Уилли Смит: Америкалық сәнгердің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Америкалық сәнгер (1948–1987)

Вилли Доннелл Смит (29 ақпан, 1948 – 17 сәуір, 1987) – американдық сәнгер. Ол қайтыс болған кезде сән индустриясындағы ең табысты афроамерикандық дизайнерлердің бірі деп есептелді. Оның WilliWear Limited компаниясы 1976 жылы құрылды және 1986 жылы 25 миллион доллардан астам сату көлемін көрсетті. WilliWear әйелдер және ерлер киімдерін бір бренд астында жасаған алғашқы киім компаниясы болды. Смит киімдерінің қолжетімділігі мен арзандығы сәнді демократияландыруға ықпал етті.

Алғашқы жылдар

Смит Филадельфияда, Пенсильвания штатында, темір жұмысшысы Вилли Ли Смит пен үй шаруасындағы әйел Джун Айлин Смит отбасында дүниеге келді, екеуі де киімге өте мән беретін. Смиттің әжесі дизайнер Арнольд Скаазибен жақын байланыста болған отбасының үй шаруасын жүргізген, ол немересіне Скаазиде тағылымдама алуға көмектесті. Смит Элизабет Тейлорға арналған киімдерді жобалауға қатысты. Бала кезінде Смит үйінің еденінде және Филадельфия өнер колледжінде сағаттап сурет салып отырды. Балалық шағын еске алып, Смит бірде: «Мен сурет салуды және киім дизайнымен айналысуды жақсы көретінмін, ал анам мені суретші немесе дизайнер болу үшін туғанмын деді», – деген еді. Әкесі мен анасы ажырасқаннан кейін, оның әжесі Глэдис Буш Смит дизайнерлік арманына жетуіне қолдау көрсетіп, ынталандырды.

Білім

Смит Мастбаум техникалық орта мектебінде коммерциялық өнерді оқыды және Филадельфия музейінің өнер колледжінде сән иллюстрациясы курсын аяқтады. Одан кейін ол Нью-Йорк қаласына көшіп, Жаңа мектептің өнер және дизайн колледжі – Парсонс дизайн мектебіне оқуға түсті. Парсонста оқуын қаржыландыру үшін ол екі стипендия алды. 1965 жылы Смит кутюрье Арнольд Скаазиде тәжірибе жинады, ал күзде Парсонста сән дизайнын оқып, сонымен қатар Нью-Йорк университетінде гуманитарлық пәндерді оқыды. Дизайнер Артур МакГи Смит үшін ұстаз болды.

Мансап

1967 жылы Смит Парсонстан кетіп, дербес дизайнерлік мансабын бастады. Ол алғашқыда Нью-Йорк көшелеріндегі адамдардың киімінен дизайнға шабыттанды. 1967 жылы көшеде оның стилі туралы әңгіме салғаннан кейін модель Бетханн Хардисонмен дос болып, оның стиліне қызығушылық танытты. Хардисон Смит дизайндарының үлгісіне айналып, жақын досы болды. 1969 жылдан 1973 жылға дейін Смит Digits жасөспірімдер спорттық киімдерінің бренді үшін жетекші дизайнер болып жұмыс істеді. Смит 1970 жылы Нью-Йоркте демалыста болған болашақ бизнес-серіктесі және өмір бойы досы Лори Маллетпен танысты және 1971 жылы оны Digits-те дизайн ассистенты ретінде жұмысқа алды. Келесі жылы, 1972 жылы, Смит Digits-тегі жетекші дизайнер ретіндегі еңбегі үшін Coty American Fashion Critics Award сыйлығына ие болды. 1973 жылы Смит Coty American Fashion Critics Winnie Award сыйлығына екінші рет ұсынылып, Butterick коммерциялық үлгілер компаниясы үшін эскиздер жасауды бастады. Смит сол жылы Digits-тен кеткеннен кейін, Digits көп ұзамай банкротқа ұшырады. 1974 жылы Смит қарындасы Туки Смит және жақын досы Харрисон Ривера Терромен бірлесіп Willi Smith Designs, Inc. атты өзінің брендін құрды. Жинақ сәтті болды, көп ұзамай Смит пен Маллет WilliWear Ltd. брендін құрды, онда Маллет компания президенті, ал Вилли Смит вице-президент және жетекші дизайнер болды. WilliWear-дың алғашқы сәні көрсетілімі 1978 жылдың көктемінде Холли Соломон галереясында өтті, онда теңізшілер формасы мен Оңтүстік-Шығыс Азия киімдерінен шабыттанған киімдер коллекциясы таныстырылды. WilliWear 1982 жылдан 1986 жылға дейін бірнеше есімді коллекцияларды шығарды, ал 1986 жылы компанияның сату көлемі 25 миллион долларға жетті. Смит пен Маллет суретшілермен ынтымақтастық арқылы брендтің беделін одан әрі арттырды. Смит 1987 жылдың 17 сәуірінде қайтыс болғаннан кейін Маллет WilliWear-ды басқаруын жалғастырды. 1989 жылы Маллет брендті жаңарту үшін дизайнер Андре Уокерді жұмысқа алды. 1990 жылдың күзінде жағымсыз қабылданып, Fifth Avenue дүкенінде сатудың төмендеуінен кейін Williwear 11-тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді және 1990 жылы өндірісті тоқтатты.

