағандықтан, социалистерге коалициялық үкімет құру міндеті жүктелді. Социалистер коалиция құруға тырысқанда көптеген қиындықтарға тап болды, себебі парламентте 4% шегінен өткен басқа барлық саяси партиялар социалистерден оңға қарай болды, демек, тиімді коалициялық келісімді қамтамасыз ету үшін келісімге келу қажет болды. Социалистер үш ең ірі партиядан – өздерінен, НДСВ және ДПС-тан коалиция құруға тырысты. Бірақ, олар ДПС-тің қолдауын алғанмен, НДСВ-нің қолдауын ала алмады. Социалистер ДПС-ті коалициялық серіктес етіп, екі партиялық азшылық үкімет құруға тырысқанда, парламент оны қабылдамады. Сергей Станишевке премьер-министр болып сайлау үшін 120:119 дауыс берілгеніне қарамастан, парламент оның ұсынған кабинетіне қарсы дауыс берді. Конституцияға сәйкес, үкімет құру өкілеттігі екінші ірі партия – НДСВ-ға берілді. Алайда, 11 тамызда НДСВ «үрмелі саяси жағдайға» байланысты ұсыныстан бас тартқанын хабарлады, содан кейін үшінші ірі партия ДПС-ке коалициялық үкімет құруға мүмкіндік берілді. Ақырында, екі ірі партияның басшыларымен келіссөздер жүргізгеннен кейін, ДПС басшысы Ахмет Доган социалистер, НДСВ және өзінің ДПС партиялары арасында коалициялық келісімге қол жеткізді. Социалистердің басшысы Сергей Станишев премьер-министр болып сайланды және коалиция 240 орындық парламентте 169 орынға ие болды.