In 1967, Smith left Parsons and pursued a career designing on his own. He first sought design inspiration from what people wore on the streets of New York. He befriended model Bethann Hardison in 1967 after striking up a conversation about her style on the street. Hardison became the fit model for Smith's designs and a close friend. From 1969 to 1973, Smith worked as lead designer for the junior sportswear label Digits. Smith met future business partner and lifelong friend Laurie Mallet in 1970 while Mallet was in New York for a holiday break and hired her as his design assistant at Digits in 1971. The following year, 1972, Smith was nominated for the Coty American Fashion Critics’ Award for his work as lead designer at Digits. In 1973, Smith was nominated for the Coty American Fashion Critics’ Winnie Award for the second time, and began designing patterns for the commercial pattern company Butterick. Smith resigned from Digits later that same year and Digits went bankrupt shortly after. In 1974, Smith partnered with his sister Toukie Smith and close friend Harrison Rivera Terreaux to form his own label Willi Smith Designs, Inc. The collection was a success, and soon after, Smith and Mallet formed the label WilliWear Ltd., with Mallet as President of the company and Willi Smith as Vice President and lead designer. The first Williwear fashion show was held at the Holly Solomon Gallery in the Spring of 1978 and showcased a collection of garments “influenced by nautical uniforms and Southeast Asian dress.”

WilliWear produced several hallmark collections from 1982 to 1986, and in 1986 the company reached $25 million in sales. Smith and Mallet further enriched the reputation of the brand through artist collaborations. After Smith's death, on April 17, 1987, Mallet continued to run WilliWear. In 1989, Mallet hired designer Andre Walker to revive the brand. Following a poorly received Fall 1990 collection and loss of sales at the Fifth Avenue store, Williwear filed for Chapter 11 bankruptcy and ceased production in 1990.

Ынтымақтастықтар

Вилли Смит өнерді ынталы түрде қолдаған меценат болды және 1973 жылдан бастап 1987 жылы қайтыс болғанға дейін көптеген суретшілермен тығыз жұмыс істеді. Ол хореограф Дианна МакИнтайрдың "Жоғалған күн" (1973), "Оңтүстік тереңдігі" (1976) және "Күштеп қонғаннан қашқылау" (1984) қойылымдары үшін костюмдер жасады. Смит сонымен қатар Билл Т. Джонс / Арни Зейн би тобының "Secret Pastures" (1984) қойылымына, сондай-ақ Эллен Стюарттың La MaMa эксперименталды театр клубының "Cotton Club Gala" (1985) қойылымына костюмдер тікті. "Нью-Йоркте жасалған" (Made in New York) атты Лес Левиннің режиссерлік жобасы, WilliWear компаниясының тапсырысы бойынша түсірілген алғашқы қысқаметражды фильм болды, ол Смит киімдерін көшеде көрсетуге және өнер, сән мен кино салаларын біріктіруге арналған. 1985 жылы Смит Макс Вадукулмен бірлесіп "Expedition" атты қысқаметражды фильмін түсірді, ол Сенегалда түсірілді және Сенегал көше сәнінен шабыттанған киімдерді көрсетті. 1983 жылғы көктемдік WilliWear коллекциясының "City Island" көрсетілімінде суретші Нам Джун Пайк жасаған бейнеөнер қолданылды. Сонымен қатар, Смит 1986 жылы Кэролайн Кеннедиге үйленген кезде Эдвин Шлосберг пен оның шақырылған достарына костюмдер жасады, ал 1987 жылы "The Amazing Spider Man Annual #21" комиксіне негізделген тікелей эфирде Мэри Джейн Уотсонның Питер Паркерге үйленген кезде киген үйлену көйлегін тікті.

Өлім

1987 жылғы 16 сәуірде Смит Нью-Йорктегі Мунт. Синай медициналық орталығына 1987 жылдың ақпан айында Үндістанға мата сатып алу сапарында шигеллез бен пневмонияға шалдыққаннан кейін түсті. Ол келесі күні шигеллез асқынуынан туындаған пневмониядан 39 жасында қайтыс болды. Кейін Маллет дизайнер әрқашан "қажулы" болған және көбінесе жұмыс істеуге тым ауру болғанын, бірақ оның қаупі бар екенін сезінбегенін айтты. Смиттің СПИД-ке шалдыққанын білген-білмегені туралы сұрағанда, Маллет Смит оған ешқашан айтпағанын, бірақ "бәлкім, оның бір идеясы, сезімі болған шығар" деп ойлағанын айтты. Ашық гей болған Смиттің NAMES жобасының түпнұсқа СПИД еске алу тігісі бар. Смит Кит Бойкиннің "Сөйле: Мыңжылдық шеруіне арналған өлең" атты өлеңінде де еске алынады, оны автор 2000 жылғы 29 сәуірде Вашингтондағы теңдік үшін Мыңжылдық шеруінде оқыды.

Мұра

Вилли Смит – күнделікті адамдардан және олардың қала көшелерінде киген киімдерінен шабыттанып, киім жасаған алғашқы американдық дизайнерлердің бірі болды, осылайша оның спорттық киімдері коммерциялық көше киіміне көпір салды. Ол өз жұмысымен тек ерекше клиенттерге арналған киімдерді жасауға тырыспады, керісінше, оның киімдерін түрлі әлеуметтік топтан шыққан адамдардың кие алатынына көз жеткізді. Смиттің WilliWear таңбасы FUBU және WalkerWear сияқты кейінгі көше киімдері брендтеріне жол ашты. Тоғызыншы сәуірде дебют жасағанда, бұл жинақ сыншылар тарапынан жазғырылды. Ақшаны үнемдеу үшін Малле WilliWear дүкендерін жабып, тізбекті дүкендерге осы жинақты сатуға көндіру арқылы табыс табуға тырысты. Маллеттің күш-жігері сәтсіз аяқталды және 1990 жылы WilliWear әйелдер бөлімшесі өндірісті тоқтатты. Содан кейін көп ұзамай ерлер бөлімшесі де өндірісті тоқтатты.

Көрмелер

1981 жылы Вилли Смит Black Fashion Museum’s Black Designers күйеу жігіт киімдерінің көрмесіне қатысты. Ол “жібек атлас және барқыт жодхпурлары бар раджа стиліндегі күрмешеден” тұратын екі бөліктен құралған тойлық киім жиынтығын жасады, ол көрме барысында ерекше көзге түсті. Келесі жылы Смит “Project Space One” (MoMA PS1) көрмесінде “Art As Damaged Goods” көрмесіне қатысты. Смит пен Маллет жергілікті өнер галереяларымен де ынтымақтастық жасады, олар WilliWear және WilliWear Productions сән көрсетулерін өткізді. WilliWear Productions үшін суретшілердің футболкалары желісі алғаш рет Рональд Фельдман галереясында, содан кейін 1984 жылы AREA-да Public Art Fund ұйымдастырған Artventure қайырымдылық шарасында таныстырылды. Вилли Смиттің жұмысының бірлескен және қолжетімді болу сипаты көрме арқылы көрсетілді және Вилли Смиттің цифрлық қоғамдық архиві арқылы одан да кеңірек қамтылады, оған көпшілік қатыса алады. Архив – бұл ғалымдар мен әуесқойларға көрнекті американдық дизайнердің өмірі, жұмысы және мұрасы туралы тереңірек білуге және түсінуге мүмкіндік беретін ресурс. Коронавирус пандемиясының салдарынан көрме ашылған күнінің соңында жабылды. Ол бұл сыйлықты жеңіп алған екінші африкалық-американдық дизайнер болды, алғашқысы Стивен Берроуз еді. 1985 жылы Смит Cutty Sark ерлер сәні сыйлығын жеңіп алды. 1988 жылы Нью-Йорк қаласының мэрі Дэвид Динкинс дизайнердің жетістіктерін құрметтеу үшін 23 ақпанды «Уилли Смит күні» деп жариялады. 2002 жылы Смит жетінші авенюдегі Fashion Walk of Fame үшін қола тақташамен марапатталды.